Badanie populacyjne przeprowadzone w Finlandii wykazuje, że oznaki związane z chorobą Alzheimera mogą pojawiać się w mózgu już w średnim wieku. W przyszłości biomarkery choroby Alzheimera, oznaczane z krwi, mogą umożliwić wcześniejsze wykrycie tej choroby. Dzięki temu leczenie zapobiegawcze mogłoby być kierowane do odpowiednich osób, jeszcze na etapie łagodnych objawów.
Wraz ze starzeniem się społeczeństw choroba Alzheimera i inne choroby otępienne stają się coraz powszechniejsze. Procesy patologiczne prowadzące do wystąpienia objawów zaczynają się na wiele lat, a nawet dziesięcioleci, zanim pojawią się pierwsze zauważalne zaburzenia funkcji poznawczych, takich jak pamięć.
Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie w Turku wykazało, że nawet osoby w średnim wieku mogą mieć podwyższone poziomy biomarkerów związanych z chorobą Alzheimera w surowicy krwi, a ich stężenia rosną wraz z wiekiem.
Nowatorskim odkryciem było to, że wysokie stężenie biomarkerów u rodziców, a szczególnie u matek, może wiązać się z wyższym poziomem tych biomarkerów u ich dorosłych dzieci w średnim wieku. Naukowcy zaobserwowali również, że choroby nerek mogą być powiązane z podwyższonymi poziomami biomarkerów już na tym etapie życia.
Obecność genu APOE ε4, który zwiększa ryzyko rozwoju choroby Alzheimera, wiązała się z wyższymi stężeniami biomarkerów w starszym wieku, natomiast nie stwierdzono takiej zależności u osób w średnim wieku.
Próbka krwi pomoże w przyszłości w diagnostyce choroby Alzheimera
Dzięki nowoczesnym technologiom laboratoryjnym możliwe stało się oznaczanie biomarkerów choroby Alzheimera z próbki krwi. W przyszłości może to być efektywna kosztowo metoda identyfikacji osób o najwyższym ryzyku rozwoju choroby Alzheimera, które powinny zostać objęte w pierwszej kolejności leczeniem profilaktycznym.
– W praktyce klinicznej wykrycie patologii beta-amyloidowej, charakterystycznej dla choroby Alzheimera, wymaga obecnie badań obrazowych lub oznaczeń w płynie mózgowo-rdzeniowym. Jednak rozwijane od niedawna ultrasensytywne technologie oznaczeń umożliwiają wykrycie biomarkerów tej choroby także w próbce krwi – wyjaśnia Suvi Rovio, kierująca badaniem, starsza badaczka Centrum Badań Medycyny Sercowo-Naczyniowej Stosowanej i Prewencyjnej Uniwersytetu w Turku.
Na ten moment diagnostyka choroby Alzheimera na podstawie próbki krwi nie jest jeszcze jednoznaczna, ponieważ nadal brakuje dobrze ugruntowanych wartości referencyjnych. Dodatkowo nie jest jasne, jakie czynniki mogą wpływać na stężenia biomarkerów krwi związanych z chorobą Alzheimera. Dlatego interpretacja wyników może w tej chwili prowadzić do błędnej diagnozy.
– Aby w przyszłości móc rzetelnie wykorzystywać biomarkery z krwi w diagnostyce choroby Alzheimera, konieczne są dalsze badania obejmujące różne grupy populacyjne i wiekowe, które pozwolą na ujednolicenie wartości referencyjnych – podkreśla Rovio.
W badaniu oznaczano biomarkery choroby Alzheimera w próbkach krwi od osób w średnim wieku (41–56 lat) oraz ich rodziców (59–90 lat), w łącznej grupie 2051 osób.
– Dotychczas badania biomarkerów mózgowych w kontekście choroby Alzheimera skupiały się głównie na osobach starszych. Nasze wyniki rzucają nowe światło na stężenia biomarkerów i czynniki z nimi związane, już od średniego wieku – komentuje Marja Heiskanen, starsza badaczka Centrum Badań Medycyny Sercowo-Naczyniowej Stosowanej i Prewencyjnej Uniwersytetu w Turku.
Badanie jest częścią fińskiego projektu narodowego Cardiovascular Risk in Young Finns Study, koordynowanego przez Uniwersytet w Turku. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie Lancet Healthy Longevity.
Źródło: The Lancet Healthy Longevity
DOI: 10.1016/j.lanhl.2025.100717
