Pojedyncze przeciwciało jako przyczyna trombocytopenii indukowanej heparyną

Naukowcy z Uniwersytetu McMaster odkryli, że rzadka, ale bardzo niebezpieczna reakcja na powszechnie stosowany lek przeciwzakrzepowy – heparynę – jest wywoływana przez pojedyncze przeciwciało. Wyniki badań, opublikowane 3 września 2025 roku w New England Journal of Medicine, obalają wieloletnie przekonania medyczne i otwierają drogę do dokładniejszej diagnostyki oraz skuteczniejszych terapii.

Badanie dotyczyło trombocytopenii indukowanej heparyną (HIT), poważnego powikłania immunologicznego, które rozwija się u około 1% hospitalizowanych pacjentów leczonych heparyną. U prawie połowy chorych z HIT dochodzi do groźnych zakrzepów, prowadzących do udaru, zawału serca, amputacji, a nawet zgonu, dlatego wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe.

Dotychczas sądzono, że reakcja immunologiczna w HIT obejmuje wiele różnych przeciwciał współdziałających ze sobą. Jednak najnowsze badania wykazały coś zupełnie innego – u każdego pacjenta analizowanego w badaniu chorobę wywoływało jedno, konkretne przeciwciało. Pozostałe przeciwciała działały jedynie jak „zasłona dymna”, utrudniając identyfikację głównego sprawcy.

„To badanie nie tylko podważa nasze dotychczasowe rozumienie HIT, ale także zmienia sposób patrzenia na reakcję immunologiczną jako całość” – podkreślił dr Ishac Nazy, główny autor badania i dyrektor naukowy McMaster Platelet Immunology Laboratory.

Zespół badaczy przeanalizował próbki krwi dziewięciu pacjentów z HIT i odkrył, że przeciwciała przeciwko czynnikowi płytkowemu 4 (PF4) były monoklonalne. To oznacza, że HIT wynika z wysoce specyficznej reakcji immunologicznej, a nie z odpowiedzi wielokierunkowej.

Odkrycie może doprowadzić do stworzenia dokładniejszych testów diagnostycznych oraz terapii celowanych. „Wiedząc, że HIT wywołuje jedno przeciwciało monoklonalne, możemy opracować bardziej precyzyjne testy i bezpieczniejsze leczenie” – zaznaczył pierwszy autor pracy, doktorant Jared Treverton.

Wyniki mają bezpośrednie znaczenie dla hematologów, diagnostów laboratoryjnych i immunologów na całym świecie, a przede wszystkim dla pacjentów leczonych heparyną.

Źródło: New England Journal of Medicine, Monoclonal Antibodies in the Pathogenesis of Heparin-Induced Thrombocytopenia
DOI: http://dx.doi.org/10.1056/NEJMoa2507175