Karmienie piersią a zaburzenia nadciśnieniowe w ciąży: wyniki badania Yale

Zaburzenia nadciśnieniowe w ciąży (HDP, ang. hypertensive disorders of pregnancy) – takie jak przewlekłe lub ciążowe nadciśnienie, stan przedrzucawkowy i rzucawka – należą do głównych przyczyn zgonów matek i noworodków w Stanach Zjednoczonych.

W latach 2017–2019 aż 16% wszystkich ciąż w USA było powikłanych diagnozą HDP, przy czym znacznie wyższe wskaźniki odnotowano u kobiet czarnoskórych (non-Hispanic Black/African American) oraz u rdzennych mieszkanek Ameryki (American Indian/Alaskan Native). Jednak HDP to nie tylko krótkoterminowe ryzyko dla kobiet – te zaburzenia zwiększają długoterminowe ryzyko chorób serca, nerek oraz udaru mózgu.

Zespół badaczy z Yale wykazał jednak, że istnieje szansa, by zmniejszyć te odległe zagrożenia zdrowotne poprzez wspieranie karmienia piersią. W nowym badaniu odkryto, że rozpoznanie HDP przed ciążą lub w jej trakcie wiąże się z wyższym prawdopodobieństwem rezygnacji z karmienia piersią lub jego przedwczesnego zakończenia. Wyniki sugerują, że kobiety z HDP mogłyby odnieść korzyść z ukierunkowanych interwencji promujących wykorzystanie kardioprotekcyjnego wpływu karmienia piersią.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie JAMA Network Open.

– Analizowaliśmy zarówno samo rozpoczęcie karmienia piersią, jak i jego czas trwania – powiedziała dr Deanna Nardella, pediatra i badaczka z Yale School of Medicine (YSM), pierwsza autorka pracy. – Zaburzenia nadciśnieniowe w ciąży wiązały się z gorszymi wynikami w obu tych aspektach.

Na rozpoczęcie i kontynuację karmienia piersią wpływa wiele barier: od trudności z laktacją, przez niewystarczające urlopy rodzicielskie, po brak edukacji na temat karmienia zarówno u pacjentek, jak i u personelu medycznego. W USA, według CDC, karmienie piersią rozpoczyna 83% kobiet, jednak tylko 25% kontynuuje wyłączne karmienie piersią przez pierwsze 6 miesięcy, co rekomendują wiodące organizacje zdrowotne.

– Statystyki te rodzą pytanie: dlaczego tak się dzieje? – wskazuje Nardella. – Jako pediatra praktykująca w New Haven rzadko spotykam rodziców, którzy nie chcą karmić piersią. Często natomiast widzę rodziców, którzy próbują, lecz szybko napotykają typowe i możliwe do rozwiązania trudności, takie jak ból, problemy z przystawianiem dziecka czy lęk o ilość pokarmu. Niestety, wiele rodzin nie otrzymuje na czas potrzebnej pomocy, co skutkuje rezygnacją z karmienia. Wierzę, że obserwowana rezygnacja z karmienia w pierwszych tygodniach lub miesiącach po porodzie odzwierciedla przede wszystkim systemowe problemy w opiece okołoporodowej.

Wiadomo, że inne choroby współistniejące u matek, takie jak cukrzyca przewlekła lub ciążowa, również niekorzystnie wpływają na karmienie piersią, jednak dotychczas niewiele badań poświęcono kobietom z HDP, mimo że problem ten dotyczy dużej grupy ciężarnych w USA. Dla Nardelli zrozumienie tej zależności ma kluczowe znaczenie dla wspierania równości zdrowotnej.

– Wiemy, że kobiety czarnoskóre i rdzennych społeczności USA częściej chorują na zaburzenia nadciśnieniowe w ciąży – mówi badaczka. – Jednocześnie to właśnie te grupy mają najniższe wskaźniki karmienia piersią. Choć nie możemy powiedzieć, że HDP bezpośrednio powoduje te nierówności, zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw związku między HDP a inicjacją i długością karmienia piersią może przyczynić się do bardziej sprawiedliwych długoterminowych wyników zdrowotnych dla matek i dzieci w tych społecznościach.

