Nowy projekt badawczy UE opracowuje leki o szerokim spektrum działania przeciwko wirusom
Pandemie zagrażają zarówno zdrowiu ludzi, jak i globalnej gospodarce. Szczepionki są kluczowym elementem walki z pandemią, jednak są dostępne dopiero kilka miesięcy po jej wybuchu. Leki o szerokim spektrum działania mogłyby natomiast od początku ograniczać rozprzestrzenianie się patogenu, ratując wiele istnień ludzkich. Podczas gdy istnieją leki szerokopasmowe stosowane w leczeniu infekcji bakteryjnych, brakuje porównywalnych środków przeciw wirusom. Konsorcjum badawcze „Vigilant” postawiło sobie za cel wypełnienie tej niebezpiecznej luki. Projekt jest koordynowany przez Niemieckie Centrum Prymatologii – Instytut Leibniza ds. Badań nad Prymatami i otrzymał od UE około 7,5 miliona euro na cztery lata badań.
Pandemie wirusowe, takie jak COVID-19, stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie. Proces opracowywania i zatwierdzania szczepionek oraz leków przeciwwirusowych może trwać wiele miesięcy. Co więcej, dostępne leki przeciwwirusowe często działają jedynie na wąskie spektrum wirusów. Aby skuteczniej zwalczać przyszłe pandemie wirusowe, kluczowe jest posiadanie leków o szerokim działaniu przeciwwirusowym, które można zastosować natychmiast – bez wcześniejszej znajomości patogenu. Takie leki mogłyby w zastosowaniach profilaktycznych ograniczyć rozprzestrzenianie się patogenu i potencjalnie zapobiec przekształceniu lokalnego wybuchu epidemii w globalną pandemię. Równocześnie, stosowane terapeutycznie, mogłyby pomóc zakażonym pacjentom uniknąć ciężkiego przebiegu choroby, zmniejszając obciążenie systemów opieki zdrowotnej.
Celem konsorcjum badawczego „Vigilant”, które jest finansowane przez UE w ramach programu Horizon Europe, jest opracowanie związków o szerokim spektrum działania przeciwwirusowego. „Vigilant” łączy wiedzę specjalistów z dziedzin biochemii, chemii medycznej, biologii molekularnej i komórkowej oraz wirusologii. Niemieckie Centrum Prymatologii koordynuje projekt i otrzymało od UE dofinansowanie w wysokości 1,6 miliona euro.
Badania koncentrują się na białkach otoczki wirusowej. Białka te służą wirusom jako „klucz” umożliwiający wejście do komórek gospodarza. Jeśli uda się zablokować transport i aktywację tych białek w zakażonych komórkach, replikacja wirusów w organizmie zostałaby powstrzymana. Ponieważ różne wirusy wykorzystują te same czynniki komórkowe do transportu i aktywacji swoich białek otoczkowych, opracowane inhibitory mogłyby wykazywać szerokie działanie przeciwwirusowe. Działanie to zostanie przetestowane na hodowlach komórkowych oraz w badaniach na modelach zwierzęcych, w tym myszach, fretkach i małpach.
„Projekt ‘Vigilant’ rozwija dwa innowacyjne podejścia do terapii przeciwwirusowej: hamowanie transportu białek otoczkowych wirusa do retikulum endoplazmatycznego w zakażonych komórkach oraz blokowanie aktywacji białek otoczkowych przez proteazy komórkowe” – wyjaśnia Stefan Pöhlmann, koordynator projektu „Vigilant” i kierownik Działu Biologii Zakażeń w Niemieckim Centrum Prymatologii. „Projekt ‘Vigilant’ dostarczy nowych substancji czynnych, które znacząco poprawią nasze przygotowanie na przyszłe pandemie” – podsumowuje Pöhlmann.
Źródło: Deutsches Primatenzentrum GmbH – Leibniz-Institut für Primatenforschung
