„Nie powiem ci, u jakiego lekarza leczy się dziecko” – czy rodzic może ukrywać informacje medyczne?
Po rozwodzie córka mieszka z matką. Ojciec płaci alimenty i regularnie realizuje kontakty. Pewnego dnia dowiaduje się od dziecka: „Mama zabiera mnie do nowego lekarza”. Pyta: „Do jakiego? Co się dzieje?”
Otrzymuje odpowiedź: „To nie twoja sprawa. Dziecko mieszka ze mną”.
Czy rzeczywiście rodzic, przy którym dziecko stale mieszka, może całkowicie odciąć drugiego od informacji o stanie zdrowia?
Jeżeli drugi rodzic nadal posiada władzę rodzicielską w odpowiednim zakresie – co do zasady nie.
Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje wprost, że rodzic posiadający władzę rodzicielską ma prawo do informacji o stanie zdrowia dziecka i dostępu do jego dokumentacji medycznej. Jeżeli władza została ograniczona, trzeba sprawdzić dokładny zakres orzeczenia.
Matka nie jest właścicielem informacji o zdrowiu dziecka
To ważne rozróżnienie. Informacje medyczne dotyczą dziecka. Jeżeli ojciec pozostaje jego przedstawicielem ustawowym w odpowiednim zakresie, jego prawo nie zależy od dobrej woli byłej partnerki.
Nie powinno działać: „Ja ci nic nie dam”. „Zapytaj córkę”. „Nie płacisz dodatkowo za lekarza, więc nie masz prawa wiedzieć”.
Czy ojciec może sam poprosić placówkę o dokumentację?
Tak – jeżeli posiada odpowiednie uprawnienia wynikające z władzy rodzicielskiej.
Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że placówka powinna udostępnić dokumentację rodzicowi posiadającemu władzę rodzicielską, chyba że została ona ograniczona lub rodzic został jej pozbawiony w zakresie mającym znaczenie dla dostępu.
Dokumentacja może zostać udostępniona między innymi:
- do wglądu;
- jako kopia;
- elektronicznie;
- w formie wydruku.
Pierwsza kopia dokumentacji w ustawowym zakresie jest nieodpłatna.
„Ale dziecko jest ubezpieczone przez matkę”
To nie ma znaczenia dla zakresu władzy rodzicielskiej.
Podobnie nie przesądza:
- kto zapisał dziecko do lekarza;
- kto poszedł z nim na wizytę;
- kto zapłacił;
- przy kim dziecko mieszka.
Kluczowy jest status prawny rodzica.
Ograniczona władza rodzicielska – przeczytaj wyrok
Ojciec mówi:
„Mam ograniczoną władzę, więc chyba lekarz nic mi nie powie”.
Nie należy wyciągać takiego wniosku bez przeczytania orzeczenia.
Sąd może ograniczyć władzę na różne sposoby.
Może pozostawić rodzicowi prawo współdecydowania np. o:
- leczeniu;
- edukacji;
- innych istotnych sprawach.
Rzecznik Praw Pacjenta wyraźnie wskazuje, że jeżeli władza obejmuje współdecydowanie o leczeniu, rodzic ma także prawo do informacji i dokumentacji w tym zakresie.
Dlatego podczas wizyty w placówce warto mieć przy sobie odpis orzeczenia.
Czy ojciec musi prosić matkę o zgodę na dokumentację?
Jeżeli posiada własne uprawnienie jako przedstawiciel ustawowy, nie powinien być uzależniony od jej zgody.
Może sam zwrócić się do placówki. To szczególnie ważne przy wysokim konflikcie. Zamiast przez miesiące pisać: „Wyślij wyniki”, można ustalić:
- nazwę placówki;
- zakres przysługującej władzy;
- i zwrócić się bezpośrednio o dokumentację.
Co jeśli matka nie chce podać nazwy lekarza?
