Nowe podejście terapeutyczne do objawów neurobehawioralnych w nerwiakowłókniakowatości typu 1
Zespół badaczy z Indiana University School of Medicine zaprezentował nowe podejście terapeutyczne do łagodzenia objawów neurobehawioralnych w przebiegu nerwiakowłókniakowatości typu 1 (NF1), choroby genetycznej wpływającej głównie na skórę i układ nerwowy. Wyniki ich pracy, opublikowane niedawno w czasopiśmie Journal of Clinical Investigation, mogą mieć również znaczenie dla leczenia setek innych rzadkich chorób genetycznych.
NF1 występuje u około 1 na 3 000 osób na całym świecie. Choć najbardziej znana jest z powodu guzów nerwowych, równie istotnym, a często niedostatecznie adresowanym problemem są zaburzenia neurorozwojowe. Szacuje się, że od 50 do 70% dzieci z NF1 diagnozowanych jest także w kierunku zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) lub zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).
„Poza standardowym leczeniem farmakologicznym nie istnieją obecnie terapie dostosowane do potrzeb dzieci z NF1, u których występują zaburzenia neurobehawioralne” – powiedział dr Steve Angus, współautor badania i adiunkt pediatrii w IU School of Medicine. „Chcemy rozpocząć poszukiwania rozwiązań terapeutycznych dla tych wyzwań”.
NF1 jest spowodowana mutacją w genie kodującym neurofibrominę – białko regulujące wzrost komórek i procesy w mózgu. Wystarczy jedna nieprawidłowa kopia genu, by organizm produkował tylko połowę prawidłowej ilości tego białka. Zjawisko to, znane jako haploinsuficjencja, może zakłócać rozwój i funkcjonowanie mózgu – nawet w przypadku braku obecności guzów.
„Jeśli jedna kopia genu nie działa, ale druga jest prawidłowa, to tak jakby samochód miał dwa hamulce, z których jeden nie działa – przy próbie hamowania auto nadal wymyka się spod kontroli” – tłumaczy Angus. „Zadaliśmy sobie pytanie: czy gdybyśmy mogli zablokować szlak degradacji neurofibrominy, to czy udałoby się zwiększyć ilość funkcjonalnego białka?”
W badaniach z użyciem mysich modeli NF1 oraz narzędzi do przesiewu genetycznego zespół zidentyfikował szlak odpowiedzialny za rozkład neurofibrominy. Po jego genetycznym zablokowaniu myszy wykazały poprawę w zakresie impulsywności, nadpobudliwości, interakcji społecznych i innych zachowań typowych dla ASD i ADHD.
Zdaniem naukowców strategia ta może mieć zastosowanie nie tylko w NF1, ale także w leczeniu innych chorób wywołanych podobnymi mechanizmami genetycznymi.
„Wierzymy, że nasza strategia może potencjalnie znaleźć zastosowanie w leczeniu nawet 700 innych rzadkich chorób wynikających z haploinsuficjencji” – powiedział dr D. Wade Clapp, współautor badania, kierownik katedry pediatrii i dziekan ds. badań translacyjnych i komercjalizacji w IU School of Medicine. „Kolejne kroki obejmują identyfikację kandydatów na leki, które będą w stanie zwiększyć poziom funkcjonalnych białek i docelowo skorygować przebieg choroby”.
W przyszłości zespół planuje dalsze prace nad metodami bezpiecznego dostarczania opracowywanych terapii, co pozwoli na przejście do badań klinicznych u ludzi.
Źródło: Journal of Clinical Investigation, A haploinsufficiency restoration strategy corrects neurobehavioral deficits in Nf1+/– mice
DOI: https://doi.org/10.1172/JCI174187
