Immunoterapia w chorobie anty-IgLON5 powinna być wdrożona jak najwcześniej

Zaburzenia snu, szczególnie niepokój w czasie snu, to często pierwszy objaw. Z czasem dołączają trudności w poruszaniu się, połykaniu i mówieniu. Jednak zróżnicowanie objawów sprawia, że rozpoznanie choroby anty-IgLON5 jest bardzo trudne. To rzadka choroba autoimmunologiczna, która – nieleczona – prowadzi w ciągu kilku lat do poważnych niepełnosprawności, a często również do zgonu. Międzynarodowe badanie obserwacyjne z udziałem 107 pacjentów wykazało, że immunoterapia powinna być zastosowana możliwie jak najwcześniej, a najskuteczniejszą formą leczenia wydaje się dożylne podawanie immunoglobulin.

Zespół pod kierunkiem prof. dr. Ilyi Ayzenberga i dr. Thomasa Grütera z Kliniki Neurologii Szpitala św. Józefa przy Uniwersytecie Ruhry w Bochum przedstawił wyniki badań w czasopiśmie JAMA Neurology 4 sierpnia 2025 r.

Trudna diagnoza choroby odkrytej dopiero w 2014 roku

Choroba anty-IgLON5 została po raz pierwszy opisana w 2014 roku. Typowo pojawia się u osób starszych. Jak tłumaczy dr Grüter, początkowe stadium choroby to faza zapalna mózgu – wówczas immunoterapia może być jeszcze skuteczna. W późniejszym etapie stan zapalny ustępuje, a proces chorobowy obejmuje degradację neuronów i włókien nerwowych, co ogranicza skuteczność leczenia immunosupresyjnego.

Do badania włączono 107 pacjentów z całego świata. Dane pochodziły z trzech ośrodków w Niemczech, Hiszpanii i Holandii. Średni wiek w momencie diagnozy wynosił 64 lata. Jednak tylko u około jednej trzeciej pacjentów rozpoznano chorobę w ciągu roku od wystąpienia pierwszych objawów. Jak wskazuje prof. Ayzenberg, objawy choroby są niespecyficzne i mogą przypominać inne jednostki neurologiczne, takie jak atypowy parkinsonizm, opuszkowa miastenia czy choroba neuronu ruchowego. Mimo trudności diagnostycznych, szybkie rozpoznanie jest kluczowe, gdyż tylko w fazie początkowej choroba jest dobrze leczalna.

Dwie główne formy immunoterapii

Spośród analizowanych pacjentów 23% otrzymało immunoterapię w ciągu pierwszego roku od wystąpienia objawów, natomiast 52% – dopiero później. Średni czas od pojawienia się objawów do rozpoczęcia leczenia wynosił około dwóch lat. Najczęściej stosowano dwie terapie: rytuksymab lub immunoglobuliny dożylne (IVIG).

Rytuksymab, jak wyjaśnia dr Grüter, to lek często stosowany w reumatologii, który działa na limfocyty B odpowiedzialne za produkcję przeciwciał. Z kolei immunoglobuliny to preparaty zawierające białka izolowane z osocza krwi dawców. Zaskoczeniem było to, że immunoglobuliny – jako mniej specyficzna forma terapii – wykazały lepszą skuteczność niż rytuksymab. Chociaż wyniki te wymagają potwierdzenia w dalszych badaniach (najlepiej prospektywnych), to już dziś wczesne rozpoczęcie leczenia immunoglobulinami wydaje się obiecującą strategią.

Wczesne leczenie daje lepsze rokowanie

„Apelujemy do neurologów, by przy wystąpieniu odpowiednich objawów myśleli o chorobie anty-IgLON5 i kierowali pacjentów na badania przeciwciał we krwi” – mówi dr Grüter. „Im wcześniej postawiona diagnoza i rozpoczęta terapia, tym większe szanse na zatrzymanie postępu choroby.”

Brak leczenia lub jego opóźnienie wiąże się z dużym ryzykiem niepełnosprawności i zgonu. W trakcie okresu obserwacji 40% pacjentów zmarło, średnio po pięciu latach od diagnozy. U co najmniej dwóch trzecich zgonów przyczyną była właśnie choroba anty-IgLON5.

Znaczenie rejestrów pacjentów

„Postęp badań nad chorobami rzadkimi możliwy jest tylko wtedy, gdy dane pacjentów są gromadzone w specjalnych rejestrach” – podkreśla prof. Ayzenberg. „Apelujemy do lekarzy, aby aktywnie uczestniczyli w takich inicjatywach, np. w niemieckiej sieci GENERATE dla autoimmunologicznych zapaleń mózgu.”

Finansowanie projektu

Badanie zostało sfinansowane przez niemieckie Federalne Ministerstwo Edukacji i Badań Naukowych (CONNECT-GENERATE, oznaczenia 01GM1908A i 01GM2208), hiszpański Krajowy Fundusz Badawczy (PI/21/00165) poprzez instytut ISCIII oraz Unię Europejską (FEDER/FSE). Wsparcia udzielono również z projektu EpilepsieNL (numer NEF 19-08).

Źródło: JAMA Neurology, Early Treatment with Intravenous Immunoglobulins in the Outcome of Patients with Anti-IgLON5 Disease
DOI: https://doi.org/10.1001/jamaneurol.2025.2574