Grant na badania nad stymulacją nerwu błędnego w neuropatii po chemioterapii

Przezskórna stymulacja usznej gałęzi nerwu błędnego może stać się przedmiotem nowych badań nad neuropatią obwodową indukowaną chemioterapią. Marlon L. Wong z University of Miami Miller School of Medicine otrzymał trzyletni grant w wysokości 225 tys. dolarów na ocenę domowej, nieinwazyjnej terapii oraz biologicznych mechanizmów związanych z odpowiedzią pacjentów.

W artykule:

• Grant na badania nad następstwami chemioterapii
• Neuropatia obwodowa indukowana chemioterapią
• Przezskórna stymulacja usznej gałęzi nerwu błędnego
• Dwutygodniowa terapia prowadzona w warunkach domowych
• Ocena bólu, objawów neurologicznych i markerów biologicznych
• Znaczenie badań dla przyszłej personalizacji opieki

Grant na badania nad neuropatią po chemioterapii

Marlon L. Wong, P.T., Ph.D., associate professor of clinical physical therapy w University of Miami Miller School of Medicine, otrzymał grant od Gabrielle’s Angel Foundation for Cancer Research. Przyznane finansowanie ma umożliwić przeprowadzenie badań dotyczących poprawy jakości życia osób zmagających się z neuropatią obwodową indukowaną chemioterapią oraz innymi długotrwałymi następstwami leczenia przeciwnowotworowego.

Grant opiewa na 225 tys. dolarów i obejmuje trzyletni okres realizacji projektu. Badania będą prowadzone w Sylvester Comprehensive Cancer Center, które jest częścią University of Miami Miller School of Medicine.

Projekt ma koncentrować się nie tylko na łagodzeniu objawów neuropatii, lecz także na lepszym poznaniu biologicznych i neurologicznych mechanizmów mogących wpływać na rozwój tego powikłania oraz na zróżnicowaną odpowiedź poszczególnych pacjentów na leczenie.

Czym jest neuropatia obwodowa indukowana chemioterapią?

Neuropatia obwodowa indukowana chemioterapią, określana angielskim skrótem CIPN – chemotherapy-induced peripheral neuropathy – jest jednym z istotnych działań niepożądanych niektórych leków przeciwnowotworowych. Powstaje w następstwie uszkodzenia lub zaburzenia funkcjonowania obwodowego układu nerwowego.

Według informacji przedstawionych w komunikacie powikłanie to może dotyczyć nawet połowy pacjentów leczonych wybranymi lekami stosowanymi w chemioterapii. Objawy mogą pojawiać się podczas leczenia, ale u części chorych utrzymują się również długo po jego zakończeniu.

Do charakterystycznych dolegliwości należą:

• ból neuropatyczny,
• mrowienie i pieczenie,
• drętwienie kończyn,
• zaburzenia czucia,
• osłabienie mięśniowe,
• pogorszenie sprawności ruchowej i codziennego funkcjonowania.

Przewlekłe objawy mogą ograniczać chodzenie, wykonywanie precyzyjnych czynności, podejmowanie aktywności zawodowej i społecznej oraz samodzielne funkcjonowanie. Mogą również negatywnie wpływać na sen, nastrój i ogólną jakość życia osób, które zakończyły już zasadnicze leczenie przeciwnowotworowe.

„Nawet po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego wielu pacjentów nadal zmaga się z objawami wpływającymi na sposób poruszania się, funkcjonowanie i codzienne życie. Naszym celem jest lepsze zrozumienie tych następstw oraz znalezienie sposobów, które pomogą pacjentom skuteczniej sobie z nimi radzić” – powiedział Marlon L. Wong.

Badacze ocenią stymulację nerwu błędnego

Zespół Wonga będzie badał nieinwazyjną metodę określaną jako przezskórna stymulacja usznej gałęzi nerwu błędnego – transcutaneous auricular vagus nerve stimulation, taVNS. Technika ta wykorzystuje łagodne impulsy elektryczne podawane przez elektrody umieszczone w obrębie ucha.

