Molekularne podłoże utraty smaku w long COVID – nowe dowody z badań biopsji kubków smakowych

Naukowcy zidentyfikowali zmiany molekularne i strukturalne w obrębie kubków smakowych, które mogą wyjaśniać, dlaczego u niewielkiej części pacjentów po zakażeniu SARS-CoV-2 dochodzi do długotrwałej utraty smaku.

Badanie, opublikowane w czasopiśmie Chemical Senses, dostarcza pierwszych bezpośrednich dowodów łączących subiektywnie zgłaszane przez pacjentów zaburzenia smaku z mierzalnymi nieprawidłowościami biologicznymi w komórkach receptorowych smaku.

Co powoduje długotrwałą utratę smaku po COVID-19?

Zespół badaczy z University of Colorado Anschutz oraz dwóch uniwersytetów szwedzkich przeanalizował 28 pacjentów, którzy nie wymagali hospitalizacji w przebiegu COVID-19, jednak ponad rok po przebyciu infekcji nadal zgłaszali utrzymujące się zaburzenia smaku.

Najważniejsze obserwacje:

• u 8 z 28 pacjentów stwierdzono wyraźnie nieprawidłowe wyniki standaryzowanych testów smakowych,
• 11 pacjentów zgłaszało selektywną utratę odczuwania smaku słodkiego, gorzkiego i umami,
• percepcja smaku słonego i kwaśnego była w dużej mierze zachowana.

W celu identyfikacji podłoża biologicznego przeprowadzono biopsje kubków smakowych u 20 uczestników badania.

Zidentyfikowany defekt molekularny w komórkach receptorowych

Zespół, koordynowany przez Görana Hellekanta, wykazał obniżony poziom mRNA kodującego białko PLCβ2 (phospholipase C beta 2) – kluczowy element wewnątrzkomórkowej kaskady sygnałowej w komórkach receptorowych odpowiedzialnych za detekcję smaku słodkiego, gorzkiego i umami.

Jak wyjaśnia Thomas Finger z University of Colorado Anschutz, PLCβ2 pełni funkcję swoistego wzmacniacza sygnału molekularnego w komórkach smakowych. Białko to zwiększa intensywność sygnału przed jego przekazaniem do ośrodkowego układu nerwowego. Redukcja jego ekspresji prowadzi do osłabienia transmisji bodźca smakowego.

Istotne jest, że komórki odpowiedzialne za percepcję smaku słonego i kwaśnego nie wykorzystują tej ścieżki sygnałowej, co może tłumaczyć względne zachowanie tych modalności smakowych u badanych pacjentów.

Zmiany strukturalne w obrębie kubków smakowych

Oprócz zaburzeń molekularnych u części pacjentów stwierdzono również nieprawidłową organizację architektoniczną kubków smakowych w badaniu mikroskopowym.

U niektórych uczestników struktura kubków smakowych była morfologicznie prawidłowa, podczas gdy u innych obserwowano cechy dezorganizacji tkankowej. Sugeruje to, że przewlekła dysfunkcja smaku może wynikać zarówno z zaburzeń ekspresji kluczowych białek sygnałowych, jak i z wtórnych zmian strukturalnych w obrębie nabłonka smakowego.

Dlaczego zaburzenia smaku utrzymują się tak długo?

Fizjologicznie komórki kubków smakowych podlegają intensywnej odnowie – ich cykl życia wynosi przeciętnie od dwóch do czterech tygodni. Mimo to badacze wykazali, że zaburzenia sygnalizacji komórkowej mogą utrzymywać się znacznie dłużej u części pacjentów po COVID-19.

Choć większość chorych odzyskuje prawidłowe odczuwanie smaku w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od infekcji, niniejsze badanie dostarcza ilościowych dowodów biologicznych wyjaśniających, dlaczego u niewielkiej grupy pacjentów proces ten może być znacznie wydłużony.

Autorzy podkreślają, że konieczne są dalsze badania w celu ustalenia, czy obserwowana dysfunkcja molekularna jest w pełni odwracalna oraz czy możliwe jest opracowanie terapii celowanych przywracających prawidłową sygnalizację w komórkach smakowych.

O ośrodku badawczym

University of Colorado Anschutz to akademicki kampus medyczny prowadzący zaawansowane badania naukowe, działalność kliniczną oraz kształcenie w dziedzinie medycyny i nauk o zdrowiu. Kampus obejmuje szkoły medyczne i kierunki nauk o zdrowiu University of Colorado, ponad 60 centrów i instytutów badawczych oraz dwa niezależne szpitale o ogólnokrajowej renomie – UCHealth University of Colorado Hospital oraz Children’s Hospital Colorado. Rocznie placówki te realizują blisko trzy miliony wizyt pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Całkowite finansowanie badań prowadzonych na kampusie wynosi około 890 milionów dolarów rocznie.

Źródło: Chemical Senses, Taste dysfunction in long COVID
DOI: https://doi.org/10.1093/chemse/bjaf068