Międzynarodowy Dzień Sepsy: sepsa może dotknąć każdego

Sepsa jest stanem nagłym, który może rozwinąć się w krótkim czasie i doprowadzić do uszkodzenia ważnych narządów. Według danych przytoczonych przez Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden każdego roku w Niemczech sepsa występuje u ponad 230 tys. osób, a co najmniej 85 tys. pacjentów umiera. Z okazji przypadającego 13 września Międzynarodowego Dnia Sepsy specjaliści zwracają uwagę na znaczenie wczesnego rozpoznawania objawów, sprawnej organizacji leczenia oraz opieki obejmującej również okres rehabilitacji i powrotu do samodzielności.

W artykule:

• Dlaczego sepsa jest stanem nagłym
• Jakie objawy powinny wzbudzić podejrzenie sepsy
• Jak w Niemczech ma być oceniana jakość opieki nad pacjentami z sepsą
• Dlaczego ważna jest współpraca personelu różnych specjalności
• Jak ciężka sepsa wygląda z perspektywy pacjenta i jego bliskich
• Dlaczego leczenie nie kończy się wraz z opuszczeniem intensywnej terapii

Sepsa może dotknąć każdego i szybko stać się zagrożeniem życia

Sepsa jest jednym z najpoważniejszych stanów nagłych w medycynie. W materiale prasowym Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden podkreślono, że może wystąpić u każdego człowieka i w krótkim czasie rozwinąć się w stan bezpośredniego zagrożenia życia. Dotyczy nie tylko osób dorosłych – chorują również dzieci.

Według danych przedstawionych przez ośrodek w Niemczech każdego roku sepsa rozwija się u ponad 230 tys. osób, a co najmniej 85 tys. chorych umiera. W materiale wskazano, że statystycznie oznacza to zgon związany z sepsą co około 2,5-6 minut.

Do rozwoju sepsy dochodzi wówczas, gdy odpowiedź organizmu na zakażenie wymyka się spod kontroli i prowadzi do uszkodzenia ważnych dla życia narządów. Im wcześniej stan ten zostanie rozpoznany i rozpocznie się odpowiednie postępowanie, tym większe są szanse chorego na pomyślny przebieg leczenia.

Właśnie zwiększaniu świadomości dotyczącej tego zagrożenia służy obchodzony corocznie 13 września Międzynarodowy Dzień Sepsy.

Objawy alarmowe wymagają szybkiej reakcji

Jednym z głównych problemów wskazywanych przez specjalistów jest potrzeba lepszego rozpoznawania sygnałów mogących świadczyć o rozwijającej się sepsie. W materiale prasowym wymieniono kilka zmian stanu klinicznego, które w sytuacji nagłego pogorszenia powinny być traktowane poważnie.

Należą do nich przede wszystkim:

• nagłe i wyraźne pogorszenie stanu ogólnego,
• przyspieszony oddech lub duszność,
• splątanie, dezorientacja albo inne zaburzenia świadomości,
• problemy z krążeniem i niskie ciśnienie tętnicze,
• bardzo wysoka albo nietypowo niska temperatura ciała,
• dreszcze,
• bardzo szybkie tętno.

Przebieg sepsy może być zróżnicowany, dlatego nie u każdego chorego obraz kliniczny będzie taki sam. Autorzy komunikatu podkreślają, że niepokojące zmiany stanu zdrowia powinny być traktowane poważnie i szybko ocenione przez personel medyczny.

Szczególna odpowiedzialność spoczywa w tym zakresie na lekarzach i personelu pielęgniarskim pracujących w szpitalach. Wczesne zauważenie pogorszenia stanu pacjenta może mieć zasadnicze znaczenie dla dalszego przebiegu opieki.

Ogólnokrajowy system oceny jakości opieki nad chorymi z sepsą

Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden zwraca uwagę również na zmiany organizacyjne w niemieckim systemie ochrony zdrowia. Od 2026 r. funkcjonuje tam ogólnokrajowy mechanizm zapewniania jakości dotyczący opieki nad pacjentami z sepsą.

Analizowane ma być między innymi to, czy sepsę rozpoznano odpowiednio wcześnie oraz czy niezbędne badania i leczenie zostały przeprowadzone w odpowiednim czasie. Celem jest systematyczna ocena procesu opieki i jego dalsze doskonalenie.

Martin Seipt, kierujący obszarem zarządzania jakością i ryzykiem w Universitätsklinikum Dresden, wskazuje, że założeniem nowego systemu jest stałe podnoszenie jakości leczenia oraz dalsza poprawa przeżywalności i długoterminowych wyników leczenia pacjentów.

Prof. Uwe Platzbecker z Universitätsklinikum Dresden podkreśla natomiast znaczenie całościowego spojrzenia na chorego. Personel powinien być świadomy potencjalnych zagrożeń i zwracać uwagę również na problemy wykraczające poza pierwotne rozpoznanie, z którym pacjent trafił do szpitala.

Szkolenia i współpraca różnych grup zawodowych

W Universitätsklinikum Dresden wczesne rozpoznawanie i leczenie sepsy stanowią ważny element organizacji opieki. Pracownicy są regularnie szkoleni oraz uwrażliwiani na możliwe objawy alarmowe. Postępowanie mają wspierać jasno określone procedury, praktyczne narzędzia oraz cykliczne szkolenia.

