Nowe badania ujawniają zależności między menopauzą a zdrowiem sercowo-naczyniowym

W głębi boliwijskiej Amazonii żyje społeczność zbieracko-hodowlana Tsimane. Naukowcy od lat przyglądają się im, aby lepiej zrozumieć funkcjonowanie ludzkiego organizmu w warunkach zbliżonych do tych sprzed epoki nowoczesnych technologii. Styl życia Tsimane pozostaje bowiem jednym z najbliższych trybowi życia naszych przodków. To właśnie u nich odkryto najniższe na świecie wskaźniki demencji, najzdrowsze serca oraz niski poziom zapaleń w późnym wieku, w porównaniu z populacjami uprzemysłowionymi. Jednak nowe badania przeprowadzone na Arizona State University wskazują na doświadczenie wspólne dla całej ludzkości – kobiety po menopauzie mają podwyższony poziom lipidów we krwi, takich jak cholesterol.

Artykuł opublikowany w Evolution, Medicine, and Public Health pod tytułem „Higher blood lipid levels after transition to menopause in two forager-horticulturalist populations” analizował poziomy różnych lipidów, w tym cholesterolu, które są istotnymi czynnikami ryzyka chorób serca. W krajach uprzemysłowionych, takich jak Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania, kobiety po menopauzie doświadczają wzrostu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, m.in. związanego ze wzrostem tych właśnie lipidów.

„Dysponujemy dużą ilością danych z populacji uprzemysłowionych, jednak – o ile nam wiadomo – nikt wcześniej nie badał tej zależności w społeczności nieuprzemysłowionej, prowadzącej wysoce aktywny tryb życia, takiej jak Tsimane” – wyjaśnia Madeleine Getz, doktorantka zdrowia globalnego w ASU’s School of Human Evolution and Social Change i główna autorka badania.

Wyniki wykazały, że wśród Tsimane pięć z sześciu analizowanych wskaźników – w tym trójglicerydy, cholesterol całkowity oraz frakcja LDL – było wyższe po menopauzie.

„Różnice zależały od konkretnego markera, jednak mieściły się w zakresie od 1,5 do 11%. To zaskakujące, że w tej społeczności, mimo bardzo niskiego występowania chorób serca, obserwujemy wzrost czynników ryzyka po menopauzie” – podkreśla Getz, która jest także związana z ASU’s Center for Evolution and Medicine oraz Institute of Human Origins.

Choć wzrost ten był od dwóch do siedmiu razy mniejszy niż obserwowany w populacjach USA i Wielkiej Brytanii, to sam fakt jego wystąpienia potwierdza uniwersalny schemat zmian metabolicznych u kobiet w okresie pomenopauzalnym, niezależnie od stylu życia czy diety.

„Sugeruje to, że wzrost poziomu cholesterolu w okresie menopauzy może być uniwersalnym doświadczeniem człowieka, niezależnie od miejsca zamieszkania i sposobu życia” – dodaje Getz.

Tsimane prowadzą tradycyjny tryb życia myśliwych i rolników, spożywają żywność nieprzetworzoną i utrzymują bardzo wysoką aktywność fizyczną – średnio 15–20 tysięcy kroków dziennie. Ich sposób życia stanowi cenne źródło informacji o tym, jak współczesne środowisko wpływa na procesy starzenia i rozwój chorób.

Benjamin Trumble, profesor w ASU’s School of Human Evolution and Social Change oraz współdyrektor Tsimane Health and Life History Project, podkreśla, że wieloletnia współpraca z tą społecznością (trwająca ponad 20 lat) pozwala nie tylko gromadzić dane demograficzne i biomedyczne, ale także wspierać ich opiekę zdrowotną.

„Badania takie pokazują, że menopauza wiąże się ze wzrostem czynników ryzyka chorób serca nawet w populacji, którą uznaje się za posiadającą najzdrowsze serca na świecie. To sugeruje, że zjawisko to może być częścią naszej uniwersalnej fizjologii, niezależnie od stylu życia czy diety” – podsumowuje Trumble.

Źródło: Evolution, Medicine, and Public Health, Higher blood lipid levels after the transition to menopause in two forager-horticulturalist populations
DOI: http://dx.doi.org/10.1093/emph/eoaf020