Kobiety z cukrzycą typu 2 częściej rozwijają zaburzenia zdrowia psychicznego niż mężczyźni

Kobiety i mężczyźni mogą doświadczać odmiennego przebiegu klinicznego w latach po rozpoznaniu cukrzycy typu 2. W badaniu obejmującym 28 720 osób w Wielkiej Brytanii kobiety częściej rozwijały zaburzenia zdrowia psychicznego, natomiast u mężczyzn częściej obserwowano choroby sercowo-naczyniowe oraz powikłania nerkowe. Wyniki opublikowano 25 sierpnia 2026 r. w czasopiśmie PLOS Medicine.

W artykule:

• Różnice między kobietami i mężczyznami po rozpoznaniu cukrzycy typu 2
• Analiza 28 720 osób z cukrzycą typu 2
• Zdrowie psychiczne i przebieg choroby u kobiet
• Powikłania sercowo-naczyniowe i nerkowe u mężczyzn
• Wspólne elementy przebiegu choroby
• Znaczenie wyników dla opieki nad osobami z cukrzycą typu 2

Różnice między kobietami i mężczyznami po rozpoznaniu cukrzycy typu 2

W latach następujących po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 kobiety częściej niż mężczyźni rozwijają zaburzenia zdrowia psychicznego, podczas gdy u mężczyzn częściej pojawiają się powikłania sercowo-naczyniowe oraz nerkowe. Takie wnioski przedstawili Fabiola Eto z Queen Mary University of London i współpracownicy w badaniu opublikowanym w PLOS Medicine.

Cukrzyca typu 2 jest zaburzeniem metabolicznym związanym z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi, wynikającym z insulinooporności lub niewystarczającej produkcji insuliny. Jak wskazano w materiale prasowym, na świecie choroba dotyczy około 536,6 mln osób w wieku od 20 do 79 lat, czyli około 10,5% tej populacji. Do 2045 r. liczba ta ma wzrosnąć do 700 mln.

Z cukrzycą typu 2 związane są m.in. choroby sercowo-naczyniowe, schyłkowa niewydolność nerek oraz zaburzenia zdrowia psychicznego, w tym depresja i zaburzenia lękowe. Wiadomo również, że częstość i przebieg tych problemów mogą różnić się między kobietami a mężczyznami. Autorzy badania zwracają jednak uwagę, że dotychczas nie opisano wystarczająco dokładnie zależnych od płci i wieku trajektorii rozwoju tych chorób po wystąpieniu cukrzycy typu 2.

Analiza 28 720 osób z cukrzycą typu 2

Fabiola Eto i współpracownicy przeanalizowali zanonimizowaną dokumentację medyczną 28 720 kobiet i mężczyzn w Wielkiej Brytanii, u których cukrzyca typu 2 rozwinęła się w latach 2010–2020.

Mężczyźni stanowili 62% badanej kohorty. Mediana wieku w momencie wystąpienia cukrzycy typu 2 wynosiła u nich 54 lata. Kobiety były natomiast przeciętnie starsze w momencie rozpoznania choroby.

Badanie miało charakter obserwacyjny. Autorzy analizowali trajektorie kolejnych istotnych zdarzeń zdrowotnych występujących po rozpoznaniu cukrzycy typu 2, ze szczególnym uwzględnieniem różnic między kobietami i mężczyznami.

W kolejnych latach 39% uczestników doświadczyło co najmniej jednego istotnego zdarzenia zdrowotnego. Zarówno rodzaj tych zdarzeń, jak i moment ich występowania różniły się w zależności od płci.

Kobiety częściej rozwijały zaburzenia zdrowia psychicznego

Jedną z najbardziej wyraźnych różnic była częstość występowania zaburzeń zdrowia psychicznego po rozpoznaniu cukrzycy typu 2.

Takie problemy stwierdzano u 8,1% kobiet w porównaniu z 5,3% mężczyzn. Kobiety częściej znajdowały się również na trajektoriach klinicznych kończących się zgonem.

Autorzy zauważyli ponadto, że kobiety przeciętnie częściej korzystały ze świadczeń ochrony zdrowia oraz częściej stosowały leki przepisywane długoterminowo niż mężczyźni. Zdaniem badaczy różnica w wykorzystaniu systemu opieki zdrowotnej może przyczyniać się do większej liczby rozpoznawanych u kobiet problemów zdrowotnych.

Szczególną uwagę zwrócono na młodsze kobiety z cukrzycą typu 2. Według autorów w tej grupie powikłania dotyczące zdrowia psychicznego pojawiały się wcześniej i częściej, niż oczekiwano na podstawie wcześniejszej wiedzy.

