Cukrzyca kosztuje globalną gospodarkę biliony dolarów

Cukrzyca jest przewlekłym zaburzeniem metabolicznym i jedną z najczęstszych chorób niezakaźnych na świecie. Średnio dotyka jednego na dziesięciu dorosłych. Liczba osób żyjących z cukrzycą systematycznie rośnie, stanowiąc coraz większe wyzwanie nie tylko dla systemów ochrony zdrowia, lecz także dla całych gospodarek. Nowe badanie przedstawia globalne i krajowe koszty ekonomiczne cukrzycy oraz wskazuje możliwe strategie ich ograniczenia.

Zespół badawczy, w skład którego weszli eksperci z IIASA oraz Vienna University of Economics and Business (WU Vienna), oszacował ekonomiczne skutki cukrzycy w 204 krajach w latach 2020–2050. Wyniki są jednoznaczne i alarmujące. Po wyłączeniu nieformalnej opieki sprawowanej przez członków rodzin globalne koszty sięgają około 10 bilionów dolarów amerykańskich, co odpowiada 0,2% rocznego światowego PKB. Po uwzględnieniu opieki nieformalnej koszty gwałtownie rosną – do nawet 152 bilionów dolarów, czyli 1,7% globalnego PKB. Ma to szczególne znaczenie w przypadku chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca.

„Opiekunowie często rezygnują z aktywności zawodowej, przynajmniej częściowo, co generuje dodatkowe koszty ekonomiczne” – wyjaśnia Klaus Prettner, ekonomista z WU Vienna i jeden z autorów badania.

Tak wysoki udział opieki nieformalnej, stanowiący od 85% do 90% całkowitego obciążenia ekonomicznego, wynika z faktu, że chorobowość znacznie przewyższa śmiertelność – nawet 30–50-krotnie. Choć cukrzyca częściej występuje w krajach o niższych dochodach, to Stany Zjednoczone ponoszą najwyższe koszty bezwzględne, a za nimi plasują się Chiny i Indie.

„W pewnym stopniu te rankingi odzwierciedlają wielkość gospodarek uwzględnionych w naszej analizie pod względem PKB i liczby ludności, jednak warto zauważyć, że Czechy – z obciążeniem na poziomie 0,5% PKB – ponoszą najwyższy koszt względny, przed Stanami Zjednoczonymi i Niemcami (po 0,4%). Z kolei Irlandia, Monako i Bermudy charakteryzują się najwyższym obciążeniem per capita, wynoszącym odpowiednio 18 000, 12 000 i 8 000 dolarów” – podkreśla współautor badania Michael Kuhn, pełniący obowiązki kierownika Economic Frontiers Research Group w IIASA.

Jedną z kluczowych różnic pomiędzy krajami o wysokich i niskich dochodach jest struktura kosztów. W krajach wysokodochodowych koszty leczenia odpowiadają za 41% obciążenia ekonomicznego (po wyłączeniu opieki), podczas gdy w krajach niskodochodowych jedynie za 14%. Pozostała część wynika głównie z utraty produktywności pracy.

„Jest to wyraźna ilustracja faktu, że zaawansowane schematy leczenia chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, są w praktyce dostępne głównie dla krajów o wysokich dochodach” – dodaje Kuhn.

Rola COVID-19

Cukrzyca okazała się jednym z głównych czynników ryzyka zgonu w przebiegu COVID-19. W analizie uzupełniającej autorzy zbadali, w jakim stopniu ekonomiczne obciążenie cukrzycą wzrasta po uwzględnieniu zachorowalności i śmiertelności związanej z COVID-19, które można przypisać tej chorobie. Skala efektu jest znacząca: w Chinach obciążenie ekonomiczne wzrasta z 0,16% do 0,22% PKB, w Stanach Zjednoczonych z 0,4% do 0,65% PKB, a w Niemczech z 0,4% do 0,45% PKB.

„Wcześniejsze szacunki kosztów związanych z cukrzycą często opierały się na nadmiernie uproszczonych założeniach i pomijały dynamikę ekonomiczną” – zaznacza Prettner. „Zastosowane w tym badaniu innowacyjne podejście uwzględnia efekty rynku pracy, takie jak absencja zawodowa wynikająca z obowiązków opiekuńczych. Jednocześnie podkreśla, że wydatki na ochronę zdrowia nie muszą oznaczać spadku produkcji gospodarczej, lecz często stanowią przesunięcie wydatków konsumpcyjnych w stronę sektora zdrowia”.

Pilna potrzeba działań polityki zdrowotnej

W porównaniu z innymi chorobami analizowanymi w tym samym okresie, takimi jak choroba Alzheimera, inne zespoły otępienne czy nowotwory, ekonomiczne skutki cukrzycy są wyjątkowo duże. Autorzy podkreślają, że najskuteczniejszą metodą zapobiegania cukrzycy i ograniczania jej wpływu na gospodarkę jest promowanie zdrowego stylu życia. Regularna aktywność fizyczna w połączeniu ze zbilansowaną dietą może istotnie zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby.

Kluczowe znaczenie ma również wczesne wykrywanie. Powszechne programy przesiewowe w kierunku cukrzycy, obejmujące całą populację, a także szybka diagnostyka i terminowe leczenie osób z objawami lub czynnikami ryzyka, są niezbędnymi elementami strategii ograniczania zarówno konsekwencji zdrowotnych, jak i ekonomicznych.

„Działania te są szczególnie istotne w krajach o niskich dochodach, gdzie wysoki poziom nierozpoznanej cukrzycy oraz jej wpływ na wzrost śmiertelności z powodu chorób zakaźnych czynią ją poważnym zagrożeniem dla stabilności systemów ochrony zdrowia” – podsumowuje Kuhn.

Źródło: Nature Medicine, The global macroeconomic burden of diabetes mellitus
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41591-025-04027-5