Nowe podejście terapeutyczne w neuronopatycznych chorobach spichrzeniowych
Badania nad inhibitorami syntazy glukozyloceramidu otwierają nowe możliwości leczenia chorób z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego
Nowy grant przyznany przez Critical Path Institute (C-Path) wspiera rozwój terapii zdolnej do przenikania do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), co może stanowić przełom w leczeniu neuronopatycznych postaci chorób spichrzeniowych lizosomalnych, dotychczas praktycznie niepoddających się skutecznym interwencjom terapeutycznym.
W artykule:
- Mechanizm chorób spichrzeniowych glikolipidów i ich manifestacje neurologiczne
- Ograniczenia obecnych terapii, w tym eliglustatu
- Nowa strategia terapeutyczna ukierunkowana na OUN
- Znaczenie związku BPN-25271 jako kandydata klinicznego
- Rola programu BRIDGe w przyspieszaniu badań translacyjnych
- Znaczenie współpracy naukowej i przyszłe kierunki badań
Grant C-Path i program BRIDGe
Critical Path Institute® (C-Path) ogłosił przyznanie grantu w wysokości 456 000 USD dla Jamesa Shaymana (M.D.) z University of Michigan, na wsparcie prac nad opracowaniem terapii zdolnej do penetracji ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w chorobach spichrzeniowych glikosfingolipidów. Finansowanie stanowi część programu Bridging Research and Innovation in Drug Development Grants (BRIDGe), realizowanego w ramach Translational Therapeutics Accelerator.
Cel projektu i luka terapeutyczna
Projekt objęty grantem, zatytułowany „CNS penetrant inhibition of glucosylceramide synthase for the treatment of Gaucher disease and GM1 gangliosidosis”, koncentruje się na opracowaniu terapii ukierunkowanej na objawy neurologiczne, które pozostają poza zasięgiem obecnych metod leczenia. W przypadku powodzenia strategia ta może wypełnić istotną lukę terapeutyczną u pacjentów z neuronopatycznymi postaciami lizosomalnych chorób spichrzeniowych, gdzie progresja choroby w obrębie mózgu pozostaje w dużej mierze niekontrolowana.
Dotychczasowe leczenie: eliglustat i ograniczenia w OUN
Dr Shayman jest twórcą eliglustatu (eliglustat tartrate) – pierwszej i jedynej doustnej terapii zatwierdzonej globalnie w leczeniu choroby Gauchera typu 1. Lek ten redukuje akumulację glukozyloceramidu, toksycznego lipidu odkładającego się w organizmie pacjentów. Jednak ze względu na brak zdolności przenikania przez barierę krew–mózg, eliglustat nie wykazuje skuteczności w neuronopatycznych postaciach chorób spichrzeniowych glikolipidów, takich jak choroba Gauchera typu 3, gangliozydoza GM1, choroba Tay–Sachsa czy choroba Sandhoffa, w których zajęcie ośrodkowego układu nerwowego prowadzi do ciężkich objawów neurologicznych.
Nowy kandydat kliniczny: BPN-25271
Opierając się na wieloletnich badaniach nad biologią glukozyloceramidu, dr Shayman podjął współpracę z chemikiem medycznym Scottem Larsenem (Ph.D.), również związanym wcześniej z University of Michigan. Wspólnie zaprojektowali związki zdolne do penetracji OUN, ukierunkowane na syntazę glukozyloceramidu. Doprowadziło to do identyfikacji związku BPN-25271 – kandydata terapeutycznego zachowującego sprawdzony mechanizm działania eliglustatu, przy jednoczesnej zdolności przekraczania bariery krew–mózg.
Badania przedkliniczne i przygotowanie wniosku IND
Środki z grantu C-Path zostaną przeznaczone na badania przedkliniczne, obejmujące ocenę bezpieczeństwa, optymalizację dawkowania oraz aspekty związane z procesem wytwarzania. Celem jest przygotowanie dokumentacji umożliwiającej złożenie wniosku Investigational New Drug (IND) oraz przejście do badań klinicznych.
Jak podkreślił dr Shayman, finansowanie umożliwia realizację kluczowych etapów prowadzących do opracowania terapii zdolnej do oddziaływania na struktury mózgu i leczenia objawów neurologicznych u pacjentów z chorobami spichrzeniowymi lizosomalnymi, dla których dostępne opcje terapeutyczne są obecnie bardzo ograniczone. Projekt bazuje na dekadach badań nad metabolizmem glukozyloceramidu i stanowi realną szansę na poprawę rokowania w tych ciężkich jednostkach chorobowych.
Znaczenie programu BRIDGe i perspektywa C-Path
Maaike Everts, dyrektor wykonawcza Translational Therapeutics Accelerator w C-Path, wskazała, że program BRIDGe wspiera innowacyjne projekty badawcze, które mogą przyspieszyć przejście obiecujących odkryć do etapu rozwoju klinicznego. Podkreśliła, że prezentowany projekt doskonale wpisuje się w cele programu, łącząc solidne podstawy naukowe z realnym potencjałem translacyjnym i możliwością wdrożenia nowych terapii dla pacjentów pilnie potrzebujących skutecznych opcji leczenia.
O organizacji Critical Path Institute
Critical Path Institute (C-Path) jest niezależną organizacją non-profit, powołaną w 2005 roku jako partnerstwo publiczno-prywatne w odpowiedzi na inicjatywę FDA Critical Path Initiative. Misją instytutu jest koordynacja współpracy naukowej prowadzącej do opracowania skuteczniejszych terapii dla pacjentów na całym świecie. C-Path jest globalnie uznawany za pioniera w przyspieszaniu rozwoju leków i obecnie prowadzi liczne międzynarodowe konsorcja i programy, skupiające ponad 1600 ekspertów reprezentujących instytucje rządowe, agencje regulacyjne, środowisko akademickie, organizacje pacjenckie oraz sektor farmaceutyczny i biotechnologiczny. Główna siedziba organizacji znajduje się w Tucson w stanie Arizona, natomiast europejska centrala mieści się w Amsterdamie.
