Naukowcy z UCLA rozwijają terapię genową dla śmiertelnej choroby krwi – ciężkiej alfa-talasemii
Dzięki postępowi w technologii transfuzji krwi wykonywanej jeszcze w łonie matki, diagnoza ciężkiej alfa-talasemii, która dawniej była równoznaczna z letalnym przebiegiem ciąży, obecnie coraz częściej kończy się żywymi urodzeniami. Jednak ta poprawa otworzyła nowy problem kliniczny – rosnącą populację dzieci urodzonych z ciężką, wrodzoną chorobą krwi, wymagającą specjalistycznej, dożywotniej opieki.
Zespół badawczy UCLA kierowany przez pioniera terapii genowych, dr. Donalda Kohna, opracowuje jednorazowe leczenie komórkami macierzystymi z wykorzystaniem terapii genowej, które może okazać się rozwiązaniem przyczynowym. Wyniki badań zostały opublikowane w Cell Reports Medicine.
Istota choroby i ograniczenia dotychczasowych metod
Pacjenci z ciężką alfa-talasemią mają delecję wszystkich czterech kopii genu odpowiedzialnego za produkcję hemoglobiny. Brak tego białka skutkuje ciężkimi powikłaniami: koniecznością regularnych transfuzji, uszkodzeniem narządów oraz przedwczesną śmiercią z powodu przeciążenia żelazem. Jedyną szansą na wyleczenie bywa przeszczep szpiku kostnego, jednak brak zgodnych dawców oraz ryzyko choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi znacznie ograniczają tę opcję.
Mechanizm proponowanej terapii genowej
Nowa metoda eliminuje te bariery – zamiast korzystać z komórek dawcy, badacze pobierają krwiotwórcze komórki macierzyste pacjenta, wprowadzają brakujący gen alfa-globiny za pomocą wektora wirusowego, a następnie zwracają poprawione komórki choremu.
– „Ideą terapii genowej komórek krwiotwórczych jest naprawa choroby na poziomie DNA” – tłumaczy pierwsza autorka pracy, dr Eva Segura z UCLA Broad Stem Cell Research Center.
W badaniach na komórkach pacjentów dostarczonych przez dr Tippi MacKenzie z UCSF udało się przywrócić prawidłową produkcję białka alfa-globiny i hemoglobiny do poziomów funkcjonalnych.
Doświadczenia zespołu badawczego
Dr Kohn ma już na koncie opracowanie skutecznych terapii genowych dla innych chorób hematologicznych, w tym dla ADA-SCID – ciężkiego, wrodzonego niedoboru odporności, w którym udało się trwale przywrócić funkcje immunologiczne u 48 z 50 dzieci.
„Tutaj podejmujemy się innej choroby, ale wykorzystujemy bardzo podobne podejście” – podkreśla Kohn. – „Jeśli uda się poprawić wystarczającą liczbę komórek, efekt powinien być trwały po przeszczepieniu ich z powrotem do pacjenta”.
Perspektywy kliniczne
Zespół otrzymał grant z California Institute for Regenerative Medicine na dokończenie badań przedklinicznych i przygotowanie pakietu do zgłoszenia do FDA w celu rozpoczęcia badań klinicznych.
„Dzięki transfuzjom wewnątrzmacicznym coraz więcej dzieci z ciężką alfa-talasemią przeżywa narodziny. Teraz chcemy im dać szansę na całkowicie normalne życie, wolne od dożywotniej zależności od leczenia” – podsumowuje Kohn.
Źródło
Cell Reports Medicine
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102362