W przypadku podejrzenia sepsy istotna jest również współpraca różnych grup zawodowych i specjalności. Według Martina Seipta lekarze oraz personel pielęgniarski pozostają w stałym kontakcie z zespołami zajmującymi się między innymi chorobami zakaźnymi i higieną szpitalną.

Wraz z pozostałymi zespołami uczestniczącymi w leczeniu pacjentów procedury są regularnie oceniane i rozwijane. Takie podejście ma służyć możliwie szybkiemu i uporządkowanemu reagowaniu w sytuacji podejrzenia sepsy.

Ciężka sepsa z perspektywy pacjenta

Materiał prasowy przedstawia również historię Michaela Kecke, który znalazł się wśród osób leczonych z powodu sepsy. Choroba doprowadziła u niego do długotrwałego pobytu na oddziale intensywnej terapii i wielotygodniowej śpiączki.

Pacjent wspomina ten okres jako skrajne doświadczenie fizyczne i psychiczne. Podczas śpiączki występowały u niego dezorientujące i budzące lęk sny oraz majaczenie, które w jego odczuciu łączyły się z rzeczywistością. Po odzyskaniu świadomości był znacznie osłabiony, miał wysoką gorączkę, nie był w stanie mówić ani samodzielnie utrzymać pozycji siedzącej i pozostawał całkowicie zależny od pomocy innych osób.

Szczególnie trudnym etapem było odzwyczajanie od wentylacji mechanicznej oraz podejmowanie pierwszych prób mówienia. Pacjent opisuje je jako duże obciążenie zarówno fizyczne, jak i psychiczne.

Powrót do samodzielności wymagał rehabilitacji

Po zakończeniu leczenia na oddziale intensywnej terapii Michael Kecke rozpoczął rehabilitację. Jak relacjonuje, był świadomy, że będzie ona wymagała aktywnej pracy i wyznaczania kolejnych celów mimo pojawiających się trudności.

Obecnie ponownie funkcjonuje samodzielnie i trzy razy dziennie wychodzi na spacery ze swoimi psami. Innym osobom, które przeszły sepsę, radzi, aby zachowywały pozytywne nastawienie, akceptowały okresowe niepowodzenia i po opuszczeniu intensywnej terapii konsekwentnie pracowały nad kolejnymi celami rehabilitacji.

Sepsa obciąża również rodzinę chorego

Doświadczenie ciężkiej sepsy nie dotyczy wyłącznie pacjenta. Silvia Tielck, partnerka Michaela Kecke, opisuje pobyt bliskiej osoby na intensywnej terapii jako ogromne obciążenie psychiczne i ciągłą zmienność emocji.

W czasie leczenia spędzała przy łóżku partnera nawet pięć godzin dziennie. Jak wspomina, duże znaczenie miało dla niej wsparcie zespołu medycznego, który odpowiadał na pytania, wyjaśniał sytuację kliniczną i pomagał jej przetrwać kolejne etapy leczenia.

Także okres zdrowienia wymagał cierpliwości. Poprawa nie przebiegała liniowo – po niewielkich postępach pojawiały się okresowe pogorszenia. Wsparciem dla rodziny były bliskie osoby, determinacja pacjenta oraz empatia personelu szpitalnego i zespołu intensywnej terapii.

Leczenie sepsy nie kończy się po opuszczeniu szpitala

Opisany przypadek pokazuje, że przeżycie ostrej fazy sepsy może stanowić dopiero początek długiego procesu odzyskiwania sprawności. Z tego powodu Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden oraz Klinik Bavaria Kreischa od 2018 r. współpracują w ramach Comprehensive Sepsis Center, którego zadaniem jest zapewnienie międzysektorowej opieki nad pacjentami po ciężkiej sepsie.

Według informacji ośrodka regularna analiza opieki wskazuje na korzystne zmiany dotyczące przeżywalności i jakości życia leczonych pacjentów. Materiał prasowy nie przedstawia jednak szczegółowych wartości liczbowych dotyczących tych rezultatów.

Model Comprehensive Sepsis Center zakłada koordynację opieki i ścisłą współpracę pomiędzy intensywną terapią, rehabilitacją oraz podstawową opieką lekarską. Celem jest odejście od modelu, w którym leczenie kończy się wraz z zakończeniem ostrej fazy hospitalizacji, i objęcie chorego wsparciem także podczas dalszego procesu zdrowienia.

Prof. Thea Koch, dyrektorka Klinik für Anästhesiologie und Intensivtherapie w Universitätsklinikum Dresden, wskazuje, że Comprehensive Sepsis Center tworzy ponadsektorowe zaplecze kompetencji naukowych i medycznych. Współpraca z innymi szpitalami w regionie ma jednocześnie umożliwiać poprawę opieki nad osobami z sepsą także poza samym ośrodkiem uniwersyteckim.

Źródło

Materiał prasowy: Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden, „Internationaler Sepsis-Tag: Es kann jeden Menschen treffen”, 11 września 2026 r.,