Dr Anna Czarkwiani, postdoktorantka w Centrum Terapii Regeneracyjnych w Dreźnie (CRTD) na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie, otrzymała prestiżowy Starting Grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Grant w wysokości dwóch milionów euro, przyznany na pięć lat, zostanie przeznaczony na badania nad biologią zmysłu grawitacji (gravisensacji) oraz powiązanych z nim zaburzeń.
Nasza zdolność do utrzymywania postawy pionowej, chodzenia czy orientacji w przestrzeni zależy od zmysłu grawitacji. U ludzi i wielu zwierząt jest on zlokalizowany w uchu wewnętrznym, gdzie znajdują się mikroskopijne kryształki biomineralne – otokonia. Funkcjonują one jak „małe kamienie”, które poruszają się w wypełnionych płynem komorach ucha wewnętrznego i przekazują sygnały umożliwiające ruch i orientację. Z czasem lub pod wpływem czynników środowiskowych otokonia mogą ulegać degradacji, co prowadzi do zaburzeń równowagi, takich jak zawroty głowy, nudności, zaburzenia widzenia czy trudności w chodzeniu.
– „Wiemy zaskakująco mało o tym, jak powstają i zanikają otokonia. Podstawowe pytania o geny i komórki kontrolujące ich rozwój nadal pozostają bez odpowiedzi” – podkreśla dr Czarkwiani. – „Zmysł grawitacji to najstarszy z naszych systemów sensorycznych, a jednocześnie najmniej poznany. Dzięki wsparciu ERC Starting Grant chcę to zmienić.”
Badania będą prowadzone z wykorzystaniem aksolotla, meksykańskiej salamandry. – „Aksolotl to idealny organizm modelowy. W przeciwieństwie do człowieka jego ucho wewnętrzne jest łatwo dostępne, co ułatwia eksperymenty i badania mikroskopowe. Jednocześnie jego morfologia jest bardzo podobna do ludzkiej. Szczególnie interesujące jest to, że aksolotl posiada zdolność regeneracji otokonii, co może otworzyć nowe perspektywy w przywracaniu zmysłu równowagi” – wyjaśnia badaczka.
Projekt obejmie trzy główne obszary. Po pierwsze, otokonia zostaną zbadane jako biomateriał, aby lepiej zrozumieć ich powstawanie i unikalne właściwości. Po drugie, przy pomocy metod biologii komórkowej i molekularnej scharakteryzowane zostaną geny i komórki odpowiedzialne za regenerację zmysłu grawitacji w uchu wewnętrznym. Po trzecie, planowane jest stworzenie platformy do analiz behawioralnych, która w przyszłości umożliwi testowanie potencjalnych leków przywracających funkcję otokonii.
O dr Annie Czarkwiani
Anna Czarkwiani ukończyła studia licencjackie z genetyki człowieka oraz studia magisterskie z zakresu komórek macierzystych i rozwoju na University College London (UCL). W 2012 roku otrzymała stypendium Wellcome Trust na doktorat z biologii rozwoju i komórek macierzystych pod kierunkiem prof. Paoli Oliveri, gdzie zajmowała się regeneracją szkieletu u rozgwiazd. W 2018 roku została laureatką stypendium Fundacji Humboldta i rozpoczęła pracę w CRTD w Dreźnie, gdzie współpracowała z dr Maximiną H. Yun nad regeneracją grasicy u aksolotli. W trakcie pracy jako postdoc została matką dwójki dzieci. Jej osiągnięcia naukowe były wielokrotnie wyróżniane. W 2022 roku otrzymała nagrodę L’Oréal-UNESCO For Women in Science, a rok później stypendium im. Marii Reiche przyznawane przez TU Dresden, wspierające jej niezależne badania nad regeneracją zmysłu grawitacji u aksolotli.
ERC Starting Grant
Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERC) w tym roku przyznała 478 Starting Grants młodym naukowcom w całej Europie. Całkowita pula wyniosła 761 mln euro, a wsparcie obejmuje badania z zakresu fizyki i inżynierii, nauk przyrodniczych oraz nauk społecznych i humanistycznych. Granty mają na celu umożliwienie naukowcom rozpoczęcia własnych projektów, budowania zespołów badawczych oraz rozwijania najbardziej obiecujących pomysłów.
O Centrum Terapii Regeneracyjnych w Dreźnie (CRTD)
CRTD na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie skupia czołowych naukowców z ponad 30 krajów, którzy poszukują nowych metod terapii. Badacze odkrywają zasady regeneracji komórek i tkanek oraz badają ich potencjalne zastosowanie w diagnostyce, terapii i leczeniu chorób. Centrum łączy laboratorium z kliniką, integruje naukę z praktyką medyczną i wykorzystuje wiedzę z zakresu badań nad komórkami macierzystymi, biologii rozwoju i regeneracji, aby dążyć do skutecznego leczenia takich chorób jak Alzheimer, Parkinson, białaczka, cukrzyca czy choroby oczu i kości. CRTD powstało w 2006 roku jako centrum badawcze Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) i do 2018 roku było finansowane w ramach programu klastrów doskonałości. Od 2019 roku działa dzięki wsparciu TU Dresden oraz Wolnego Państwa Saksonia. Jest jednym z trzech instytutów tworzących Center for Molecular and Cellular Bioengineering (CMCB) na TU Dresden.
