Genetyka odpowiedzi na leczenie GLP-1 – nowe dane z badania GWAS

23andMe Research Institute, organizacja non-profit zajmująca się badaniami medycznymi, ogłosiła publikację pracy identyfikującej genetyczne predyktory skuteczności terapii GLP-1 w redukcji masy ciała oraz ryzyka działań niepożądanych.

Agoniści receptora GLP-1, w tym semaglutyd i tirzepatyd, znacząco zmienili podejście kliniczne do leczenia nadwagi i otyłości. Jednocześnie obserwuje się istotną zmienność odpowiedzi terapeutycznej – zarówno pod względem redukcji masy ciała, jak i częstości występowania działań niepożądanych. U części pacjentów spadek masy ciała nie przekracza 5%, podczas gdy inni osiągają redukcję powyżej 20%. Podobnie zmienna jest tolerancja leczenia – niektórzy chorzy doświadczają nudności i wymiotów, inni nie zgłaszają takich objawów.

Badanie opublikowane w czasopiśmie Nature analizuje genetyczne podstawy tej zmienności. Naukowcy z 23andMe przeprowadzili szeroko zakrojone badanie asocjacyjne całego genomu (GWAS), wykorzystując dane 27 885 osób stosujących leki z grupy agonistów GLP-1. Wyniki dostarczają bezpośrednich dowodów, że zmienność genów będących celem działania tych leków wpływa na różnice w odpowiedzi klinicznej.

„Badanie to pokazuje ogromny potencjał naszej społeczności badawczej opartej na modelu crowdsourcingu w pogłębianiu wiedzy na temat zmienności genetycznej człowieka” – powiedział Adam Auton, wiceprezes ds. genetyki człowieka w 23andMe Research Institute i współautor pracy.

Analiza markerów genetycznych oraz danych deklarowanych przez pacjentów pozwoliła na identyfikację kilku kluczowych zależności dotyczących wpływu genetyki na efekty terapii:

Redukcja masy ciała
Zidentyfikowano wariant typu missense w genie GLP1R, czyli niewielką zmianę w sekwencji DNA prowadzącą do zmiany struktury białka, która istotnie koreluje ze zwiększoną skutecznością leków GLP-1.

Nudności i wymioty
Wykazano związek pomiędzy zmiennością genów GLP1R oraz GIPR a występowaniem nudności i wymiotów indukowanych terapią GLP-1.

Efekty zależne od konkretnego leku
Zależność pomiędzy wariantami genu GIPR a występowaniem nudności i wymiotów dotyczy wyłącznie pacjentów stosujących tirzepatyd (Mounjaro©, Zepbound©), natomiast nie obserwowano jej w przypadku semaglutydu (Ozempic©, Wegovy©).

Uzyskane wyniki stanowią podstawę do rozwoju bardziej spersonalizowanych strategii leczenia otyłości, wskazując na możliwość wykorzystania testów genetycznych do optymalizacji terapii.

Zespół badawczy zintegrował uzyskane dane z modelami uwzględniającymi czynniki demograficzne i kliniczne, co umożliwiło stratyfikację pacjentów zarówno pod względem skuteczności redukcji masy ciała, jak i ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.

Organizacja udostępniła również nowy raport zatytułowany GLP-1 Medications Weight Loss and Nausea, skierowany do użytkowników usługi Total Health. Raport zawiera informacje dotyczące przewidywanej redukcji masy ciała oraz ryzyka nudności podczas terapii GLP-1, oparte na analizie genetycznej. Wbudowane narzędzie interaktywne umożliwia ocenę wpływu genetyki, wieku oraz współistniejących chorób na odpowiedź terapeutyczną.

W analizowanej populacji uczestników 23andMe przewidywana redukcja masy ciała wynosiła od 6% do 20% wartości wyjściowej, natomiast ryzyko nudności lub wymiotów wahało się od 5% do 78%, w zależności od uwarunkowań genetycznych i innych czynników.

Raport dostępny jest wyłącznie w ramach usługi Total Health i jest analizowany przez lekarzy, co podkreśla jego zastosowanie w kontrolowanym środowisku klinicznym.

„Pomimo dużego zainteresowania terapiami GLP-1, istnieje znacząca zmienność ich skuteczności u różnych pacjentów. Obecne podejście do leczenia otyłości często opiera się na metodzie prób i błędów, co prowadzi do niepewności oraz nierealistycznych oczekiwań dotyczących efektów i działań niepożądanych” – podkreśliła dr Noura Abul-Husn, Chief Medical Officer w 23andMe Research Institute. „Uważamy, że przedstawione raporty stanowią krok w kierunku bardziej świadomego i spersonalizowanego podejścia do leczenia otyłości.”

Dr Abul-Husn zaznaczyła również, że decyzje terapeutyczne dotyczące leków GLP-1 są złożone i wymagają wsparcia klinicznego, które pozwala interpretować wyniki genetyczne w kontekście całościowego obrazu zdrowia pacjenta.

23andMe Research Institute jest organizacją badawczą typu non-profit (501(c)(3)), której celem jest umożliwienie dostępu do informacji genetycznej, edukacja oraz udział społeczeństwa w badaniach naukowych na dużą skalę, służących poprawie zdrowia publicznego i pogłębianiu wiedzy o DNA.

Źródło: Nature, Genetic predictors of GLP1 receptor agonist weight loss and side effects
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10330-z