Post przerywany poprawia profil hormonalny u kobiet z PCOS – wyniki badania opublikowanego w Nature Medicine

Zespół policystycznych jajników (PCOS) pozostaje jednym z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych u kobiet w wieku rozrodczym, dotykając nawet do 18% populacji. Choroba charakteryzuje się hiperandrogenizmem, zaburzeniami owulacji oraz współistniejącą insulinoopornością, co przekłada się na zwiększone ryzyko niepłodności, otyłości oraz chorób metabolicznych.

Znaczenie androgenów i ograniczenia standardowej terapii

Kluczowym elementem patofizjologii PCOS jest nadmierna produkcja androgenów, głównie testosteronu, która prowadzi do objawów klinicznych takich jak zaburzenia miesiączkowania, trądzik czy hirsutyzm. Standardowe leczenie obejmuje najczęściej hormonalną antykoncepcję, jednak jej stosowanie może wiązać się z działaniami niepożądanymi, w tym wpływem na nastrój, libido czy ryzyko sercowo-naczyniowe.

Z tego względu coraz większą uwagę zwraca się na strategie niefarmakologiczne, w szczególności interwencje dietetyczne ukierunkowane na redukcję masy ciała oraz poprawę wrażliwości insulinowej.

Post przerywany jako interwencja metaboliczna

Post przerywany (intermittent fasting, IF) stanowi model żywieniowy polegający na cyklicznym przeplataniu okresów jedzenia i postu. Jedną z najczęściej badanych form jest time-restricted eating (TRE), czyli ograniczenie spożycia pokarmów do określonego przedziału czasowego w ciągu dnia.

W badaniu przeprowadzonym przez zespół z University of Illinois Chicago oceniono wpływ TRE na parametry hormonalne i metaboliczne u kobiet z PCOS. Uczestniczki spożywały posiłki wyłącznie w sześciogodzinnym oknie żywieniowym, a przez pozostałe 18 godzin pozostawały na poście, dopuszczając jedynie napoje bezkaloryczne.

Projekt badania i populacja

Do badania włączono 76 kobiet przed menopauzą z rozpoznanym PCOS. Interwencję prowadzono przez sześć miesięcy, porównując dwie strategie dietetyczne:

• post przerywany (okno żywieniowe 13:00–19:00),
• klasyczne ograniczenie kaloryczne.

Obie interwencje doprowadziły do podobnego zmniejszenia podaży energii (ok. 200 kcal dziennie) oraz redukcji masy ciała o około 4,5 kg w ciągu pół roku.

Wpływ na profil hormonalny

Zarówno post przerywany, jak i restrykcja kaloryczna doprowadziły do obniżenia całkowitego poziomu testosteronu. Jednak tylko w grupie stosującej TRE zaobserwowano:

• redukcję wskaźnika wolnych androgenów (FAI),
• poprawę poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c).

Wskaźnik wolnych androgenów stanowi istotny marker biodostępności testosteronu, a jego redukcja może wskazywać na realne zmniejszenie ekspozycji tkanek na androgeny.

Mechanizmy potencjalnego działania

Korzyści wynikające z postu przerywanego w PCOS mogą wynikać z kilku mechanizmów:

• redukcji masy ciała i tkanki tłuszczowej,
• poprawy wrażliwości insulinowej,
• zwiększenia stężenia SHBG (sex hormone-binding globulin), co zmniejsza ilość wolnego testosteronu,
• modulacji rytmów okołodobowych i metabolizmu energetycznego.

Zaburzenia metaboliczne, w tym insulinooporność i hiperinsulinemia, odgrywają kluczową rolę w nasilaniu hiperandrogenizmu w PCOS, dlatego ich korekta stanowi ważny cel terapeutyczny.

Znaczenie kliniczne i ograniczenia

Choć post przerywany nie wpłynął istotnie na wszystkie objawy kliniczne PCOS, takie jak nieregularność cykli menstruacyjnych, autorzy sugerują, że dłuższy czas stosowania oraz większa redukcja masy ciała mogą przynieść dodatkowe korzyści.

Istotnym aspektem jest także wysoka akceptacja interwencji – około 80% uczestniczek zadeklarowało chęć kontynuacji tej formy diety, co wskazuje na jej potencjalną użyteczność w praktyce klinicznej.

Post przerywany w kontekście aktualnej wiedzy

Dotychczasowe dane wskazują, że post przerywany może korzystnie wpływać na kluczowe elementy patofizjologii PCOS, w tym hiperandrogenizm i insulinooporność, choć liczba badań klinicznych pozostaje ograniczona i niejednorodna.

W świetle aktualnych wyników TRE jawi się jako obiecująca, niefarmakologiczna strategia wspomagająca leczenie PCOS, wymagająca jednak dalszych badań randomizowanych o dłuższym okresie obserwacji.

Źródło: Nature Medicine, Study: Intermittent fasting positively affects female hormones in PCOS