Czy szczepienie przeciw HPV chroni kobiety po konizacji przed nawrotem zmian przedrakowych szyjki macicy?
Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) może być korzystne nawet u kobiet, które już przeszły infekcję HPV i leczenie chirurgiczne zmian przedrakowych szyjki macicy. Takie wnioski płyną z najnowszego przeglądu systematycznego Cochrane, przygotowanego przez zespół badaczy z Uniwersytetu we Fryburgu.
Rak szyjki macicy pozostaje jedną z najczęstszych chorób nowotworowych w ginekologii. Główną przyczyną jego rozwoju jest przewlekłe zakażenie wirusami HPV, zwłaszcza typami wysokiego ryzyka 16 i 18. Obecnie w Niemczech szczepienie przeciw HPV jest zalecane wszystkim dzieciom i młodzieży w wieku 9–14 lat. Jednak opublikowany przegląd dotyczy specyficznej grupy dorosłych pacjentek – kobiet, które z powodu zmian przedrakowych CIN2+ przeszły zabieg konizacji szyjki macicy.
Co wykazał przegląd Cochrane?
Analizie poddano 13 badań obejmujących łącznie ponad 21 000 kobiet, w tym dwie randomizowane próby kliniczne (RCT). Wyniki sugerują, że szczepienie wykonane tuż przed, w trakcie lub bezpośrednio po konizacji może obniżyć ryzyko nawrotu zmian CIN2+. W grupie kobiet zaszczepionych ponowne zmiany tej klasy pojawiały się u 0,6–1,5% pacjentek w ciągu 2–3 lat. W grupie niezaszczepionej odsetek ten wynosił 2,3%.
Jednocześnie autorzy podkreślają, że wiarygodność tych danych jest ograniczona – z powodu ryzyka błędów systematycznych i niewielkiej liczby badań wysokiej jakości. Nie wiadomo również, kiedy szczepienie przynosi największą korzyść – przed konizacją, równolegle z nią, czy też po zabiegu.
Luki w wiedzy i potrzeba dalszych badań
Celem badaczy było także sprawdzenie, czy szczepienie redukuje ryzyko nowych zakażeń HPV, przewlekłych infekcji, zmian CIN3+ lub samego raka szyjki macicy. Jednak dostępne dane okazały się niewystarczające. Również w zakresie działań niepożądanych brakuje pełnej dokumentacji – jedynie jedno z badań raportowało częstsze reakcje miejscowe (92% kobiet), bóle głowy (8%) i rzadkie reakcje alergiczne (1%).
Dlatego potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania kliniczne – najlepiej różnicujące pacjentki ze względu na wiek czy wcześniejsze szczepienia. Takie badanie jest obecnie prowadzone przez naukowców z Imperial College London i ma dostarczyć bardziej jednoznacznych odpowiedzi w najbliższych latach.
Znaczenie kliniczne i rekomendacje
Mimo ograniczonej jakości dowodów, część lekarzy już teraz rekomenduje swoim pacjentkom szczepienie przeciw HPV po konizacji. W niektórych przypadkach koszty szczepienia pokrywają niemieckie kasy chorych. Publikacja Cochrane może więc przyczynić się do dalszej dyskusji i potencjalnych zmian w zaleceniach klinicznych.