Celem stymulacji jest oddziaływanie na włókna czuciowe powiązane z nerwem błędnym, a za ich pośrednictwem na funkcjonowanie ośrodkowego i autonomicznego układu nerwowego. Naukowcy zakładają, że metoda może wpływać między innymi na sygnalizację neuronalną, regulację odpowiedzi zapalnej oraz mechanizmy odpowiedzialne za utrzymanie równowagi autonomicznej organizmu.

Procesy te są rozpatrywane jako potencjalnie istotne w rozwoju i utrzymywaniu objawów neuropatii obwodowej indukowanej chemioterapią. Na obecnym etapie nie można jednak stwierdzić, czy taVNS okaże się skutecznym leczeniem CIPN. Opisywany projekt ma dopiero ocenić działanie tej metody oraz dostarczyć danych potrzebnych do projektowania kolejnych badań.

Dwutygodniowa terapia prowadzona w domu

Uczestnicy badania mają przejść dwutygodniową próbę codziennego stosowania taVNS. Terapia będzie wykonywana samodzielnie przy użyciu przenośnego urządzenia, co pozwoli prowadzić ją w warunkach domowych.

Takie rozwiązanie może zmniejszyć liczbę wizyt w placówce medycznej i ograniczyć obciążenia organizacyjne związane z uczestnictwem w badaniu. Może również zwiększyć zaangażowanie pacjentów w kontrolowanie przewlekłych następstw leczenia przeciwnowotworowego.

Domowy charakter terapii wymaga jednak odpowiedniego przygotowania uczestników, standaryzacji sposobu stosowania urządzenia oraz kontroli przestrzegania protokołu. Komunikat nie przedstawia szczegółowych informacji dotyczących liczby uczestników, kryteriów włączenia, parametrów stymulacji, grupy kontrolnej ani sposobu randomizacji.

Nie podano również, czy badanie będzie miało charakter zaślepiony ani jakie narzędzia zostaną wykorzystane do ilościowej oceny bólu i objawów neurologicznych. Informacje te będą niezbędne do późniejszej oceny wartości metodologicznej projektu i interpretacji jego wyników.

Ocena objawów i procesów biologicznych

Badacze zamierzają analizować zmiany w nasileniu bólu oraz innych objawów związanych z funkcjonowaniem nerwów obwodowych. Projekt ma jednak wykraczać poza samą ocenę kliniczną.

Zespół planuje badać również procesy zachodzące w organizmie podczas terapii. Analizy mają objąć:

• markery stanu zapalnego,
• wskaźniki aktywności układu nerwowego,
• zmienność rytmu serca,
• zależności między zmianami biologicznymi a nasileniem objawów,
• różnice w odpowiedzi poszczególnych pacjentów na stymulację.

Zmienność rytmu serca jest wykorzystywana jako pośredni wskaźnik funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego. Jej analiza może pomóc w ocenie, czy stymulacja wpływa na równowagę pomiędzy współczulną i przywspółczulną częścią tego układu.

Badanie markerów zapalnych może natomiast dostarczyć informacji o tym, czy obserwowanym zmianom klinicznym towarzyszy modyfikacja procesów immunologicznych i zapalnych. W neuropatii związanej z chemioterapią rozważa się udział wielu nakładających się mechanizmów, dlatego połączenie obserwacji klinicznych z analizą biomarkerów może być szczególnie wartościowe.

„Badanie ma również pomóc w zrozumieniu, którzy pacjenci mogą odnieść największą korzyść i dlaczego. Analizując zaangażowane czynniki biologiczne i neurologiczne, mamy nadzieję stworzyć bardziej przejrzysty obraz, który będzie mógł ukierunkować przyszłą opiekę” – wyjaśnił Wong.

