Long COVID u dzieci: badanie pokazuje różne przebiegi choroby

Międzynarodowy zespół naukowców z udziałem Universitätsmedizin Magdeburg wykazał, że Long COVID u dzieci i młodzieży nie jest jednolitą jednostką chorobową. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” wskazuje na istnienie różnych biologicznych podtypów choroby, które mogą wymagać odmiennych strategii terapeutycznych. Wyniki podważają zasadność stosowania uniwersalnych metod leczenia u wszystkich pacjentów pediatrycznych z Long COVID.

W artykule

• Jak często Long COVID występuje u dzieci i młodzieży
• Jak przebiegało wieloletnie badanie europejskich naukowców
• Jakie biologiczne podtypy Long COVID zidentyfikowano
• Jaka jest rola wirusa Epstein-Barr w przebiegu choroby
• Dlaczego dzieci nie reagują immunologicznie tak samo jak dorośli
• Jakie znaczenie mają wyniki dla przyszłych terapii

Większość dzieci i nastolatków stosunkowo szybko wraca do zdrowia po zakażeniu koronawirusem SARS-CoV-2. Jednak około 1–3% młodych pacjentów rozwija pediatryczny Long COVID, czyli utrzymywanie się objawów przez tygodnie lub miesiące po przebytej infekcji. Nowe badanie opublikowane na łamach renomowanego czasopisma „Nature Communications” pokazuje, że Long COVID u dzieci nie jest jednorodną chorobą. Międzynarodowy zespół badawczy, w którego pracach uczestniczyli naukowcy z Universitätsmedizin Magdeburg, zidentyfikował różne biologiczne podgrupy pacjentów, znacząco różniące się między sobą. Oznacza to, że jednakowe leczenie wszystkich chorych może być niewystarczające.

Wieloletnia obserwacja dostarczyła nowych danych

W ramach badania naukowcy obserwowali 74 dzieci i nastolatków z Long COVID oraz 27 zdrowych osób z grupy kontrolnej przez okres do 3,2 roku. Analizowano nie tylko objawy kliniczne, ale również funkcję serca i płuc, parametry laboratoryjne, procesy metaboliczne oraz reakcje immunologiczne organizmu. Według aktualnej wiedzy jest to jedno z najbardziej kompleksowych europejskich badań dotyczących pediatrycznego Long COVID prowadzonych przez tak długi czas.

Wyniki pokazały, że choć Long COVID rozwija się jedynie u niewielkiego odsetka dzieci zakażonych SARS-CoV-2, konsekwencje mogą być bardzo poważne. Obraz kliniczny obejmuje ponad 200 możliwych objawów. Około 20% dzieci z Long COVID zgłaszało dolegliwości utrzymujące się dłużej niż rok, choć większość pacjentów zdrowiała w ciągu pierwszych 12 miesięcy od infekcji. Jednocześnie nie stwierdzono jednoznacznych dowodów na ciężkie uszkodzenia serca lub płuc. Nie obserwowano także częstszego występowania typowych reakcji autoimmunologicznych, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki organizmu.

Różne biologiczne wzorce odpowiedzi organizmu

Prof. dr Monika Brunner-Weinzierl, kierująca Experimental Pediatrics and Neonatology na Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg, podkreśla, że pediatryczny Long COVID nie stanowi jednolitego obrazu klinicznego. Zespół badawczy wykrył różne biologiczne podgrupy oraz odmienne przebiegi czasowe choroby, różniące się aktywnością układu odpornościowego i metabolizmem.

Istotną rolę może odgrywać wirus Epstein-Barr (EBV), z którym większość populacji ma kontakt w ciągu życia. Dzieci i młodzież z wcześniejszym zakażeniem EBV częściej wykazywały utrzymujące się reakcje zapalne. Elementy odpowiedzi immunologicznej, które zwykle wygasają po przebytej infekcji, pozostawały u tych pacjentów aktywne przez dłuższy czas.

U dzieci bez wcześniejszego kontaktu z EBV naukowcy zaobserwowali inne zależności biologiczne. Określone parametry krwi, poziom witaminy B1 oraz stężenia mediatorów immunologicznych korelowały z wydolnością fizyczną pacjentów. Wyższe wartości wybranych cytokin lub określonych populacji komórek krwi wiązały się z mniejszym nasileniem ograniczeń funkcjonalnych w codziennym życiu.

Badacze zidentyfikowali również podgrupę pacjentów posiadających specyficzne przeciwciała związane z mniejszą liczbą zaburzeń w zakresie krzepnięcia krwi.

Układ odpornościowy dzieci działa inaczej niż u dorosłych

Prof. Brunner-Weinzierl zwraca uwagę, że dzieci pod względem immunologicznym nie są „małymi dorosłymi”. Ich układ odpornościowy jest silniej ukierunkowany na kontrolowanie infekcji przy jednoczesnej ochronie tkanek oraz wspieraniu procesów regeneracyjnych. Właśnie dlatego pediatryczny Long COVID może stanowić szczególnie wartościowy model badawczy, pozwalający analizować, które reakcje immunologiczne po zakażeniu przyczyniają się do rozwoju choroby, a które mogą sprzyjać zdrowieniu.

Możliwe konsekwencje dla leczenia

Autorzy badania podkreślają, że leczenie Long COVID u dzieci nie powinno opierać się na bezrefleksyjnym tłumieniu wszystkich reakcji immunologicznych, na przykład przy użyciu leków immunosupresyjnych. Część obserwowanych wzorców odpowiedzi immunologicznej może bowiem pełnić funkcję ochronną.

Jak zaznacza immunolożka, układ odpornościowy dzieci reaguje na Long COVID w bardzo zróżnicowany sposób, a niektóre z tych reakcji mogą pomagać organizmowi w stabilizacji i regeneracji. Dlatego w przyszłości konieczne będzie dokładniejsze rozróżnianie procesów wymagających leczenia od tych, które warto wspierać.

Dla praktyki klinicznej oznacza to, że uniwersalne schematy terapeutyczne mogą okazać się niewystarczające. Bardziej zasadne może być stosowanie terapii dostosowanych do biologicznego profilu konkretnego pacjenta. Badanie wskazuje także, że nieselektywne hamowanie układu odpornościowego może nieść ryzyko zaburzenia potencjalnie korzystnych procesów regeneracyjnych.

Potrzebne są dalsze badania

Naukowcy podkreślają konieczność prowadzenia dalszych badań w celu potwierdzenia odkrytych wzorców biologicznych oraz opracowania bardziej precyzyjnych metod leczenia. Nadal nie wiadomo również, czy określone parametry laboratoryjne lub metaboliczne będą mogły w przyszłości pełnić rolę biomarkerów przewidujących przebieg choroby. Takie wskaźniki mogłyby umożliwić szybsze rozpoznawanie dzieci zagrożonych cięższym przebiegiem Long COVID i wdrażanie bardziej celowanej terapii.

W realizacji projektu uczestniczyły:

• Experimental Pediatrics and Neonatology der Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg/Universitätsklinikum Magdeburg
• Universitätsklinikum Jena
• Technische Universität Berlin
• Universität Basel/Universitätsspital Basel

Badanie było finansowane przez niemieckie Federalne Ministerstwo Badań Naukowych oraz kraj związkowy Saksonia-Anhalt.

Źródło: Nature Communications, Long COVID bei Kindern: Studie zeigt unterschiedliche Krankheitsverläufe