To utrudnia sytuację. Ojciec powinien przede wszystkim wysłać spokojną, konkretną wiadomość:
„Proszę o przekazanie informacji, u jakiego specjalisty leczona jest córka, jakie rozpoznanie postawiono oraz jakie zalecono dalsze postępowanie. Posiadam władzę rodzicielską i chcę uczestniczyć w sprawach dotyczących jej zdrowia”.
Jeżeli odmowy powtarzają się, warto zachowywać korespondencję. Może ona później pokazywać sposób współpracy rodziców.
Czy trzeba informować o każdym katarze?
Nie należy popadać w skrajność.
Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej nie oznacza obowiązku raportowania:
- każdej tabletki przeciwbólowej;
- każdego zadrapania;
- pojedynczego kataru.
Inaczej wygląda:
- hospitalizacja;
- przewlekła choroba;
- diagnoza wymagająca leczenia;
- rozpoczęcie terapii;
- planowany zabieg;
- poważne badania.
Im większe znaczenie zdrowotne, tym mniej uzasadnione jest ukrywanie informacji.
Dziecko powyżej 16 lat
Pacjent, który ukończył 16 lat, ma własne uprawnienia dotyczące informacji i zgody na leczenie. Ustawa o prawach pacjenta przewiduje w tym wieku tzw. podwójną zgodę przy świadczeniach – przedstawiciela ustawowego oraz małoletniego pacjenta.
Nie oznacza to jednak automatycznie całkowitego wyłączenia rodziców z procesu leczenia.
Co, jeśli placówka odmawia?
Najpierw warto:
- pokazać dokument potwierdzający władzę rodzicielską;
- złożyć wniosek na piśmie;
- poprosić o pisemną podstawę odmowy.
Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że odmowa dostępu do dokumentacji powinna zostać odpowiednio uzasadniona, a rodzic może dochodzić swoich praw.
Czy ukrywanie leczenia może mieć znaczenie dla sądu rodzinnego?
Tak – zwłaszcza gdy jest elementem szerszego problemu:
- jednostronnego podejmowania ważnych decyzji;
- blokowania informacji;
- utrudniania współpracy;
- marginalizowania drugiego rodzica.
Nie należy jednak budować sprawy na jednym opóźnionym SMS-ie.
Znaczenie ma powtarzalność i waga ukrywanych informacji.
„Płacisz alimenty, ale leczenie to moja sprawa”
To nieprawidłowe połączenie dwóch odrębnych kwestii. Alimenty dotyczą finansowania potrzeb dziecka. Władza rodzicielska dotyczy między innymi pieczy i podejmowania decyzji.
Rodzic nie kupuje prawa do informacji wysokością alimentów. Nie traci go również dlatego, że dziecko mieszka na co dzień z drugim rodzicem.
Jak działać praktycznie?
Ojciec powinien:
- znać treść wyroku dotyczącego władzy;
- kierować spokojne pisemne pytania;
- korzystać z własnego prawa do dokumentacji;
- nie wypytywać dziecka jak informatora;
- dokumentować uporczywe odmowy.
Nie powinien pytać dziecka:
„Co mama ukrywa?”
„Powiedz mi nazwisko lekarza, ale nic jej nie mów”.
Dziecko nie powinno być pośrednikiem w konflikcie.
Informacje medyczne dziecka po rozwodzie – pomoc prawna
Pomoc prawna może obejmować:
- analizę zakresu władzy rodzicielskiej;
- przygotowanie wniosku dotyczącego istotnych spraw dziecka;
- reakcję na jednostronne leczenie;
- zmianę wcześniejszego orzeczenia;
- przygotowanie materiału pokazującego brak współpracy;
- reprezentację przed sądem.
Jeżeli ojciec posiada władzę rodzicielską w zakresie spraw zdrowotnych, nie powinien być sprowadzany do roli osoby, która dowiaduje się o poważnym leczeniu przypadkiem.
Zdrowie dziecka jest sprawą dziecka – nie prywatną informacją jednego z rodziców.