W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane z amerykańskiego systemu CDC Pregnancy Risk Assessment Monitoring System (PRAMS), który zbiera informacje od kobiet ok. 4 miesiące po porodzie, pytając o ich przekonania, doświadczenia i postawy związane z ciążą, okresem przed- i poporodowym.

Próbę badawczą stanowiły kobiety, które urodziły żywe dziecko między styczniem 2016 r. a listopadem 2021 r., i które udzieliły pełnych odpowiedzi dotyczących HDP oraz inicjacji lub przerwania karmienia piersią. HDP definiowano jako zgłoszone przez pacjentkę wysokie ciśnienie krwi, nadciśnienie, stan przedrzucawkowy lub rzucawkę przed lub w trakcie ciąży. Za osoby, które nigdy nie karmiły piersią, uznawano te, które w ankiecie odpowiedziały „nie”. Czas zakończenia karmienia określano jako 0,5 tygodnia (jeśli karmienie trwało <1 tygodnia), konkretną liczbę tygodni (jeśli podano), lub wiek dziecka w tygodniach w dniu wypełnienia ankiety (jeśli kobieta nadal karmiła).

Analiza objęła 205 247 uczestniczek – próbę ważoną, reprezentującą niemal 11 milionów kobiet w USA z 43 stanów, Dystryktu Kolumbii oraz Portoryko, obejmującą wszystkie grupy socjoekonomiczne, rasowe i etniczne. Wykazano, że kobiety z HDP miały o 11% wyższe ryzyko nigdy nie rozpoczęcia karmienia piersią, a wśród tych, które rozpoczęły, o 17% wyższe ryzyko przerwania karmienia w okresie poporodowym. Mediana czasu do zakończenia karmienia była o 17 tygodni krótsza w grupie HDP niż wśród kobiet bez HDP. Wyniki te wskazują na negatywny związek pomiędzy HDP a wynikami laktacyjnymi.

– Ponad 80% rodzin w USA wybiera karmienie piersią – powiedziała prof. Sarah Taylor, neonatolożka z Yale School of Medicine, współautorka pracy. – Jednak większość nie osiąga celu wyznaczonego przez Amerykańską Akademię Pediatrii, czyli wyłącznego karmienia piersią przez 6 miesięcy. Badania takie jak to, ukazujące związek między HDP a krótszym karmieniem, pozwalają projektować strategie wspierające wszystkie rodziny w realizacji ich laktacyjnych planów.

Zdaniem badaczy potrzebne są dalsze badania nad mechanizmami stojącymi za tą zależnością, aby móc opracować skuteczne strategie wspierające karmienie piersią u kobiet z HDP.

– Takie działania mogłyby obejmować rutynowe konsultacje laktacyjne w ciąży u pacjentek z czynnikami ryzyka gorszych wyników karmienia, w tym HDP – podkreśla Nardella. – Okres ciąży to kluczowy, choć często niewykorzystywany czas na edukację i wsparcie laktacyjne.

Dodała również: – To badanie dostarcza wiedzy podstawowej, na której można budować kolejne prace nad tym, jak system ochrony zdrowia może najlepiej wspierać kobiety z nadciśnieniem w realizacji ich indywidualnych celów związanych z karmieniem niemowląt. Musimy jako system zrobić więcej, by wspierać kobiety z HDP w osiąganiu ich celów, szczególnie jeśli obejmują one choćby częściowe karmienie piersią. Takie wsparcie mogłoby przyczynić się do długoterminowej poprawy zdrowia zarówno matek, jak i dzieci, zwłaszcza w populacjach obciążonych wysokim ryzykiem chorób sercowo-metabolicznych oraz rezygnacji z karmienia.

Źródło: JAMA Network Open, Hypertensive Disorders of Pregnancy and Breastfeeding Among US Women
DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.21902