Leki GLP-1 dla dzieci i nastolatków z otyłością i cukrzycą typu 2 – co mówią najnowsze badania?

Otyłość dotyczy dziś około jednego na pięcioro dzieci i nastolatków. Coraz częściej u młodych osób rozpoznaje się też cukrzycę typu 2, która wcześniej była niemal wyłącznie chorobą dorosłych. Z otyłością i cukrzycą wiążą się także inne problemy zdrowotne – nadciśnienie, stłuszczenie wątroby czy zaburzenia lipidowe. Lekarze od lat poszukują skutecznych i bezpiecznych terapii, które mogą pomóc młodym pacjentom.

Od kilku lat coraz częściej mówi się o tzw. agonistach receptora GLP-1 – lekach pierwotnie stosowanych u dorosłych z cukrzycą i otyłością. Do tej grupy należą m.in. liraglutyd i semaglutyd. Ale czy są one bezpieczne i skuteczne także u dzieci?

Co sprawdzili naukowcy?

Zespół badaczy pod kierunkiem Pareety Kotechy przeprowadził dużą analizę (tzw. przegląd systematyczny i metaanalizę), która objęła 18 badań klinicznych z udziałem 1402 uczestników w wieku 6–17 lat. Badania prowadzono w różnych krajach i ośrodkach akademickich, m.in. przez zespoły prof. Kelly’ego, Tamborlane’a, Weghubera czy Arslanian.

Celem było sprawdzenie, czy leki GLP-1 rzeczywiście pomagają młodym pacjentom z otyłością lub cukrzycą typu 2 i czy nie niosą ze sobą poważnych skutków ubocznych.

Jakie były wyniki?

Korzyści

• Lepsza kontrola cukru we krwi – u nastolatków z cukrzycą typu 2 poziom HbA1c (tzw. hemoglobiny glikowanej, mierzącej średni poziom glukozy) spadł średnio o prawie 1 punkt procentowy.
• Mniejsza masa ciała i BMI – u osób z otyłością, nawet bez cukrzycy, leki powodowały spadek wagi średnio o 3–5 kg i obniżenie wskaźnika BMI.
• Niższe ciśnienie – odnotowano niewielki, ale istotny spadek ciśnienia skurczowego (średnio o 2–3 mmHg).

Ograniczenia i działania niepożądane

• Najczęstszy problem: nudności, wymioty, biegunki i bóle brzucha. To działania znane także u dorosłych.
• Inne ryzyka: nie zaobserwowano wzrostu przypadków depresji ani myśli samobójczych w porównaniu z placebo, choć naukowcy podkreślają, że te kwestie wymagają dalszej obserwacji.
• Cholesterol i tłuszcze we krwi: nie odnotowano większych zmian.

Co to oznacza dla rodziców i lekarzy?

Badania pokazują, że leki GLP-1 mogą być skuteczną pomocą dla dzieci i nastolatków z otyłością i cukrzycą typu 2, szczególnie wtedy, gdy dieta i ruch nie wystarczają. Mogą poprawiać kontrolę cukru i pomagać w redukcji wagi. Jednak nie są to „magiczne zastrzyki odchudzające” – wymagają kontroli lekarza, cierpliwości i monitorowania skutków ubocznych.

Ważne jest też to, że większość badań trwała krótko (zwykle kilka miesięcy do roku), więc nadal nie wiemy, jakie są długoterminowe efekty terapii u młodych pacjentów.

Co dalej?

Naukowcy podkreślają, że potrzebne są dłuższe obserwacje i więcej badań, szczególnie u młodszych dzieci (poniżej 12. roku życia). Ważne będzie też lepsze monitorowanie zdrowia psychicznego pacjentów w trakcie terapii.

Źródło: JAMA Pediatrics, Efficacy and Safety of GLP-1 RAs in Children and Adolescents With Obesity or Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis
DOI: https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2025.3243