Postępowanie fizjoterapeutyczne u pacjentki po protezoplastyce stawu biodrowego z przebytą w dzieciństwie chorobą Perthesa

Postępowanie fizjoterapeutyczne u pacjentki po protezoplastyce stawu biodrowego z przebytą w dzieciństwie chorobą Perthesa — studium przypadku z Podkarpackiego Forum Praktyków Fizjoterapii

Autorzy plakatu: Faustyna Hałasa, Karolina Kamińska, Magdalena Jakima, Bartłomiej Widelak
Opiekunowie naukowi: mgr Marta Kasprzak, dr n. med. Maciej Kochman
Jednostka: SKN PhysioScience, Zakład Fizjoterapii Klinicznej w Dysfunkcjach Narządu Ruchu, Instytut Fizjoterapii, Collegium Medicum, Uniwersytet Rzeszowski

Dysplazja stawu biodrowego oraz choroba Perthesa to schorzenia prowadzące do zaburzeń rozwoju i wtórnej degeneracji stawu biodrowego. Nieleczone manifestują się bólem, ograniczeniem ruchomości, deformacjami miednicy i – w późniejszym wieku – często kończą się koniecznością alloplastyki stawu. Na naukowej sesji plakatowej Podkarpackiego Forum Praktyków Fizjoterapii zaprezentowano przypadek kompleksowej rehabilitacji dorosłej pacjentki po bezcementowej protezoplastyce biodra z obciążającym wywiadem choroby Perthesa.

Cel pracy

Przedstawienie przebiegu usprawniania i jego efektów u pacjentki z wrodzoną dysplazją prawego biodra i przebytą w dzieciństwie chorobą Perthesa, leczonej operacyjnie w wieku 10 lat, a w wieku dorosłym – protezowanej i poddanej intensywnej rehabilitacji.

Materiał i metody

• Pacjentka: 38 lat, wywiad dysplazji okołoporodowej prawego biodra powikłanej chorobą Perthesa; w dzieciństwie leczona metodą Trueta.
• Zabieg: bezcementowa protezoplastyka prawego stawu biodrowego z jednoczasowym wyrównaniem długości kończyny.
• Rehabilitacja: 8-tygodniowy program neurologiczno-ortopedyczny.
• Ocena skuteczności: skala bólu VAS, siła mięśniowa w skali Lovetta, pomiary ROM, ocena ustawienia miednicy i wzorca chodu.

Zastosowane leczenie (program usprawniania)

1. Terapia powięziowa okolicy stawu biodrowego (KDP – prawa kończyna dolna), miednicy i kręgosłupa lędźwiowego.
2. Ćwiczenia prowadzone KDP oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie KDP i obręczy biodrowej.
3. Krioterapia i masaż kostką lodu.
4. Szyna CPM do wczesnej mobilizacji.
5. Terapia światłem spolaryzowanym na bliznę pooperacyjną.
6. Nauka prawidłowej postawy i chodu ze stopniowym zwiększaniem obciążenia KDP.
7. Ćwiczenia kształtujące gorset mięśniowy.
8. Trening na urządzeniach z biofeedbackiem (platforma ALFA, Kinect).
9. Nauka chodu po schodach.

Wyniki

Ból (VAS):

• przed terapią: 7/10
• po terapii: 2/10

Siła mięśniowa (Lovett):

• przed: 2
• po: 4

Zakres ruchu (ROM, notacja z plakatu):

• S: z 0-5-45 → 0-0-100
• F: z 20-0-0 → 30-0-0

Ustawienie miednicy / stawu:

• przed: miednica obniżona po stronie prawej o 3 cm, z rotacją w prawo
• po: staw biodrowy ustawiony osiowo (normalizacja wzorców ustawienia)

Chód:

• przed: chód z markowanym obciążaniem KDP, z asekuracją terapeuty
• po: samodzielny chód bez asekuracji z pełnym obciążaniem KDP

Opisany program łączy elementy wczesnej mobilizacji, neuromodulacji bólu, reedukacji ruchu i progresywnego obciążania. Włączenie terapii tkanek miękkich, ćwiczeń wzmacniających gorset mięśniowy oraz treningu z biofeedbackiem wspiera odzyskiwanie kontroli motorycznej po alloplastyce stawu biodrowego u chorej z wieloletnimi kompensacjami wynikającymi z przebytej choroby Perthesa. Warto zwrócić uwagę na:

• sekwencję bodźców (najpierw antalgizacja(od łac. antalgicus – przeciwbólowy) i mobilizacja, następnie siła, stabilizacja i funkcja),
• stopniowane obciążanie i reedukację chodu, kluczowe przy wyrównaniu długości kończyn,
• pracę nad symetrią miednicy, która w tym przypadku przełożyła się na poprawę osiowości i ekonomiki chodu.

Wnioski

1. Połączenie wielu metod (terapia powięziowa, krioterapia, CPM, trening siły i stabilizacji, biofeedback, reedukacja chodu) pozwoliło uzyskać istotną redukcję bólu (VAS 7→2), wzrost siły mięśniowej (Lovett 2→4), poprawę ROM, korekcję ustawienia i samodzielny chód z pełnym obciążaniem po prawej stronie.
2. Kontynuacja terapii jest wskazana, ponieważ zastosowany protokół przynosi poprawę sprawności funkcjonalnej, zmniejszenie ograniczeń ruchomości oraz wzrost jakości życia pacjentki.
3. Opisany schemat może stanowić praktyczny wzorzec planowania rehabilitacji po alloplastyce biodra u dorosłych z przebytą w dzieciństwie chorobą Perthesa, pod warunkiem indywidualizacji progresji obciążeń.

Artykuł przygotowano na podstawie pracy plakatowej zaprezentowanej podczas Podkarpackiego Forum Praktyków Fizjoterapii.