Świadoma zgoda i opieka po zabiegach toksyną botulinową – braki systemowe w praktyce klinik estetycznych

Największe w historii badanie dotyczące iniekcji kosmetycznych wykazało alarmujące różnice w jakości opieki oraz porad udzielanych osobom poddającym się zabiegom w Wielkiej Brytanii.

Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z Anglia Ruskin University (ARU) we współpracy z kliniką KLNIK i opublikowane w Aesthetic Surgery Journal Open Forum. Wzięło w nim udział 919 dorosłych, którzy przeszli zabieg z użyciem toksyny botulinowej (botoks).

Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii wykonuje się rocznie około 900 tys. zabiegów przeciwzmarszczkowych z użyciem toksyny botulinowej. Jest to jednak wciąż jeden z nielicznych krajów o wysokich dochodach, gdzie osoby niebędące pracownikami ochrony zdrowia mogą legalnie wykonywać tego rodzaju iniekcje przy minimalnym nadzorze.

Rząd Wielkiej Brytanii zapowiedział wprowadzenie surowszych regulacji dotyczących iniekcji kosmetycznych oraz innych procedur estetycznych. Plany te poddano obecnie konsultacjom społecznym i ocenie parlamentarnej. Aż 89% uczestników badania wyraziło poparcie dla wprowadzenia bardziej restrykcyjnego nadzoru.

Wyniki badania

Spośród 919 uczestników aż 91% stanowiły kobiety. Ponad połowa (54%) przyjęła więcej niż pięć dawek toksyny botulinowej, a najczęściej zabiegi były wykonywane w salonach kosmetycznych (46%). Główną motywacją pacjentów były względy estetyczne i przeciwstarzeniowe (81%).

Pomimo obowiązku, aby toksyna botulinowa była przepisywana przez wykwalifikowanego lekarza, jedynie 42% uczestników badania miało kontakt z takim specjalistą podczas konsultacji. Co niepokojące, 9% pacjentów nie otrzymało formularza świadomej zgody, a 18% nie zostało poinformowanych o możliwych powikłaniach.

Jeszcze mniej osób mogło liczyć na opiekę po zabiegu – jedynie 26% otrzymało jakiekolwiek wsparcie, a tylko 28% zostało poinstruowanych, jak radzić sobie z potencjalnymi skutkami ubocznymi.

Większość pacjentów była jednak zadowolona z efektów – aż 90% oceniło zabieg pozytywnie. Do krótkoterminowych powikłań należały siniaki i obrzęki (26%), bóle głowy (25%) oraz ból w miejscu wkłucia (10%). Powikłania długoterminowe występowały rzadziej – najczęściej była to odporność na toksynę botulinową (3%).

Świadomość regulacyjna i system zgłaszania powikłań

Jedynie 35% badanych znało obecnie obowiązujące przepisy, a 74% nigdy nie słyszało o brytyjskim systemie Yellow Card, służącym do zgłaszania problemów związanych z bezpieczeństwem leków i wyrobów medycznych.

Jak podkreśla prof. Lee Smith z ARU, główny autor badania:

„Toksyna botulinowa jest lekiem regulowanym medycznie, a jednocześnie szeroko stosowanym w nieuregulowanym rynku estetycznym. Nasze badanie pokazuje, że pacjenci nie wiedzą, jak zgłaszać problemy, a osoby spoza ochrony zdrowia wykonujące iniekcje nie mają obowiązku formalnego raportowania, co prowadzi do dużego niedoszacowania powikłań”.

Dr Roshan Ravindran, współautor badania z KLNIK, dodaje:

„Choć toksyna botulinowa stosowana zgodnie z zasadami jest skuteczna i dobrze tolerowana, nasze badanie ujawnia poważne braki w zakresie świadomej zgody i opieki po zabiegu. Praktycy muszą być nie tylko technicznie sprawni, ale również odpowiednio przeszkoleni w komunikacji, etyce i rozpoznawaniu pacjentów, którzy zamiast leczenia powinni otrzymać pomoc psychologiczną, np. w przypadku dysmorfofobii”.

Wnioski z badania wskazują, że zapowiadane przez rząd regulacje – obejmujące minimalne standardy edukacyjne, kodeksy etyczne oraz skuteczne mechanizmy nadzoru – są pilnie potrzebne, by zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów.

Źródło: Aesthetic Surgery Journal Open Forum, Findings From the Great British and Northern Ireland Botulinum Toxin Survey: Treatment Outcomes, Patient Experience and Regulations From a Cross-Sectional Survey
DOI: http://dx.doi.org/10.1093/asjof/ojaf115