Mikrobiota jelitowa a choroby alergiczne

Alergie są tradycyjnie kojarzone z funkcjonowaniem układu odpornościowego, predyspozycjami genetycznymi oraz wpływem czynników środowiskowych. Coraz częściej jednak w tym złożonym obrazie pojawia się kolejny element – mikrobiota jelitowa. Przegląd badań opublikowany w International Journal of Molecular Sciences sugeruje, że zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) może być związany z nasileniem objawów chorób atopowych, takich jak astma oskrzelowa, alergie pokarmowe czy przewlekła pokrzywka.

Artykuł przeglądowy został przygotowany z udziałem naukowców oraz studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, w tym członków Studenckiego Koła Naukowego Alergologii i Chorób Wewnętrznych.

Jelita i układ odpornościowy

SIBO (small intestinal bacterial overgrowth) oznacza nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim. Stan ten może prowadzić do objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak wzdęcia, biegunki czy bóle brzucha. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że jego konsekwencje mogą wykraczać poza układ trawienny.

Zaburzenia mikrobioty jelitowej mogą wpływać na funkcjonowanie układu immunologicznego poprzez tzw. oś jelito–układ odpornościowy. W efekcie dysbioza jelitowa może przyczyniać się do zaostrzenia chorób atopowych obejmujących układ oddechowy, skórę lub przewód pokarmowy.

Analiza dostępnych badań wskazuje, że dodatnie wyniki testów oddechowych w kierunku SIBO częściej obserwuje się u pacjentów z:

• astmą oskrzelową,
• alergiami pokarmowymi,
• zespołem aktywacji komórek tucznych,
• przewlekłą pokrzywką spontaniczną.

Nie oznacza to jednak, że SIBO stanowi bezpośrednią przyczynę tych chorób.

Jak wyjaśnia dr Krzysztof Gomułka z Katedry i Kliniki Alergologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu:
„Szacuje się, że w populacji ogólnej SIBO może występować nawet u około 20% zdrowych osób, natomiast wśród pacjentów z alergiami brak jest jednoznacznych danych. Większość badań wskazuje jednak na korelację między dodatnim wynikiem testu oddechowego a nasileniem objawów alergicznych.”

Jak podkreśla badacz, znaczna część dostępnych danych dotyczy populacji pediatrycznej, co wskazuje na potrzebę dalszych badań obejmujących osoby dorosłe.

Kiedy leczenie SIBO może przynieść korzyść

Związek między SIBO a chorobami alergicznymi może mieć istotne znaczenie kliniczne.

Największe prawdopodobieństwo poprawy objawów po rozpoznaniu i leczeniu SIBO może dotyczyć pacjentów z:

• astmą oskrzelową,
• alergiami pokarmowymi,
• przewlekłą pokrzywką spontaniczną.

Mechanizm tej zależności może być dwukierunkowy. Z jednej strony SIBO może prowadzić do tzw. zespołu nieszczelnego jelita, co sprzyja rozwojowi stanu zapalnego oraz reakcji alergicznych. Z drugiej strony przewlekły stan zapalny związany z atopią może zaburzać funkcjonowanie jelit i sprzyjać rozrostowi bakterii.

Sygnały ostrzegawcze w praktyce klinicznej

Diagnostyka SIBO nie jest obecnie standardem u pacjentów z chorobami alergicznymi. Istnieją jednak sytuacje, w których warto ją rozważyć.

Do takich sygnałów ostrzegawczych należy nagłe pogorszenie przebiegu choroby alergicznej lub pojawienie się nowych objawów mimo prowadzonego leczenia.

W takich przypadkach wskazana może być pogłębiona ocena stanu pacjenta oraz rozszerzenie diagnostyki, w tym o badania w kierunku SIBO.

Nowy kierunek badań w alergologii

Autorzy podkreślają konieczność dalszych badań, które pozwolą lepiej zrozumieć zależności między SIBO a chorobami atopowymi. Jeśli przyszłe wyniki potwierdzą obserwowane powiązania, diagnostyka oraz leczenie zaburzeń mikrobioty jelitowej mogą stać się istotnym elementem terapii wybranych grup pacjentów z alergiami.

Źródło: International Journal of Molecular Sciences, Possible Crosstalk Between Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) and Atopic Manifestations-A Short Overview
DOI: http://dx.doi.org/10.3390/ijms27041865