Co dzieje się po odstawieniu leków GLP-1? Nowe badanie Cleveland Clinic pokazuje dane z praktyki klinicznej

Rosnąca popularność leków z grupy agonistów receptora GLP-1 stosowanych w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2 rodzi wiele pytań dotyczących długoterminowych efektów terapii. Jednym z najczęściej zadawanych jest to, co dzieje się z masą ciała pacjentów po zaprzestaniu stosowania tych preparatów w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej.

Nowa analiza przeprowadzona przez Cleveland Clinic obejmująca niemal 8 tysięcy pacjentów sugeruje, że w praktyce klinicznej odstawienie semaglutydu lub tirzepatydu nie zawsze prowadzi do istotnego przyrostu masy ciała. W wielu przypadkach pacjenci ponownie rozpoczynają terapię tym samym lekiem lub przechodzą na inne metody leczenia otyłości.

Badanie to jest jedną z największych analiz typu real-world dotyczących stosowania terapii przeciwotyłościowej oraz zmian masy ciała po przerwaniu leczenia agonistami GLP-1.

Badanie real-world z udziałem prawie 8 tysięcy pacjentów

Analiza została przeprowadzona przez zespół badaczy z Cleveland Clinic pod kierownictwem dr Hamleta Gasoyana z Center for Value-Based Care Research. Badanie miało charakter retrospektywnej analizy kohortowej i objęło 7938 dorosłych pacjentów z nadwagą lub otyłością leczonych w stanach Ohio i Floryda.

Wszyscy uczestnicy rozpoczęli terapię wstrzykiwanym semaglutydem lub tirzepatydem w leczeniu otyłości albo cukrzycy typu 2. Następnie zakończyli terapię w okresie od trzech do dwunastu miesięcy od jej rozpoczęcia.

Badacze przeanalizowali dalsze strategie terapeutyczne pacjentów po odstawieniu leku oraz zmiany ich masy ciała w kolejnych miesiącach.

Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie Diabetes, Obesity and Metabolism.

Zmiany masy ciała po zakończeniu terapii

W trakcie stosowania leków pacjenci osiągali istotną klinicznie redukcję masy ciała, jednak dalszy przebieg po odstawieniu leczenia był zróżnicowany.

Wśród pacjentów leczonych z powodu otyłości:

• średnia redukcja masy ciała przed odstawieniem wynosiła 8,4%
• po roku od zakończenia terapii średni przyrost wyniósł jedynie 0,5%

Wśród pacjentów leczonych z powodu cukrzycy typu 2:

• średnia redukcja masy ciała przed odstawieniem wynosiła 4,4%
• po roku od zakończenia leczenia obserwowano dodatkową utratę 1,3% masy ciała

Analiza rozkładu wyników pokazała również duże zróżnicowanie indywidualnych efektów:

• w grupie otyłości 55% pacjentów przybrało na wadze, natomiast 45% nadal chudło lub utrzymało masę ciała
• w grupie cukrzycy 44% pacjentów przybrało na wadze, a 56% kontynuowało spadek masy ciała lub utrzymało ją na stabilnym poziomie

Dlaczego pacjenci przerywają leczenie GLP-1?

Zespół badawczy już wcześniej analizował czynniki prowadzące do odstawienia leków GLP-1. Najważniejsze z nich to:

• wysokie koszty terapii lub ograniczenia w refundacji
• działania niepożądane

Najczęstszą przyczyną była jednak niedostateczna dostępność finansowa leczenia.

Badanie wykazało również, że pacjenci stosujący te leki w leczeniu cukrzycy typu 2 częściej wracali do terapii niż osoby leczone z powodu otyłości. Zjawisko to wiąże się z bardziej stabilnym systemem refundacji leków przeciwcukrzycowych.

Jakie strategie stosują pacjenci po odstawieniu leków?

Analiza wykazała, że znaczna część pacjentów nie rezygnuje z leczenia otyłości po zakończeniu terapii GLP-1.

W ciągu 12 miesięcy od odstawienia leku:

• 27% pacjentów zmieniło leczenie farmakologiczne (np. przechodząc na starsze leki przeciwotyłościowe lub zamieniając semaglutyd na tirzepatyd bądź odwrotnie)
• 20% ponownie rozpoczęło terapię tym samym lekiem
• 14% kontynuowało leczenie poprzez interwencje stylu życia, uczestnicząc w konsultacjach z dietetykami lub specjalistami aktywności fizycznej
• mniej niż 1% pacjentów poddało się operacji bariatrycznej

Znaczenie ciągłego wsparcia terapeutycznego

Autorzy badania podkreślają, że wyniki te wskazują na znaczenie indywidualnego i długoterminowego wsparcia terapeutycznego dla pacjentów z otyłością.

Jak podkreśla dr Hamlet Gasoyan:

wielu pacjentów nie rezygnuje z leczenia otyłości nawet wtedy, gdy musi przerwać terapię pierwszym stosowanym lekiem.

W kolejnych etapach badań zespół planuje porównać skuteczność alternatywnych metod leczenia otyłości stosowanych po odstawieniu semaglutydu lub tirzepatydu, aby ułatwić lekarzom i pacjentom podejmowanie decyzji terapeutycznych.

Rosnące znaczenie agonistów receptora GLP-1 w terapii metabolicznej sprawia, że dane pochodzące z rzeczywistej praktyki klinicznej mogą odegrać kluczową rolę w optymalizacji strategii leczenia otyłości i cukrzycy w długim okresie.

Źródło: Diabetes Obesity and Metabolism, Obesity Treatments and Weight Changes in Clinical Practice After Discontinuation of Semaglutide or Tirzepatide
DOI: http://dx.doi.org/10.1111/dom.70660