Cukrzyca, chore serce, nerki i 10 leków. Coraz więcej Polaków żyje z wielochorobowością

Cukrzyca? Jest. Nadciśnienie? Jest. Niewydolność serca? Jest. Przewlekła choroba nerek? Też. Do tego wizyty u kilku specjalistów i długa lista leków. To nie scenariusz medycznego bingo, ale rzeczywistość coraz większej grupy pacjentów. Problem zaczyna się wtedy, gdy każda choroba jest leczona zgodnie z zaleceniami, ale nikt nie patrzy na wszystkie terapie jak na jeden plan.

W Polsce z cukrzycą żyje około 3,1 mln osób w wieku 20-79 lat, a liczbę pacjentów z niewydolnością serca szacuje się na około 1,2 mln. Wraz z wiekiem rośnie również prawdopodobieństwo współwystępowania kilku chorób przewlekłych i konieczności stosowania wielu leków jednocześnie.

Wielochorobowość, czyli współwystępowanie co najmniej dwóch przewlekłych problemów zdrowotnych, staje się jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny. Szczególnie często dotyczy osób starszych, choć coraz częściej problem ten pojawia się także u młodszych pacjentów.

Jeden pacjent, kilka chorób i wiele zaleceń

Każda choroba ma własne wytyczne i cele terapeutyczne. Niewydolnością serca zajmuje się kardiolog, cukrzycą diabetolog, przewlekłą chorobą nerek nefrolog, POChP pulmonolog, a depresją psychiatra.

Każdy specjalista może podejmować prawidłowe decyzje w ramach swojej dziedziny. Z punktu widzenia pacjenta wszystkie te decyzje spotykają się jednak w jednym miejscu – w jego organizmie.

Pojawiają się więc pytania, na które nie zawsze odpowiadają wytyczne jednej specjalizacji. Które cele leczenia są najważniejsze? Czy wszystkie stosowane leki są nadal potrzebne? Czy terapia jednej choroby nie wpływa niekorzystnie na inną? Kto powinien spojrzeć na cały schemat leczenia i ustalić priorytety?

To właśnie tutaj zaczyna się prawdziwe wyzwanie opieki nad pacjentem z wielochorobowością.

Kiedy pięć leków przestaje być wyjątkiem

Jednym z najbardziej widocznych skutków wielochorobowości jest polipragmazja. Ogólnopolskie badanie obejmujące dane 38 mln obywateli wykazało, że w 2019 r. ponad co piąty Polak otrzymał w ciągu pół roku co najmniej pięć leków na receptę. Wśród osób po 65. roku życia dotyczyło to ponad 60 proc. pacjentów.

Sama liczba preparatów nie świadczy oczywiście o niewłaściwym leczeniu. Każdy lek może mieć konkretne wskazanie i przynosić pacjentowi korzyść. Im bardziej złożony jest jednak schemat terapii, tym większego znaczenia nabierają możliwość wystąpienia interakcji i działań niepożądanych, regularna ocena zasadności leczenia oraz to, czy pacjent jest w stanie przestrzegać wszystkich zaleceń.

Problemem staje się więc nie tylko to, co pacjent przyjmuje, ale również to, czy wie, dlaczego stosuje poszczególne leki i czy każdy z jego lekarzy zna aktualną listę farmakoterapii.

Nie wszystkie problemy widać w wynikach badań

Wielochorobowość to nie tylko lista rozpoznań. Na powodzenie terapii wpływają również stan psychiczny, sprawność, sposób odżywiania, możliwość samodzielnego funkcjonowania, wsparcie bliskich czy zdolność do realizowania zaleceń.

Depresja może utrudniać codzienne funkcjonowanie i przestrzeganie planu leczenia. Kruchość, niedożywienie czy ograniczona mobilność mogą natomiast zmienić cele terapii, szczególnie u starszego pacjenta.

Dlatego w opiece nad osobą z wielochorobowością coraz ważniejsze staje się nie tylko pytanie: „Jak leczyć tę chorobę?”, ale również: „Jak ten konkretny człowiek poradzi sobie z całym planem leczenia?”

Co może zrobić sam pacjent?

