Niebezpieczny mit połknięcia języka opóźnia ratunek podczas resuscytacji krążeniowo-oddechowej

Pomimo intensywnych kampanii edukacyjnych w zakresie zdrowia publicznego, mit o konieczności „zapobiegania połknięciu języka” podczas resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) wciąż jest powszechny. Najnowsze badania opublikowane w Canadian Journal of Cardiology przez Elsevier ujawniają, jak media tradycyjne i społecznościowe podtrzymują ten szkodliwy pogląd, co często prowadzi do opóźnień w rozpoczęciu właściwej resuscytacji u sportowców, którzy nagle upadają na boisku.

Obawa przed „połknięciem języka” skłania ratowników – zarówno profesjonalnych, jak i postronnych świadków – do tracenia cennych sekund na próby usunięcia języka z dróg oddechowych zamiast natychmiastowego rozpoczęcia ucisków klatki piersiowej. Analiza 45 przypadków zasłabnięcia sportowców w czasie wydarzeń sportowych (1990–2024), które zostały zarejestrowane na nagraniach wideo lub udokumentowane w internecie, jednoznacznie potwierdza potrzebę globalnych kampanii mających na celu obalenie mitów dotyczących RKO i przypomnienie, że najważniejsze są szybkie uciśnięcia klatki piersiowej.

Główna autorka artykułu, dr Dana Viskin z Oddziału Kardiologii Tel Aviv Sourasky Medical Center i Wydziału Medycyny Uniwersytetu w Tel Awiwie, podkreśla:
„Nasza analiza wykazała, że w 84% przypadków, w których widoczna była początkowa reakcja, podejmowano niewłaściwe manewry mające zapobiec ‘połknięciu języka’, zanim rozpoczęto właściwe RKO. Te błędne działania były silnie powiązane z niekorzystnymi wynikami – 67% osób, którym wykonano te manewry, zmarło lub doznało ciężkiego uszkodzenia mózgu, podczas gdy w grupie, u której natychmiast rozpoczęto RKO, odsetek ten wynosił 0%.”

Analiza medialna ujawniła, że niemal połowa (48%) artykułów o dużym zasięgu używała wprost określenia „połknięcie języka”, przy czym większość z nich chwaliła działania świadków zdarzenia. W doniesieniach o nagłym zatrzymaniu krążenia (NZK) aż 77% wspominało o „połknięciu języka”, nie kwestionując jednak zasadności takich działań, a jedynie 23% wyraźnie je krytykowało.

Jak zauważa autor towarzyszącego redakcyjnego komentarza “Countering Misinformation in the Response to Sudden Cardiac Arrest in Athletes”, Nicholas Grubic z Uniwersytetu w Toronto, mit ten może mieć swoje źródła w obserwacjach napadów drgawkowych u młodych mężczyzn z rytmami do defibrylacji, które często występują na początku NZK w trakcie wysiłku fizycznego. Dodatkowo objawy takie jak sinica czy oddech agonalny bywają mylone z zadławieniem, co prowadzi do błędnego priorytetowania inspekcji dróg oddechowych zamiast rozpoczęcia uciśnięć.

Badania jakościowe potwierdziły, że takie błędne interpretacje mogą znacznie opóźniać lub wręcz uniemożliwiać wdrożenie działań ratujących życie. Choć edukacja społeczeństwa w zakresie RKO i użycia AED pozostaje fundamentem strategii walki z NZK, równie ważna jest nauka rozpoznawania pierwszych objawów zatrzymania krążenia – każda sekunda bez działania drastycznie zmniejsza szansę na przeżycie.

„Nasze badanie ukazuje, jak groźnym i uporczywym mitem jest ‘zapobieganie połknięciu języka’. Może on opóźnić rozpoczęcie ucisków klatki piersiowej, co nierzadko kosztuje życie. Tymczasem media często wynoszą te błędne działania do rangi bohaterstwa. Musimy pilnie zredefiniować narrację wokół RKO – szczególnie w kontekście wydarzeń sportowych” – apeluje dr Viskin.

Grubic dodaje: „Potrzebujemy skoordynowanych, opartych na dowodach strategii komunikacyjnych, które skutecznie przeciwdziałają dezinformacji i wspierają zrozumienie społeczne, szczególnie w tak krytycznych sytuacjach jak nagłe zatrzymanie krążenia u sportowców. Ratowanie życia to sport zespołowy, który zaczyna się od właściwej edukacji – tylko wtedy każdy będzie gotowy, by wkroczyć do akcji, zachować koncentrację i działać. A stawką nie jest puchar, lecz życie człowieka.”

Źródło: Canadian Journal of Cardiology, The Myth of “Tongue Swallowing” Delays Cardiopulmonary Resuscitation of Athletes With Cardiac Arrest, Yet It Is Often Perpetuated by the Media
DOI: https://doi.org/10.1016/j.cjca.2025.06.002