Lipidy związane z alergenami roślinnymi mogą nasilać reakcje alergiczne

Nowe badanie opublikowane w Scientific Reports pokazuje, że o nasileniu reakcji alergicznej na pokarmy roślinne mogą decydować nie tylko same białka alergenne. Istotną rolę mogą odgrywać także związane z nimi lipidy, które nasilają aktywację bazofilów – komórek odpornościowych kluczowych w reakcjach alergicznych, w tym w anafilaksji.

W artykule:

• Dlaczego reakcje alergiczne na pokarmy roślinne mogą mieć różne nasilenie
• Rola białek transferujących lipidy w alergiach pokarmowych
• Znaczenie żółtego łubinu jako rosnącego źródła białka roślinnego
• Wpływ lipidów związanych z alergenami na aktywację bazofilów
• Znaczenie fosfatydyloglicerolu, mikrobiomu jelitowego i surfaktantu płucnego
• Możliwe konsekwencje dla oceny ryzyka alergicznego żywności roślinnej

Nie tylko białko decyduje o sile reakcji alergicznej

Dlaczego u niektórych osób reakcja na pokarmy roślinne jest znacznie silniejsza niż u innych? Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports, wskazuje, że znaczenie mają nie tylko białka wywołujące alergię. Związane z nimi cząsteczki tłuszczu, czyli lipidy, mogą istotnie wzmacniać aktywację komórek odpornościowych zaangażowanych w reakcje alergiczne, a tym samym wpływać na intensywność odpowiedzi organizmu.

W Niemczech alergie pokarmowe dotyczą ponad 3 mln osób. Już bardzo małe ilości określonych produktów spożywczych mogą wywoływać silne objawy – od zmian skórnych, przez duszność i inne dolegliwości ze strony układu oddechowego, aż po zagrażającą życiu anafilaksję. Uwagę badaczy od dawna zwraca fakt, że ciężkość reakcji alergicznych bardzo różni się pomiędzy poszczególnymi pacjentami.

Nowe białko transferujące lipidy z żółtego łubinu

W centrum badania prowadzonego przez prof. Utę Jappe, dr. Jochena Behrendsa i prof. Andrę Schromm znalazło się nowe, dotychczas słabo scharakteryzowane białko transferujące lipidy, określane jako LTP, pochodzące z żółtego łubinu (Lupinus luteus). Białko to zostało zidentyfikowane w Forschungszentrum Borstel, Leibniz Lungenzentrum.

Białka transferujące lipidy należą do najważniejszych czynników wywołujących ciężkie alergie pokarmowe po spożyciu produktów roślinnych. Występują między innymi w orzeszkach ziemnych, nasionach łubinu oraz różnych owocach. Szczególnego znaczenia nabierają obecnie nasiona łubinu, ponieważ są coraz częściej wykorzystywane jako roślinne źródło białka w żywności – na przykład w produktach piekarniczych, zamiennikach mięsa i wyrobach bezglutenowych.

Dotychczas nie było jednak w pełni jasne, dlaczego LTP coraz częściej wiązane są z występowaniem silnych reakcji alergicznych. Nowe wyniki sugerują, że odpowiedź może zależeć nie tylko od samej struktury białka, lecz także od lipidów, które białko to wiąże i transportuje.

Jak lipidy nasilają aktywację bazofilów

Zespół badawczy z Borstel wykazał, że analizowane LTP łubinu wiąże i transportuje określone lipidy. Wiązanie lipidów zmienia sposób, w jaki białko oddziałuje z błonami komórkowymi. W konsekwencji komórki odpornościowe istotne w reakcjach alergicznych mogą być aktywowane szczególnie skutecznie.

Dotyczy to przede wszystkim bazofilów. Są to białe krwinki, które w przebiegu reakcji alergicznych uwalniają histaminę oraz inne mediatory zapalne. To właśnie te substancje odpowiadają za typowe objawy alergii, takie jak świąd, obrzęk, zaczerwienienie, a w ciężkich przypadkach również za rozwój wstrząsu anafilaktycznego.

