Estrogen może wspomagać leczenie postępującego stwardnienia rozsianego – wyniki badań interdyscyplinarnych
Około 100 tysięcy spośród miliona osób ze stwardnieniem rozsianym (SM) w Stanach Zjednoczonych cierpi na jego postępującą postać, w której objawy nasilają się nieprzerwanie lub po okresach remisji.
„Postępujące SM to ogromne wyzwanie, ponieważ choroba jest nieustępliwa, a możliwości terapeutyczne są bardzo ograniczone” – mówi dr Francisco P. Gomez, neurolog specjalizujący się w SM i neuroimmunologii.
Stwardnienie rozsiane rozwija się, gdy układ odpornościowy atakuje osłonki mielinowe – ochronne warstwy włókien nerwowych odpowiedzialnych za przewodzenie impulsów elektrycznych w organizmie. Choroba częściej dotyczy kobiet, osób starszych i mieszkańców rejonów o chłodniejszym klimacie.
Do najczęstszych objawów należą zmęczenie, drętwienie, zaburzenia czucia, problemy z pęcherzem i jelitami oraz zaburzenia poznawcze, ale dominują trudności w chodzeniu i utrzymaniu równowagi – zwłaszcza w postępującej formie choroby. Ta postać częściej występuje również u pacjentów rasy czarnej.
Zespół badawczy z Texas A&M University Health Science Center (Texas A&M Health) pod kierunkiem dr. Gomeza zidentyfikował dwa rodzaje estrogenu, które mogą łagodzić objawy postępującego SM – estradiol i estriol.
Badania, opublikowane w Journal of Neuroimmunology, polegały na ocenie działania obu hormonów w modelu zwierzęcym, w którym do wywołania objawów SM wykorzystano wirusa.
„Testowanie potencjalnych terapii w modelach wirusowych ma kluczowe znaczenie, ponieważ niedawno wykazano, że wirus Epsteina-Barr odgrywa rolę w inicjacji i rozwoju SM, uruchamiając reakcję autoimmunologiczną u podatnych osób” – wyjaśnia współautorka badania, dr Jane Welsh, neuroimmunolog z Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences (VMBS) oraz Texas A&M Naresh K. Vashist College of Medicine.
Dodała, że choć kobiety częściej chorują na SM, to w czasie ciąży – zwłaszcza w trzecim trymestrze – często dochodzi do remisji.
„W tym okresie poziom estradiolu i estriolu jest wyjątkowo wysoki” – tłumaczy dr Candice Brinkmeyer-Langford, specjalistka w dziedzinie chorób neurodegeneracyjnych z Texas A&M School of Public Health. „Nawet kobiety przyjmujące doustne środki antykoncepcyjne mają mniej nawrotów choroby, dlatego chcieliśmy zbadać wpływ tych hormonów na osłonkę mielinową”.
Estrogen to grupa hormonów wpływających głównie na funkcje rozrodcze i popęd płciowy. Estradiol jest silniejszy i stosowany m.in. w terapii zastępczej u kobiet po menopauzie, natomiast estriol ma słabsze działanie i w USA dopuszczony jest jedynie do leczenia nietrzymania moczu u psów, choć bywa stosowany off-label u ludzi.
Zespół badawczy wykazał, że oba hormony zmniejszają stan zapalny w rdzeniu kręgowym, ale tylko estradiol istotnie ograniczał uszkodzenia osłonki mielinowej. Naukowcy podkreślają, że to odkrycie może otworzyć drogę do opracowania nowych terapii dla osób z postępującą postacią stwardnienia rozsianego.
W badaniu uczestniczyli również: dr Colin R. Young (VMBS), prof. Farida Sohrabji – Joseph Shelton Professor of Neuroscience w Vashisht College of Medicine oraz dr Shameena Bake z tego samego ośrodka. Badaczki Welsh, Brinkmeyer-Langford i Sohrabji są także członkiniami Texas A&M Institute for Neuroscience.
Źródło: Journal of Neuroimmunology, Therapeutic effects of estrogens on inflammatory demyelination in a mouse model of multiple sclerosis
DOI: https://doi.org/10.1016/j.jneuroim.2025.578698
