Pomiar podwyższonego poziomu insuliny we krwi, czyli hiperinsulinemii, jest uznanym wskaźnikiem zdrowia metabolicznego i pozwala określić ryzyko rozwoju poważnych chorób przewlekłych, w tym cukrzycy typu 2, otyłości i chorób serca.
Naukowcy z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej (UBC Okanagan) wykazali, że pomiar poziomu insuliny w ślinie może stanowić nieinwazyjną alternatywę dla klasycznych badań krwi – bez potrzeby użycia igieł czy analiz laboratoryjnych.
Prof. dr Jonathan Little z Wydziału Nauk o Zdrowiu i Ćwiczeniach Fizycznych UBC Okanagan podkreśla, że prosty test śliny pozwala nie tylko na ocenę poziomu insuliny, ale także na wykrycie wczesnych zmian metabolicznych związanych z otyłością i innymi czynnikami ryzyka zdrowotnego.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism objęło 94 zdrowe osoby o różnym stopniu masy ciała. Po okresie postu uczestnicy wypili standaryzowany koktajl odżywczy, a następnie pobrano od nich próbki śliny oraz wykonano test glukozy z nakłucia palca.
„Osoby z otyłością miały znacznie wyższe poziomy insuliny w ślinie niż osoby z nadwagą lub prawidłową masą ciała – mimo że ich poziomy glukozy we krwi były porównywalne”, mówi dr Little. „Sugeruje to, że test śliny może być prostym i nieinwazyjnym narzędziem do identyfikacji osób zagrożonych cukrzycą typu 2, zanim pojawią się objawy.”
Cukrzyca typu 2 dotyka około 400 milionów osób na świecie i diagnozowana jest na podstawie podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Jednak, jak zaznacza dr Little, stany przedcukrzycowe, takie jak insulinooporność czy hiperinsulinemia, mogą się rozwijać nawet 10–20 lat przed postawieniem diagnozy.
„Jeśli hiperinsulinemię da się wykryć, zanim wzrośnie poziom glukozy, można wcześniej zidentyfikować osoby zagrożone cukrzycą typu 2 i wprowadzić zmiany stylu życia lub leczenie na długo przed wystąpieniem zaburzeń glikemii.”
Wczesna interwencja jest kluczowa, ponieważ hiperinsulinemia jest uznanym czynnikiem ryzyka wielu chorób przewlekłych, w tym cukrzycy typu 2, nadciśnienia, chorób sercowo-naczyniowych, udaru mózgu, nowotworów, a ostatnio również otyłości.
Współautor badania, dr Hossein Rafiei, wyjaśnia, że celem badania było opracowanie praktycznego, nieinwazyjnego testu na hiperinsulinemię. Zespół odkrył jednak coś więcej: po spożyciu odżywczego koktajlu występowały istotne różnice w odpowiedzi insulinowej w ślinie.
Poprzednie badania dr. Rafiei’ego wykazały, że poziomy insuliny w ślinie ściśle odwzorowują poziomy insuliny w osoczu w ciągu dnia, zarówno po posiłkach wysokowęglowodanowych, jak i niskowęglowodanowych.
„To sugeruje, że insulina w ślinie może pomóc odróżnić wysokie i niskie odpowiedzi insulinowe w osoczu oraz może odgrywać rolę w przewidywaniu nasilenia hiperinsulinemii, a być może także insulinooporności” – mówi dr Rafiei.
W trakcie badania uczestnicy oddawali próbki śliny po 30, 60 i 90 minutach od wypicia koktajlu.
Co interesujące, u niektórych uczestników o niskiej masie ciała także odnotowano duże skoki poziomu insuliny w ślinie po posiłku, co sugeruje zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2 – mimo prawidłowej masy ciała i poziomu glukozy.
„To, że osoby szczupłe mogą mieć wysoki poziom insuliny, jest niezwykle intrygujące” – podkreśla dr Rafiei. „Wskazuje to, że pomiar insuliny w ślinie może być bardziej przydatny niż ocena masy ciała czy obwodu talii.”
Badanie analizowało również zależności między poziomem insuliny w ślinie a obwodem talii, BMI, wiekiem i płcią. Okazało się, że obwód talii miał najsilniejszy związek z poziomem insuliny w ślinie.
„Nasze wyniki sugerują, że obwód talii może być bardziej wiarygodnym wskaźnikiem hiperinsulinemii niż wiek czy masa ciała, jeśli stosujemy test ślinowy” – mówi dr Rafiei. „Ponadto wyniki wskazują, że insulina w ślinie może lepiej niż glukoza we krwi różnicować osoby metabolicznie zdrowe od tych, które wykazują skłonność do hiperinsulinemii.”
Źródło: Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism
DOI: http://dx.doi.org/10.1139/apnm-2024-0532
