Poranna aktywność fizyczna a profil ryzyka sercowo-metabolicznego

Osoby, które regularnie podejmują aktywność fizyczną we wczesnych godzinach porannych, są istotnie rzadziej obciążone chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą typu 2 czy otyłością w porównaniu z osobami ćwiczącymi później w ciągu dnia – wynika z badania zaprezentowanego podczas American College of Cardiology’s Annual Scientific Session (ACC.26).

Badanie oparto na analizie dokumentacji medycznej oraz danych dotyczących częstości akcji serca, pozyskanych z urządzeń Fitbit, obejmujących ponad 14 000 uczestników. Choć nie jest jednoznaczne, czy związek pomiędzy porą aktywności fizycznej a zdrowiem kardiometabolicznym ma charakter przyczynowy, autorzy podkreślają, że wyniki mogą mieć znaczenie dla bardziej precyzyjnego doradztwa klinicznego w zakresie stylu życia.

„Każda aktywność fizyczna jest lepsza niż jej brak, jednak staraliśmy się zidentyfikować dodatkowy wymiar związany z czasem jej wykonywania” – podkreśla Prem Patel, student medycyny na University of Massachusetts Chan Medical School i główny autor badania. „Jeśli istnieje możliwość ćwiczeń rano, wydaje się to wiązać z niższą częstością chorób kardiometabolicznych.”

Znaczenie markerów kardiometabolicznych

Markery chorób kardiometabolicznych, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy otyłość, są silnie powiązane ze zwiększonym ryzykiem chorób serca – głównej przyczyny zgonów na świecie. Regularna aktywność fizyczna od dawna uznawana jest za jeden z kluczowych czynników redukujących to ryzyko, zarówno poprzez wpływ na parametry metaboliczne, jak i zmniejszenie częstości incydentów sercowo-naczyniowych.

Metodologia badania i analiza danych

Naukowcy przeanalizowali dane 14 489 uczestników programu All of Us – dużego, ogólnokrajowego badania populacyjnego. Dane dotyczące częstości akcji serca, rejestrowane minutowo przez urządzenia Fitbit, analizowano w okresie jednego roku.

Epizody aktywności fizycznej identyfikowano jako okresy, w których częstość akcji serca była podwyższona przez co najmniej 15 kolejnych minut. Takie podejście różni się od wcześniejszych badań, które opierały się głównie na deklarowanym rodzaju aktywności (np. spacer, prace domowe, trening siłowy). Tutaj kluczowym wskaźnikiem była fizjologiczna odpowiedź organizmu na wysiłek.

Aktywność uczestników analizowano w 15-minutowych przedziałach czasowych w ciągu dnia, a następnie klasyfikowano ich według dominującej pory wykonywania ćwiczeń. Na podstawie danych klinicznych oceniono zależności między czasem aktywności a występowaniem nadciśnienia, cukrzycy, otyłości oraz hiperlipidemii (podwyższone stężenia LDL-C lub triglicerydów). Uwzględniono także czynniki zakłócające, takie jak wiek, płeć, status ekonomiczny, całkowity poziom aktywności fizycznej, czas snu, spożycie alkoholu oraz palenie tytoniu.

Poranna aktywność a redukcja ryzyka chorób

W porównaniu z osobami ćwiczącymi później w ciągu dnia, osoby regularnie aktywne rano wykazywały:

• o 31% niższe ryzyko choroby wieńcowej
• o 18% niższe ryzyko nadciśnienia tętniczego
• o 21% niższe ryzyko hiperlipidemii
• o 30% niższe ryzyko cukrzycy typu 2
• o 35% niższe ryzyko otyłości

Zależności te były niezależne od całkowitego dziennego poziomu aktywności fizycznej. Najniższe ryzyko choroby wieńcowej obserwowano u osób ćwiczących między godziną 7:00 a 8:00 rano.

Nowe spojrzenie na chronobiologię aktywności fizycznej

Autorzy badania podkreślają, że ich analiza dostarcza bardziej kompleksowego obrazu aktywności fizycznej niż wcześniejsze prace. Dotychczas większość badań koncentrowała się na całkowitej ilości ruchu lub analizowała jego rozkład w krótkich okresach czasu. To badanie jako pierwsze na tak dużą skalę wykorzystuje długoterminowe dane z urządzeń ubieralnych, umożliwiające analizę aktywności z dokładnością do pojedynczych minut.

„W przeszłości badacze skupiali się głównie na tym, ile aktywności należy wykonywać – liczbie minut czy intensywności” – zaznacza Patel. „Obecnie, gdy co trzeci Amerykanin korzysta z urządzeń typu wearable, zyskujemy możliwość analizy aktywności minuta po minucie, co otwiera zupełnie nowe możliwości badawcze.”

Potencjalne mechanizmy i ograniczenia

Wyniki wskazują na związek, ale nie dowodzą zależności przyczynowo-skutkowej. Możliwe mechanizmy obejmują czynniki biologiczne, takie jak rytm dobowy hormonów, jakość snu czy predyspozycje genetyczne. Równie istotne mogą być aspekty behawioralne i psychologiczne – osoby ćwiczące rano mogą częściej podejmować inne prozdrowotne decyzje, takie jak zdrowsza dieta czy lepsza organizacja dnia.

Autorzy podkreślają konieczność dalszych badań, które pozwolą określić, czy czas wykonywania aktywności fizycznej powinien być uwzględniony w oficjalnych rekomendacjach dotyczących stylu życia.

Źródło: The American College of Cardiology (ACC)