U mężczyzn częstsze były problemy sercowo-naczyniowe i nerkowe

W przypadku mężczyzn zaobserwowano inny wzorzec rozwoju chorób współistniejących. Po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 chorobę sercowo-naczyniową stwierdzano u 8,4% mężczyzn w porównaniu z 5,3% kobiet.

U mężczyzn częściej występowała również schyłkowa niewydolność nerek. Materiał prasowy nie podaje jednak odsetków dotyczących tego powikłania, dlatego nie można na jego podstawie określić wielkości różnicy między płciami.

Nadciśnienie tętnicze wystąpiło u 21,1% mężczyzn i 20,2% kobiet. Autorzy badania zwracają uwagę, że w przypadku mężczyzn ryzyko sercowo-naczyniowe i nerkowe wykazywało tendencję do wcześniejszego ujawniania się.

Niektóre trajektorie były podobne u obu płci

Pomimo obserwowanych różnic między kobietami i mężczyznami badacze stwierdzili również istotne podobieństwa.

Zarówno kobiety, jak i mężczyźni, u których współistniały cukrzyca typu 2 oraz zaburzenia zdrowia psychicznego, doświadczali przedwczesnej śmiertelności w porównaniu z osobami reprezentującymi inne analizowane trajektorie zdrowotne.

Ponadto we wszystkich analizowanych grupach wieku i u obu płci nadciśnienie tętnicze było najczęściej występującym zdarzeniem po rozpoznaniu cukrzycy typu 2.

Wyniki wskazują więc, że znaczenie płci nie sprowadza się wyłącznie do różnic w częstości pojedynczych chorób. Różnić może się także kolejność i czas występowania kolejnych problemów zdrowotnych po rozpoznaniu cukrzycy typu 2.

Czy opieka nad pacjentami powinna w większym stopniu uwzględniać płeć?

Autorzy zwracają uwagę, że obowiązujące w Wielkiej Brytanii zalecenia medyczne nie obejmują strategii profilaktyki i prowadzenia pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz chorobami współistniejącymi dostosowanych do płci, szczególnie w odniesieniu do zdrowia psychicznego.

Według badaczy wyniki przemawiają za większym różnicowaniem interwencji medycznych z uwzględnieniem takich cech jak płeć i wiek.

Fabiola Eto i współpracownicy wskazują, że jednym z najbardziej czytelnych sygnałów w analizowanych danych była właśnie różnica między płciami. U młodszych kobiet problemy dotyczące zdrowia psychicznego występowały wcześniej i częściej, co zdaniem autorów przemawia za włączeniem rutynowej oceny psychologicznej do standardowej opieki diabetologicznej.

U mężczyzn wcześniej ujawniał się natomiast wzorzec ryzyka sercowo-naczyniowego i nerkowego. Autorzy wskazują w tym kontekście na potrzebę wcześniejszego monitorowania tych powikłań oraz intensywniejszych działań wspierających zaangażowanie mężczyzn w długoterminowe leczenie.

W praktyce klinicznej

Badanie wskazuje na odmienne trajektorie problemów zdrowotnych występujących po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 u kobiet i mężczyzn. Ze względu na obserwacyjny charakter analizy przedstawione zależności opisują wzorce występowania zdarzeń zdrowotnych i nie stanowią same w sobie dowodu na związek przyczynowy.

Autorzy podkreślają przede wszystkim możliwość wcześniejszego rozpoznawania problemów dotyczących zdrowia psychicznego u kobiet oraz chorób sercowo-naczyniowych i nerkowych u mężczyzn. Jednocześnie współwystępowanie cukrzycy typu 2 i zaburzeń zdrowia psychicznego było niekorzystnym sygnałem u obu płci.

Autorzy i finansowanie badania

Wśród autorów publikacji znaleźli się Fabiola Eto, M. Samuel, D. Stow, R. Henkin, A. Angdembe, M.R. Barnes i współpracownicy. Fabiola Eto jest związana z Queen Mary University of London.

Badanie było wspierane m.in. przez MRC w ramach projektu „Multimorbidity clusters, trajectories and genetic risk in British south Asians, 2020–2023”. W materiale wymieniono również finansowanie związane z NIHR AI-MULTIPLY, NIHR oraz Barts Charity. Autorzy podają, że podmioty finansujące nie uczestniczyły w projektowaniu badania, gromadzeniu i analizie danych, podejmowaniu decyzji o publikacji ani przygotowywaniu manuskryptu.

Źródło: PLOS Medicine, „Sex differences in trajectories to cardio-renal and mental health outcomes following the onset of type 2 diabetes: An observational cohort study using multi-state analysis in the UK Clinical Practice Research Datalink”.
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1005196