Kliniczne badanie terapii genowej daje dzieciom nadzieję na odzyskanie słuchu

Pod koniec kwietnia 2025 roku, na Uniwersyteckiej Klinice Otorynolaryngologii w Tybindze (Universitätsklinikum Tübingen), przeprowadzono pierwszą w Niemczech terapię genową u dziecka z genetycznie uwarunkowaną, wrodzoną głuchotą związaną z mutacją w genie otoferliny (OTOF). Zabieg wykonany w ramach międzynarodowego badania klinicznego CHORD (Clinical trial of Hearing Restoration with Otoferlin gene Delivery) może oznaczać nową erę leczenia genetycznej utraty słuchu – poprzez przywracanie naturalnego słyszenia na poziomie molekularnym.

Mutacja w genie OTOF – mechanizm i konsekwencje

Około 80% przypadków głębokiego ubytku słuchu u noworodków i dzieci przed okresem przyswajania mowy ma podłoże genetyczne. Mutacje w genie OTOF stanowią 1–8% tych przypadków. U dzieci z tym rzadkim zaburzeniem ślimak (ucho wewnętrzne) odbiera fale dźwiękowe, ale nie przekazuje sygnałów dalej do nerwu słuchowego. Dotychczas jedyną skuteczną metodą leczenia było wszczepienie implantu ślimakowego (CI), który elektrycznie stymuluje nerw słuchowy.

Jak działa terapia genowa?

Terapia polega na bezpośrednim dostarczeniu zdrowej kopii genu OTOF do ślimaka za pomocą wektora wirusowego (tzw. „taksówki genowej”). Celem jest przywrócenie naturalnej funkcji przekazywania sygnałów akustycznych do nerwu słuchowego. Jak podkreśla prof. Hubert Löwenheim, dyrektor medyczny kliniki, „wchodzimy w erę molekularnej otologii, uzupełniając dotychczasowe rozwiązania mechaniczne i elektryczne metodą ukierunkowaną molekularnie”.

Obiecujące wyniki badań międzynarodowych

Badanie CHORD rozpoczęto w maju 2023 roku pod patronatem firmy Regeneron Pharmaceuticals, Inc. Bierze w nim udział młodzież i dzieci w wieku 0–17 lat z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i USA. Choć terapia DB-OTO pozostaje eksperymentalna i nie została jeszcze zatwierdzona przez organy regulacyjne, w lutym 2025 roku ogłoszono pierwsze wyniki: 10 z 11 dzieci wykazało poprawę słuchu, a jedno dziecko w Wielkiej Brytanii, w wieku 10 miesięcy, już po 6 tygodniach od terapii reagowało na mowę i ciche dźwięki.

Dalsze badania i perspektywy

Postęp słuchu u dziecka z Tybingi będzie monitorowany w ramach zaplanowanych kontroli. Planowane jest też włączenie kolejnych pacjentów w różnych krajach. Sukces DB-OTO może otworzyć drogę dla podobnych terapii ukierunkowanych na inne mutacje genetyczne powodujące niedosłuch. „Podobnie jak implantacja ślimaka, terapia genowa powinna być stosowana jak najwcześniej w życiu dziecka” – zaznacza prof. Löwenheim, apelując o szybkie badania genetyczne w przypadkach podejrzenia wrodzonej głuchoty.

Znaczenie dla leczenia chorób rzadkich

Prof. Hendrik Rosewich, rzecznik Centrum Chorób Rzadkich w Tybindze, podkreśla, że sukces terapii stanowi wzór dla możliwego leczenia także innych rzadkich chorób. Centrum to łączy kompetencje kliniczne, badawcze i opiekę nad pacjentami, tworząc fundament dla innowacji.

Terapia genowa nie wyklucza implantów

Prof. Löwenheim zwraca uwagę, że terapia genowa nie ma zastąpić implantów ślimakowych, lecz poszerzyć spektrum dostępnych opcji. „Mamy nadzieję, że w przyszłości pacjenci będą mogli wybierać spośród różnych metod leczenia, w zależności od ich indywidualnych potrzeb” – mówi.

Zaangażowanie Uniwersyteckiej Kliniki w rozwój medycyny personalizowanej

Prof. Jens Maschmann, przewodniczący zarządu kliniki, podkreśla, że pionierska praca zespołu prof. Löwenheima wpisuje się w misję szpitala – rozwój medycyny personalizowanej opartej na profilu genetycznym pacjenta. Molekularna otologia to kolejny krok w kierunku dostosowania terapii do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Źródło: Universitätsklinikum Tübingen