Czy multiwitaminy mogą spowalniać starzenie? Wyniki badania COSMOS

Wyniki analizy danych z dużego randomizowanego badania klinicznego COSMOS wskazują, że codzienne przyjmowanie preparatu multiwitaminowo-mineralnego przez osoby starsze może prowadzić do mierzalnego spowolnienia procesów starzenia biologicznego. Największe korzyści obserwowano u uczestników, którzy już na początku badania wykazywali przyspieszone starzenie biologiczne w stosunku do swojego wieku metrykalnego.

Badanie zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Mass General Brigham i opublikowane w czasopiśmie Nature Medicine.

Starzenie biologiczne a wiek kalendarzowy

Tempo starzenia organizmu na poziomie komórkowym – określane jako wiek biologiczny – nie zawsze odpowiada rzeczywistemu wiekowi liczonymu w latach. U niektórych osób procesy molekularne i komórkowe postępują szybciej lub wolniej niż wskazywałby na to wiek metrykalny.

W analizie wykorzystano dane z dużego randomizowanego badania klinicznego obejmującego osoby starsze. Naukowcy oceniali wpływ codziennego przyjmowania multiwitaminy przez okres dwóch lat na pięć wskaźników biologicznego starzenia. Wyniki wskazały, że suplementacja wiązała się ze spowolnieniem starzenia odpowiadającym średnio około czterem miesiącom biologicznego starzenia w ciągu dwóch lat.

Największe korzyści obserwowano u osób, które na początku badania wykazywały wyższy wiek biologiczny niż wynikałoby to z ich wieku metrykalnego.

Jak podkreślił główny autor badania Howard Sesso z Division of Preventive Medicine w Mass General Brigham Department of Medicine:

Obecnie obserwujemy ogromne zainteresowanie strategiami pozwalającymi nie tylko wydłużyć życie, lecz także poprawić jego jakość. Wyniki pokazujące związek stosowania multiwitaminy z markerami starzenia biologicznego są bardzo obiecujące. Otwierają drogę do dalszych badań nad bezpiecznymi i łatwo dostępnymi interwencjami wspierającymi zdrowe starzenie.

Zegar epigenetyczny jako narzędzie oceny starzenia

Do oceny procesów starzenia wykorzystano tzw. zegary epigenetyczne. Są to modele statystyczne pozwalające oszacować wiek biologiczny na podstawie drobnych zmian chemicznych w DNA, przede wszystkim w procesie metylacji DNA.

Zmiany te zachodzą naturalnie wraz z wiekiem i wpływają na regulację ekspresji genów. Analiza wzorców metylacji w określonych regionach genomu pozwala określić tempo starzenia organizmu i jest silnie powiązana z ryzykiem zgonu oraz chorób związanych z wiekiem.

W badaniu wykorzystano dane z projektu COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study (COSMOS). Analizie poddano próbki krwi 958 losowo wybranych zdrowych uczestników, których średni wiek wynosił około 70 lat.

Projekt badania COSMOS

Uczestników badania losowo przydzielono do jednej z czterech grup terapeutycznych:

• ekstrakt kakao + multiwitamina
• ekstrakt kakao + placebo
• placebo + multiwitamina
• placebo + placebo

Próbki krwi analizowano pod kątem zmian w pięciu różnych zegarach epigenetycznych na początku badania oraz po pierwszym i drugim roku obserwacji.

W porównaniu z grupą otrzymującą wyłącznie placebo, uczestnicy przyjmujący preparat multiwitaminowy wykazywali spowolnienie we wszystkich pięciu analizowanych zegarach epigenetycznych. W dwóch z nich – które mają udokumentowaną wartość prognostyczną w odniesieniu do śmiertelności – różnice osiągnęły istotność statystyczną.

Łącznie zmiany te odpowiadały średnio około czterem miesiącom wolniejszego starzenia biologicznego w ciągu dwóch lat.

Największe korzyści u osób z przyspieszonym starzeniem

Dodatkowa analiza wykazała, że największą korzyść odniosły osoby, których wiek biologiczny na początku badania był wyższy niż wiek kalendarzowy.

Według współautora badania Yanbina Donga, dyrektora Georgia Prevention Institute w Medical College of Georgia przy Augusta University, kolejne analizy będą miały na celu ocenę trwałości tego efektu.

Planujemy dalsze badania, aby sprawdzić, czy obserwowane spowolnienie starzenia biologicznego utrzymuje się także po zakończeniu interwencji.

Możliwe implikacje kliniczne

Zespół COSMOS planuje również przeanalizować, czy obserwowane zmiany w starzeniu biologicznym mogą tłumaczyć wcześniej wykazane w tym badaniu korzystne efekty kliniczne, takie jak:

• poprawa funkcji poznawczych
• zmniejszenie ryzyka nowotworów
• redukcja częstości występowania zaćmy

Jak podkreśla Howard Sesso:

Wiele osób przyjmuje multiwitaminy, nie wiedząc dokładnie, jakie mogą przynosić korzyści. Im więcej dowiemy się o ich potencjalnym wpływie na zdrowie, tym lepiej będziemy mogli ocenić ich rolę w profilaktyce chorób związanych z wiekiem.

Badanie COSMOS dostarcza unikalnego zestawu danych biomarkerowych, które pozwalają analizować wpływ interwencji żywieniowych na proces starzenia i powiązane z nim wyniki kliniczne.

Źródło: Nature Medicine, Effect of Daily Multivitamin-Mineral and Cocoa Extract Supplementation on Epigenetic Clocks of Biological Aging: 2-Year Findings from the COSMOS Randomized Clinical Trial
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41591-026-04239-3