Hormonalna antykoncepcja a pamięć i emocje – nowe dane z Rice University

Hormonalna antykoncepcja to codzienność milionów kobiet. W samych Stanach Zjednoczonych ponad 60 milionów kobiet w wieku rozrodczym stosowało środki antykoncepcyjne, według danych Centers for Disease Control and Prevention, najczęściej w celu zapobiegania ciąży, ale także w leczeniu endometriozy, zespołu policystycznych jajników czy zaburzeń cyklu.

Od dawna wiadomo, że działanie tych leków nie ogranicza się jedynie do układu rozrodczego. Kobiety często opisują zmiany nastroju, wahania masy ciała czy epizody emocjonalne. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Rice University wskazuje jednak, że wpływ antykoncepcji hormonalnej jest bardziej złożony i w pewnych aspektach zaskakujący.

Praca opublikowana w czasopiśmie Hormones and Behavior („Emotion regulation strategies differentially impact memory in hormonal contraceptive users”) pokazuje, że środki antykoncepcyjne modulują zarówno sposób doświadczania emocji w danym momencie, jak i sposób zapamiętywania wydarzeń emocjonalnych w przyszłości.

„Nasze wyniki potwierdzają to, co wiele kobiet od dawna podejrzewało – antykoncepcja hormonalna wpływa nie tylko na zdrowie reprodukcyjne, ale także na funkcjonowanie mózgu, zwłaszcza w obszarach związanych z emocjami i pamięcią, które mają kluczowe znaczenie dla zdrowia psychicznego” – podkreśla Beatriz Brandao, doktorantka w Department of Psychological Sciences w Rice University i główna autorka badania.

Badacze porównali kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną z kobietami naturalnie miesiączkującymi. Uczestniczki oglądały obrazy o różnym ładunku emocjonalnym (pozytywnym, negatywnym i neutralnym), stosując różne strategie regulacji emocji, takie jak dystansowanie się, reinterpretacja czy immersja. Następnie wykonano test pamięci.

Kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną wykazywały silniejsze reakcje emocjonalne niż grupa kontrolna. Zastosowanie strategii dystansowania lub reinterpretacji skutkowało mniejszą liczbą zapamiętanych szczegółów wydarzeń negatywnych, przy zachowaniu pamięci ogólnego przebiegu sytuacji. Może to mieć działanie ochronne, pozwalając łatwiej „odpuścić” trudne doświadczenia zamiast je wielokrotnie odtwarzać. Z kolei strategia immersji zwiększała zapamiętywanie szczegółów obrazów pozytywnych w obu grupach, co sprzyjało utrwalaniu przyjemnych wspomnień.

Wnioski te wzmacniają pytanie nurtujące kobiety od lat: jak antykoncepcja wpływa na psychikę? Regulacja emocji i procesy pamięciowe są ściśle powiązane ze zdrowiem psychicznym, w tym z ryzykiem depresji, dlatego zrozumienie tego mechanizmu ma duże znaczenie kliniczne.

„Byłyśmy zaskoczone, że kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną, używając strategii dystansowania czy reinterpretacji, pamiętały mniej szczegółów z negatywnych wydarzeń. Może to pełnić funkcję ochronną” – dodaje Brandao.

Zdaniem współautora badania, prof. Bryana Denny’ego, wyniki rzucają nowe światło na to, jak antykoncepcja hormonalna wpływa na procesy emocjonalne i pamięciowe, a dalsze prace Beatriz Brandao pozwolą pogłębić tę wiedzę.

Kolejne etapy badań obejmą analizę kobiet miesiączkujących naturalnie w różnych fazach cyklu oraz porównanie działania różnych metod antykoncepcji hormonalnej, takich jak tabletki czy wkładki wewnątrzmaciczne.

„Ostatecznym celem jest zrozumienie, jak hormony – naturalne i syntetyczne – kształtują zdrowie emocjonalne, aby kobiety mogły podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące zarówno zdrowia reprodukcyjnego, jak i psychicznego” – podsumowuje Brandao.

Źródło: Hormones and Behavior, Emotion regulation strategies differentially impact memory in hormonal contraceptive users
DOI: https://doi.org/10.1016/j.yhbeh.2025.105805