Nowe badanie potwierdza obecność wirusa HCV w komórkach wyściełających mózg człowieka

Badania obserwacyjne chorób psychiatrycznych, takich jak schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa czy depresja, od lat wskazują na związek infekcji wirusowych z objawami behawioralnymi, jednak dotychczas nie udało się bezpośrednio potwierdzić obecności podejrzewanych wirusów w ludzkim mózgu. Eksperci sugerowali, że wirusy mogą nie infekować bezpośrednio miąższu mózgu, lecz atakować jego struktury graniczne.

Zespół naukowców z Johns Hopkins Medicine, korzystając z badań pośmiertnych próbek mózgów oraz elektronicznych kart pacjentów obejmujących 285 milionów osób, potwierdził obecność wirusa zapalenia wątroby typu C (HCV) w splotach naczyniówkowych mózgu — strukturach wyściełających komory mózgowe, odpowiedzialnych m.in. za produkcję płynu mózgowo-rdzeniowego chroniącego mózg i rdzeń kręgowy.

Wyniki badania opublikowano 14 lipca w czasopiśmie Translational Psychiatry.

Odkrycia te potwierdzają wcześniejsze doniesienia o podwyższonej częstości występowania HCV u pacjentów ze schizofrenią i chorobą afektywną dwubiegunową, sugerując, że infekcja wirusem HCV może odgrywać rolę w patogenezie tych zaburzeń, niezależnie od czynników behawioralnych, takich jak stosowanie narkotyków dożylnych. Badaniami kierował dr Sarven Sabunciyan, neurobiolog z Johns Hopkins Children’s Center oraz profesor pediatrii w Johns Hopkins University School of Medicine.

W pierwszym etapie badania analizowano próbki splotów naczyniówkowych z mózgów osób z rozpoznaną schizofrenią, chorobą afektywną dwubiegunową, depresją oraz z grupy kontrolnej. Próbki pochodziły z renomowanej kolekcji Stanley Medical Research Institute, obejmującej tkanki osób z zaburzeniami psychicznymi.

Zespół wykorzystał technologię wysokoprzepustowego sekwencjonowania Twist Comprehensive Viral Research Panel, umożliwiającą wykrycie ponad 3000 wirusów w ludzkich próbkach.

Z uwagi na wcześniejsze niepowodzenia w identyfikacji wirusów w miąższu mózgu, badacze skupili się na splotach naczyniówkowych, znanych jako miejsce szczególnie podatne na infekcje wirusowe. Analiza ujawniła obecność różnych wirusów, z istotnie wyższą liczbą przypadków u osób ze schizofrenią i chorobą afektywną dwubiegunową. Jednak wirus HCV wykrywano wyłącznie w tej grupie pacjentów, nigdy u osób zdrowych ani z depresją. Co ciekawe, nie wszyscy chorzy z rozpoznanym HCV mieli wirusa w mózgu, co sugeruje, że infekcja nie zawsze rozszerza się na układ nerwowy.

HCV jest wirusem szeroko rozpowszechnionym, przenoszonym głównie przez zakażoną krew, wywołującym zapalenie wątroby, mogące prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zgonu. Szacuje się, że na świecie ok. 50 mln osób choruje przewlekle, a rocznie diagnozuje się ok. 1 mln nowych zakażeń. 50–75% przypadków przebiega bezobjawowo. Infekcja jest w pełni leczona lekami przeciwwirusowymi.

Choroba afektywna dwubiegunowa dotyka około 9 na 200 dorosłych Amerykanów, schizofrenia i zaburzenia psychotyczne od 1 do 3 na 400.

W kolejnym etapie badania przeanalizowano dane TriNetX obejmujące elektroniczne dokumentacje medyczne i wykazano, że HCV występuje u 3,6% osób ze schizofrenią oraz 3,9% z chorobą afektywną dwubiegunową — prawie dwukrotnie częściej niż u osób z depresją (1,8%) i około siedmiokrotnie częściej niż w populacji ogólnej (0,5%). Badacze podkreślają, że choć stosowanie narkotyków występuje u pacjentów wszystkich trzech grup, nie tłumaczy to wyższej częstości zakażeń HCV u osób z chorobami psychotycznymi.

Zespół przeanalizował również sekwencjonowanie RNA z hipokampa — struktury mózgowej odpowiedzialnej za pamięć i uczenie się — u osób z HCV. W tkance tej nie wykryto wirusa, choć był on obecny w splotach naczyniówkowych. Obecność HCV w tej lokalizacji wpływała jednak na ekspresję genów w hipokampie, co może wyjaśniać, jak infekcja na obrzeżach mózgu oddziałuje na jego funkcje i zachowanie.

Autorzy podkreślają, że nie każda osoba z chorobą psychiczną ma zakażenie HCV, jednak ich odkrycia potwierdzają, że wirus może występować w splotach naczyniówkowych.

„Nasze badania wskazują, że u części osób objawy psychiatryczne mogą być efektem infekcji, a skoro zakażenie HCV można skutecznie leczyć, ta grupa pacjentów mogłaby być potencjalnie leczona lekami przeciwwirusowymi, co mogłoby wyeliminować objawy psychiatryczne” — podkreśla Sabunciyan.

Naukowiec wyraża nadzieję na współpracę z psychiatrami w celu badania pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową i schizofrenią pod kątem zakażenia HCV oraz oceny, czy leczenie przeciwwirusowe może łagodzić objawy.

Autorami pracy są również Ashwin Balagopal, Ou Chen i Jeffrey Quinn z Johns Hopkins University School of Medicine oraz Maree Webster z Stanley Medical Research Institute. Badania sfinansowano z grantów Stanley Medical Research Institute.

Źródło: Translational Psychiatry

DOI: 10.1038/s41398-025-03387-3