Fosfatydyloglicerol jako ważny element odpowiedzi alergicznej

Szczególnie interesująca była obserwacja, że LTP łubinu wykazywało wyraźną interakcję z fosfatydyloglicerolem. Ten lipid występuje nie tylko w roślinach. Jest również istotnym składnikiem błon komórkowych bakterii tworzących mikrobiom jelitowy, a także surfaktantu płucnego.

Wyniki sugerują, że tego typu lipidy mogą wpływać na właściwości alergenne białek LTP. Otwiera to nowe perspektywy w rozumieniu czynników, które współdecydują o sile reakcji alergicznych. Może to mieć znaczenie zarówno dla alergologii klinicznej, jak i dla oceny bezpieczeństwa żywności zawierającej coraz popularniejsze roślinne źródła białka.

Znaczenie wyników dla alergologii i oceny ryzyka

„Nasze wyniki pokazują, że alergenne działanie białek roślinnych nie jest determinowane wyłącznie przez ich strukturę białkową” – wyjaśnia prof. dr Uta Jappe. „Także wiązane przez nie lipidy mogą w znacznym stopniu przyczyniać się do tego, jak silnie reaguje układ odpornościowy”.

Praca powstała w ścisłej interdyscyplinarnej współpracy grupy badawczej Klinische und Molekulare Allergologie kierowanej przez prof. dr Utę Jappe, grupy Immunbiophysik kierowanej przez prof. dr Andrę B. Schromm oraz obszaru Wissenschaft und Technologie, Fluoreszenz-Zytometrie kierowanego przez dr. Jochena Behrendsa w Forschungszentrum Borstel, Leibniz Lungenzentrum. Połączenie kompetencji tych zespołów umożliwiło po raz pierwszy funkcjonalne zbadanie interakcji pomiędzy alergenem, lipidami i komórkami odpornościowymi.

Uzyskane dane mogą w dłuższej perspektywie pomóc w lepszej identyfikacji pacjentek i pacjentów obciążonych wysokim ryzykiem ciężkich reakcji alergicznych. Mogą również wesprzeć dokładniejszą ocenę alergenności białek roślinnych obecnych w żywności. W kontekście rosnącego wykorzystania łubinu jako źródła białka roślinnego takie informacje zyskują dodatkowe znaczenie praktyczne.

Źródło: Scientific Reports, Lipid ligand binding and membrane interactions of a novel food-derived lipid transfer protein enhance basophil allergic responses. DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-026-55182-9

Alternatywne tytuły

• Lipidy związane z alergenami roślinnymi mogą nasilać reakcje alergiczne
• Łubin, białka LTP i bazofile: nowe dane o mechanizmach alergii pokarmowej
• Dlaczego alergia na produkty roślinne może przebiegać ciężej u części pacjentów
• Białka transferujące lipidy z łubinu pod lupą badaczy z Forschungszentrum Borstel
• Nowe wyjaśnienie zmiennej ciężkości reakcji alergicznych na pokarmy roślinne

Dłuższe podtytuły

• Badanie opublikowane w Scientific Reports pokazuje, że lipidy związane z białkami roślinnymi mogą wzmacniać aktywację bazofilów i wpływać na ciężkość reakcji alergicznych.
• Naukowcy z Forschungszentrum Borstel, Leibniz Lungenzentrum opisali nowe białko transferujące lipidy z żółtego łubinu i jego znaczenie dla odpowiedzi immunologicznej.
• Coraz szersze wykorzystanie łubinu jako roślinnego źródła białka sprawia, że lepsze zrozumienie jego potencjału alergennego nabiera znaczenia klinicznego i żywieniowego.
• Interakcje pomiędzy alergenem, lipidami i błonami komórkowymi mogą tłumaczyć, dlaczego u części pacjentów reakcje alergiczne po spożyciu pokarmów roślinnych są szczególnie nasilone.
• Wyniki badania wskazują, że ocena alergenności żywności roślinnej powinna uwzględniać nie tylko strukturę białek, lecz także transportowane przez nie lipidy.

Tagi SEO: alergia pokarmowa, alergeny roślinne, łubin, białka LTP, bazofile, anafilaksja

Kategorie tematyczne: alergologia, immunologia