W kierunku bardziej spersonalizowanej terapii

Jednym z założeń projektu jest identyfikacja cech pozwalających przewidzieć odpowiedź pacjenta na taVNS. Neuropatia obwodowa indukowana chemioterapią nie jest jednorodnym zespołem klinicznym. Jej obraz może różnić się w zależności od zastosowanego leku, dawki skumulowanej, czasu trwania leczenia, chorób współistniejących oraz indywidualnej podatności pacjenta na uszkodzenie nerwów.

Także mechanizmy podtrzymujące przewlekły ból, drętwienie czy osłabienie mogą nie być jednakowe u wszystkich chorych. Z tego względu pojedyncza interwencja może przynosić różne rezultaty w odmiennych grupach pacjentów.

Powiązanie odpowiedzi klinicznej z markerami biologicznymi i neurologicznymi mogłoby w przyszłości pomóc wyodrębnić osoby, u których zastosowanie stymulacji nerwu błędnego jest najbardziej uzasadnione. Byłby to krok w kierunku bardziej spersonalizowanego postępowania w przewlekłych następstwach leczenia onkologicznego.

Grant nie oznacza jeszcze potwierdzonej skuteczności

Opublikowany materiał jest komunikatem o przyznaniu finansowania, a nie raportem z zakończonego badania klinicznego. Nie przedstawiono w nim wyników dotyczących skuteczności, bezpieczeństwa ani tolerancji taVNS u pacjentów z neuropatią obwodową indukowaną chemioterapią.

Nie można zatem na jego podstawie stwierdzić, że stymulacja nerwu błędnego zmniejsza ból, poprawia funkcjonowanie nerwów lub polepsza jakość życia chorych. Informacje dotyczą planowanego projektu badawczego i hipotez, które mają zostać zweryfikowane.

Istotne będzie późniejsze poznanie pełnego protokołu badania, w tym liczebności próby, charakterystyki populacji, rodzaju nowotworów i stosowanych wcześniej chemioterapeutyków, sposobu prowadzenia interwencji, obecności grupy kontrolnej oraz definicji pierwszorzędowych i drugorzędowych punktów końcowych.

Krótki, dwutygodniowy okres interwencji może umożliwić ocenę wczesnej odpowiedzi objawowej i zmian wybranych biomarkerów, ale nie wystarczy do ustalenia trwałości efektu. Przyszłe badania będą musiały odpowiedzieć także na pytania dotyczące długoterminowego stosowania terapii, bezpieczeństwa, przestrzegania zaleceń oraz wpływu na sprawność i jakość życia.

Znaczenie projektu dla opieki nad osobami po leczeniu nowotworu

Wraz z poprawą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego rośnie liczba osób żyjących przez wiele lat z jego późnymi następstwami. Z tego względu coraz większego znaczenia nabiera nie tylko kontrola choroby nowotworowej, lecz także rehabilitacja, leczenie objawowe i poprawa jakości życia po zakończeniu terapii.

Neuropatia obwodowa może utrudniać powrót do aktywności, zwiększać ryzyko upadków i ograniczać samodzielność. Poszukiwanie terapii, które można bezpiecznie i wygodnie stosować w domu, odpowiada zatem na istotną potrzebę kliniczną.

Projekt realizowany w Sylvester Comprehensive Cancer Center ma połączyć ocenę objawów zgłaszanych przez pacjentów z analizą procesów fizjologicznych. Takie podejście może pomóc w określeniu zarówno potencjalnej przydatności taVNS, jak i mechanizmów odpowiadających za ewentualną poprawę.

Ostateczne znaczenie projektu będzie można ocenić dopiero po zakończeniu badania i opublikowaniu pełnych wyników w recenzowanym czasopiśmie naukowym.

Źródło: EurekAlert!, Sylvester researcher receives Gabrielle’s Angel Foundation grant to study chemotherapy-induced peripheral neuropathy.