Osoba pozostająca pod opieką kilku specjalistów powinna podczas każdej wizyty informować o wszystkich stosowanych lekach, także preparatach dostępnych bez recepty i suplementach, oraz o zmianach terapii wprowadzonych przez innych lekarzy.

Pomocna może być aktualna lista zawierająca nazwę preparatu, dawkę i sposób przyjmowania. Warto również pytać o cel leczenia i zgłaszać niepokojące objawy zamiast samodzielnie odstawiać lub modyfikować terapię.

Im bardziej złożone leczenie, tym większego znaczenia nabiera przepływ informacji między pacjentem a całym zespołem terapeutycznym.

„Pacjent Bingo” – gdy wszystkie pola spotykają się u jednego człowieka

Właśnie od tego problemu wychodzi koncepcja „Pacjent Bingo”, wokół której zbudowane zostanie II Forum Opieki Zintegrowanej, zaplanowane na 8-9 października 2026 roku w Warszawie.

Nazwa nawiązuje do pacjenta, który mógłby zaznaczać na swojej karcie kolejne pola: cukrzycę, nadciśnienie, niewydolność serca, przewlekłą chorobę nerek, POChP, otyłość, depresję czy wielolekowość.

W przeciwieństwie do klasycznego bingo zebranie pełnej karty nie oznacza jednak wygranej. Najważniejsze staje się to, czy ktoś potrafi zobaczyć całą planszę i połączyć poszczególne terapie w jeden bezpieczny plan.

„To konferencja o pacjencie i dla osób, które na co dzień sprawują nad nim opiekę. Chcemy, aby uczestnicy wyjechali z Forum z konkretną wiedzą i rozwiązaniami, które będą mogli wykorzystać w codziennej praktyce” – mówi dr hab. n. med. Jarosław Woroń, przewodniczący Komitetu Naukowego II Forum Opieki Zintegrowanej.

Od farmakoterapii po psychikę i życie po hospitalizacji

Program Forum został zaplanowany tak, aby pokazać pacjenta z wielu perspektyw, zamiast omawiać poszczególne choroby w oderwaniu od siebie. Dyskusje obejmą m.in. bezpieczeństwo farmakoterapii i problem polipragmazji, choroby sercowo-metaboliczne, zdrowie psychiczne osób z wielochorobowością, leczenie bólu oraz szczepienia pacjentów przewlekle chorych.

Ważne miejsce zajmą także opieka nad pacjentem 65+, leczenie ran trudno gojących się, prowadzenie chorych neurologicznych i onkologicznych oraz zapewnienie ciągłości terapii po hospitalizacji. Eksperci poruszą również kwestie żywienia, aktywności fizycznej, edukacji i wykorzystania nowych technologii w opiece zintegrowanej.

Wydarzenie obejmie wykłady, debaty eksperckie oraz warsztaty skoncentrowane na praktycznych problemach klinicznych i rozwiązaniach możliwych do zastosowania w codziennej pracy.

Organizatorem II Forum Opieki Zintegrowanej jest Vicommi Media. Partnerstwo merytoryczne i nadzór naukowy nad wydarzeniem sprawuje Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum.

Najważniejszym polem pozostaje pacjent

Nowoczesna medycyna coraz skuteczniej leczy poszczególne choroby. Jednocześnie coraz więcej osób przez wiele lat żyje z kilkoma schorzeniami przewlekłymi naraz.

Wyzwaniem staje się więc nie tylko właściwe leczenie każdego rozpoznania, lecz przede wszystkim połączenie wielu terapii w plan, który będzie bezpieczny, spójny i możliwy do realizacji przez konkretnego człowieka.

W „Pacjent Bingo” nie chodzi o to, ile pól udało się odhaczyć.

Najważniejsze pytanie brzmi: czy pośród wszystkich diagnoz, leków, wyników i zaleceń nadal potrafimy zobaczyć pacjenta?

Informacje organizacyjne

II Forum Opieki Zintegrowanej „Pacjent Bingo”
 Data: 8-9 października 2026 r.
Miejsce: Sound Garden Hotel, Warszawa
Program i rejestracja: www.forumoz.pl