Nowe zalecenia dla lekarzy POZ: jak rozpoznać i wspierać pacjentów przyjmujących na własną rękę GLP-1

Zespół naukowców z King’s College London oraz University of East Anglia opracował nowe wytyczne dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej dotyczące postępowania z pacjentami stosującymi leki na otyłość, które są pozyskiwane prywatnie.

Leki te nie są rutynowo przepisywane w leczeniu otyłości w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Szacuje się jednak, że w marcu 2025 roku zastrzyki na odchudzanie stosowało około 1,5 miliona osób w samej tylko Wielkiej Brytanii, z czego 80% zakupiło je przez internet. Ponieważ pacjenci uzyskują te leki poza systemem publicznej opieki zdrowotnej, często nie otrzymują kompleksowego wsparcia, takiego jak porady dietetyczne czy pomoc psychologiczna.

Autorzy wytycznych, opublikowanych w czasopiśmie Obesity Facts, podkreślają, że dziesięć zaleceń opartych na dowodach ma pomóc lekarzom rodzinnym w identyfikowaniu i wspieraniu pacjentów stosujących te preparaty. Często bowiem pacjenci nie ujawniają ich stosowania, zgłaszając się do lekarza z różnorodnymi objawami.

Główne zalecenia obejmują:

• Zadawaj pytania: Podejmuj rozmowę w sposób nieoceniający, by dowiedzieć się, czy pacjent nie stosuje zastrzyków odchudzających, zwłaszcza w przypadku objawów takich jak zawroty głowy, omdlenia, dolegliwości żołądkowo-jelitowe czy nagła utrata masy ciała.
• Wczesna modyfikacja farmakoterapii: Rozważ zmniejszenie dawek insuliny, pochodnych sulfonylomocznika oraz leków przeciwnadciśnieniowych, aby zapobiec hipoglikemii i hipotensji ortostatycznej w miarę spadku masy ciała.
• Uwaga na objawy alarmowe: Silny ból brzucha może wskazywać na ostre zapalenie trzustki lub choroby dróg żółciowych — zalecana jest pilna diagnostyka.
• Uwzględnij płodność i zabiegi chirurgiczne: Kobietom w wieku rozrodczym należy zalecić odstawienie leków GLP-1 na dwa miesiące przed planowaną ciążą; leki podawane raz w tygodniu należy odstawić tydzień przed zabiegiem chirurgicznym, aby zmniejszyć ryzyko aspiracji treści żołądkowej.

Dr Laurence Dobbie, główny autor publikacji i akademicki lekarz rodzinny z King’s College London, podkreśla:

„Ponad milion osób przyjmuje te leki prywatnie i zgłasza się do lekarzy z różnorodnymi problemami zdrowotnymi. Chcemy, aby lekarze rodzinni mieli podstawową wiedzę pozwalającą zadbać o bezpieczeństwo pacjenta i właściwie interpretować działania niepożądane. Sam spotkałem pacjentów w POZ, którzy ewidentnie przyjmowali te preparaty, ale nie otrzymali żadnego wsparcia towarzyszącego.”

Wytyczne są pierwszym rezultatem pracy Obesity Management Collaborative UK (OMC-UK) — sieci utworzonej w 2024 roku w celu wspierania klinicystów w opiece nad pacjentami z otyłością. Przewodniczy jej prof. Barbara McGowan z King’s College London i Szpitala Guy’s and St Thomas’ NHS.

Prof. McGowan zaznacza: „OMC-UK powstało, by wspierać edukację, rozwój zawodowy i codzienną praktykę lekarzy pracujących w obszarze leczenia otyłości. Te dziesięć kluczowych wskazówek ma na celu podniesienie kompetencji lekarzy rodzinnych w monitorowaniu i leczeniu pacjentów stosujących te leki. Włączenie tych zaleceń do codziennej praktyki może znacząco poprawić bezpieczeństwo pacjentów i skuteczność terapii.”

Dr Helen Parretti, współautorka publikacji i konsultant w zakresie medycyny rodzinnej z University of East Anglia, dodaje:

„Mamy nadzieję, że nasze wskazówki okażą się pomocne nie tylko dla lekarzy rodzinnych, ale też dla innych pracowników podstawowej opieki zdrowotnej. To praktyczne, oparte na dowodach narzędzia, łatwe do wdrożenia w warunkach codziennej pracy klinicznej.”

Publikacja powstała dzięki współpracy specjalistów medycyny rodzinnej (dr Laurence Dobbie, dr Helen Parretti, dr Ellen Fallows, dr Stephanie De Giorgio), endokrynologów (prof. Barbara McGowan, dr Dipesh Patel) oraz ekspertów z doświadczeniem osobistym (Sarah Le Brocq).

Źródło: Obesity Facts, King’s College London