Kapsaicyna z chili jako nowe narzędzie w leczeniu przewlekłego bólu

Szacuje się, że około 12 milionów osób w Niemczech cierpi na przewlekły ból. Od bólu ostrego różni się on przede wszystkim czasem trwania – jeżeli dolegliwości bólowe utrzymują się co najmniej 12 tygodni, niezależnie od pierwotnej przyczyny stają się samodzielną jednostką chorobową o charakterze przewlekłym. Aby złagodzić często bardzo nasilone cierpienie pacjentów, Universitätsklinikum Leipzig (UKL) oferuje ambulatoryjne leczenie w poradni leczenia bólu oraz kilkutygodniową, multimodalną terapię bólu prowadzoną w specjalistycznej klinice dziennej. Jednym z elementów stosowanych tam metod, wprowadzonym niedawno jako istotne uzupełnienie terapii, jest wykorzystanie kapsaicyny – substancji czynnej pozyskiwanej z papryczek chili.

Przewlekły ból może przybierać bardzo różne formy. Najczęściej są to bóle pleców, bóle głowy, bóle stawów, a także fibromialgia oraz migrena. Wspólną cechą wszystkich tych schorzeń jest istotne ograniczenie funkcjonowania w codziennym życiu, które może prowadzić do niezdolności do pracy oraz wycofania społecznego. Metody skuteczne w leczeniu bólu ostrego często zawodzą w przypadku bólu przewlekłego, czego konsekwencją są utrzymujące się lub nawracające, nierzadko bardzo silne dolegliwości, sprawiające wrażenie opornych na leczenie.

„Problem polega na tym, że w wielu przypadkach w centrum nie znajduje się już pierwotna przyczyna, lecz sam ból, który staje się wyuczoną reakcją organizmu” – wyjaśnia dr Stephan Scheike, anestezjolog i kierownik kliniki dziennej leczenia bólu w Universitätsklinikum Leipzig. Od momentu jej powstania sześć lat temu leczone są tam osoby, które mają za sobą długą i często wyczerpującą drogę diagnostyczną. „Najpierw należy wykluczyć wszelkie możliwe przyczyny organiczne, co dla wielu pacjentów oznacza prawdziwą odyseję diagnostyczną” – podkreśla lekarz. Ostatecznie pojawia się trudna do zaakceptowania konkluzja, że nie udaje się znaleźć jednoznacznej przyczyny bólu, choć sam ból jest realnie i intensywnie odczuwany.

Właśnie w tym miejscu rozpoczyna się oferta leczenia w UKL. Multimodalna terapia bólu łączy różne podejścia terapeutyczne – od farmakoterapii, przez terapię ruchem, aż po wsparcie psychologiczne i terapię behawioralną. Celem takiego postępowania jest nie tylko redukcja natężenia bólu, lecz także poprawa radzenia sobie z nim oraz utrzymanie lub odzyskanie możliwie pełnej aktywności życiowej.

Nowa opcja w leczeniu bólu neuropatycznego

Od niedawna w Universitätsklinikum Leipzig dostępna jest również nowa, silnie działająca substancja terapeutyczna – kapsaicyna. Jest to naturalny związek chemiczny występujący w papryczkach chili, odpowiedzialny za ich charakterystyczną ostrość. „W terapii bólu wysoko skoncentrowana kapsaicyna daje nam nową możliwość interwencji u pacjentów z wyjątkowo uciążliwym i trudnym do opanowania bólem neuropatycznym” – tłumaczy dr Scheike.

Specyficzne właściwości kapsaicyny powodują zmniejszenie wrażliwości zakończeń nerwowych na bodźce bólowe, co w konsekwencji prowadzi do redukcji odczuwania bólu. Lek stosowany jest miejscowo w postaci plastra nakładanego bezpośrednio na obszar dotknięty dolegliwościami. „Stężenie substancji czynnej jest bardzo wysokie, dlatego plastry mogą być aplikowane wyłącznie krótkotrwale i pod ścisłym nadzorem medycznym” – zaznacza specjalista. Po udanych próbach pilotażowych w UKL metoda ta została włączona do standardowej oferty leczenia bólu, zarówno w poradni, jak i w klinice dziennej. „Liczymy przede wszystkim na korzyści dla pacjentów z utrzymującymi się bólami nerwowymi, na przykład po przebytym półpaścu” – dodaje anestezjolog.

Plaster z kapsaicyną stosowany jest głównie w leczeniu ambulatoryjnym, jednak może być również elementem częściowo stacjonarnej, multimodalnej terapii bólu prowadzonej w klinice dziennej. Po pierwszej konsultacji w poradni podejmowana jest decyzja o formie leczenia – stacjonarnej lub dziennej. W przypadku tej drugiej pacjenci przez okres czterech tygodni codziennie zgłaszają się do kliniki i uczestniczą w kompleksowym programie terapeutycznym obejmującym różne interwencje medyczne i terapeutyczne.

Liczba miejsc w programie jest ograniczona – co miesiąc rozpoczyna się jeden cykl terapeutyczny dla maksymalnie ośmiu osób. Mimo to dr Stephan Scheike zachęca pacjentów do zgłaszania się na konsultacje: „Regularnie zdarzają się zmiany terminów i krótkoterminowo zwalniane miejsca, dzięki czemu dotychczas udaje nam się skutecznie unikać długiego czasu oczekiwania”.

Źródło: Universitätsklinikum Leipzig AöR