Obiecujący biologiczny cel zapobiegania otyłości u kobiet po menopauzie

Naukowcy z University of California, Irvine Joe C. Wen School of Population & Public Health zidentyfikowali mechanizm, dzięki któremu hormon asprozyna wpływa na długoterminowe zmiany masy ciała u kobiet po menopauzie w Stanach Zjednoczonych. Wyniki badania sugerują, że hormon wydzielany w warunkach głodzenia może odgrywać istotną rolę w kształtowaniu składu ciała oraz stabilności masy ciała w długiej perspektywie, co czyni go potencjalnym celem biologicznym dla spersonalizowanych strategii zapobiegania otyłości.

Znaczenie przyrostu masy ciała po menopauzie

Przyrost masy ciała po menopauzie stanowi jeden z głównych czynników zwiększających ryzyko chorób kardiometabolicznych, w tym cukrzycy typu 2. Pomimo licznych badań epidemiologicznych, biologiczne mechanizmy odpowiedzialne za długoterminowe trajektorie zmian masy ciała u kobiet po menopauzie pozostają w dużej mierze niepoznane.

Asprozyna jest hormonem wydzielanym głównie przez tkankę tłuszczową. Odgrywa ona istotną rolę w regulacji bilansu energetycznego poprzez dwa główne mechanizmy:

• stymulację wątroby do uwalniania glukozy do krwiobiegu,
• przekazywanie sygnałów do ośrodkowego układu nerwowego zwiększających apetyt.

Wcześniejsze badania wskazywały na związek asprozyny z zaburzeniami metabolicznymi, jednak jej prospektywna rola w przewidywaniu długoterminowych zmian masy ciała u ludzi nie była dotąd jednoznacznie potwierdzona.

Analiza danych z Women’s Health Initiative

Badanie opublikowane w czasopiśmie The Journal of Nutrition zostało przeprowadzone przez zespół kierowany przez Simina Liu, kierownika i wybitnego profesora epidemiologii oraz biostatystyki w Wen Public Health.

Naukowcy przeanalizowali dane pochodzące od ponad 4000 kobiet po menopauzie, uczestniczących w szeroko zakrojonym projekcie epidemiologicznym Women’s Health Initiative. Program ten obejmuje kobiety w wieku od 50 do 79 lat, rekrutowane w 40 ośrodkach klinicznych na terenie Stanów Zjednoczonych.

W ramach badania:

• oznaczono wyjściowe stężenia asprozyny we krwi,
• próbki pobrano w latach 1993–1998,
• przez trzy lata obserwowano zmiany masy ciała, ilość tkanki tłuszczowej oraz masę beztłuszczową.

U części uczestniczek wykonano zaawansowaną ocenę składu ciała przy użyciu dual-energy X-ray absorptiometry (DXA).

Wyższe stężenie asprozyny a stabilność masy ciała

Analiza wyników wykazała wyraźną zależność między poziomem asprozyny a zmianami masy ciała. Wśród kobiet, które na początku badania nie były otyłe (BMI < 30 kg/m²) i nie chorowały na cukrzycę, zaobserwowano istotne różnice w trajektorii zmian masy ciała.

Kobiety z najwyższym poziomem asprozyny:

• przybierały znacznie mniej na wadze w ciągu trzech lat,
• były o 43% mniej narażone na istotny przyrost masy ciała,
• miały o 83% większe prawdopodobieństwo znaczącej redukcji masy ciała.

Badacze zaznaczają jednak, że część utraty masy ciała była związana z redukcją masy beztłuszczowej, czyli potencjalnym spadkiem masy mięśniowej.

Znaczenie dla profilaktyki chorób metabolicznych

Uzyskane wyniki wskazują, że asprozyna może pełnić rolę biologicznego regulatora stabilności masy ciała, zwłaszcza w sytuacji, gdy gospodarka metaboliczna pozostaje względnie prawidłowa.

Wpływ tego hormonu wydaje się jednak słabnąć wraz z narastaniem insulinooporności oraz we wczesnych stadiach cukrzycy, kiedy zaburzone zostają kluczowe szlaki sygnalizacji hormonalnej.

Jak podkreśla Simin Liu, który pełni również funkcję dyrektora UC Irvine’s Center for Global Cardiometabolic Health & Nutrition:

Nasze wyniki sugerują, że asprozyna może pomóc w monitorowaniu, a potencjalnie także w leczeniu zmian masy ciała u kobiet po menopauzie. Lepsze zrozumienie czynników hormonalnych wpływających na masę ciała po menopauzie może umożliwić opracowanie bardziej precyzyjnych strategii interwencji stylu życia lub terapii farmakologicznych zapobiegających otyłości i powiązanym zaburzeniom metabolicznym przy jednoczesnym zachowaniu zdrowej masy mięśniowej.

Kierunki dalszych badań

Autorzy podkreślają, że konieczne są dalsze badania, które pozwolą:

• ocenić rolę asprozyny w rozwoju cukrzycy typu 2,
• dokładniej zrozumieć mechanizmy biologiczne leżące u podstaw obserwowanych zależności,
• określić, czy modyfikacja poziomu asprozyny może stać się skuteczną interwencją kliniczną w profilaktyce otyłości.

Współautorami pracy są m.in. Bo Yang i Jie Li z Wen Public Health at UC Irvine, Elizabeth S. Silva i Atul R. Chopra z Harrington Discovery Institute, Stella Ng z Alpert School of Medicine at Brown University, Alexander P. Reiner z Fred Hutchinson Cancer Center i University of Washington, JoAnn E. Manson z Brigham and Women’s Hospital oraz Harvard Medical School, a także Lawrence S. Phillips z Division of Endocrinology at Emory University.

Badanie zostało sfinansowane przez National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases oraz National Heart, Lung, and Blood Institute.

Źródło: The Journal of Nutrition, Circulating Asprosin Levels and Body Weight Changes in Postmenopausal Women: Findings from the Women’s Health Initiative