Prosty test krwi może przewidzieć chorobę Crohna na lata przed pojawieniem się objawów
Oś jelito–układ odpornościowy w inicjacji choroby Crohna
Naukowcy z Sinai Health wykazali, że prosty test krwi może przewidywać rozwój choroby Crohna na wiele lat przed wystąpieniem pierwszych objawów klinicznych, otwierając drogę do wczesnej diagnostyki, a potencjalnie także do działań prewencyjnych.
Test polega na pomiarze odpowiedzi immunologicznej organizmu na flagelinę – białko obecne na powierzchni bakterii jelitowych. Jak wykazały badania, reakcja ta jest podwyższona u niektórych osób na długo przed rozpoznaniem choroby Crohna. Badaniami kierował dr Ken Croitoru, klinicysta i naukowiec z Lunenfeld-Tanenbaum Research Institute, działającego w ramach Sinai Health. W skład zespołu weszli również dr Richard Wu, rezydent gastroenterologii, oraz dr Sun-Ho Lee, klinicysta-naukowiec i gastroenterolog.
Dr Croitoru i dr Lee są także związani z Mount Sinai Hospital’s Centre for Inflammatory Bowel Disease (IBD), uznawanym na świecie ośrodkiem badań nad nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.
Wyniki badań, opublikowane w Clinical Gastroenterology and Hepatology, podkreślają kluczową rolę interakcji pomiędzy mikrobiotą jelitową a odpowiedzią immunologiczną w patogenezie choroby Crohna.
Choroba Crohna jest przewlekłym zapalnym schorzeniem przewodu pokarmowego, prowadzącym do uporczywych dolegliwości trawiennych, bólu oraz przewlekłego zmęczenia, istotnie obniżających jakość życia pacjentów. Częstość jej występowania w populacji pediatrycznej podwoiła się od 1995 roku i nadal wykazuje tendencję wzrostową. Według szacunków Crohn’s and Colitis Canada do 2035 roku około 470 tysięcy Kanadyjczyków będzie żyło z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.
Obecność przeciwciał przeciwko flagellinie na długo przed wystąpieniem objawów klinicznych sugeruje, że reakcja ta może uczestniczyć w inicjacji choroby, a nie być jedynie jej konsekwencją. Zdaniem dr. Croitoru lepsze zrozumienie tych wczesnych procesów immunologicznych może otworzyć nowe możliwości w zakresie przewidywania, zapobiegania i leczenia choroby Crohna.
Jak podkreśla badacz, mimo dostępności nowoczesnych terapii biologicznych odpowiedzi kliniczne pacjentów są często jedynie częściowe. Do tej pory nie udało się trwale wyleczyć choroby, co wskazuje na pilną potrzebę opracowania skuteczniejszych strategii terapeutycznych. Dr Croitoru pełni funkcję Canada Research Chair in Inflammatory Bowel Diseases.
Badania stanowią część międzynarodowego projektu Genetic, Environmental and Microbial (GEM), obejmującego ponad 5 tysięcy zdrowych krewnych pierwszego stopnia osób chorujących na chorobę Crohna. Projekt, prowadzony od 2008 roku, gromadzi dane genetyczne, biologiczne i środowiskowe w celu identyfikacji najwcześniejszych etapów rozwoju choroby. Do tej pory u 130 uczestników rozwinęła się choroba Crohna, co umożliwiło analizę jej fazy przedklinicznej.
We wcześniejszych pracach wykazano, że jeszcze przed rozwojem pełnoobjawowej choroby pojawia się zapalna odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko bakteriom jelitowym. W warunkach fizjologicznych bakterie jelitowe współistnieją z gospodarzem w stanie równowagi i pełnią kluczowe funkcje metaboliczne i immunologiczne. W chorobie Crohna dochodzi jednak do nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego na drobnoustroje komensalne.
Zespół z University of Alabama, kierowany przez dr. Charlesa Elsona, opracował wcześniej test wykrywający przeciwciała przeciwko flagelinie i wykazał ich podwyższone stężenia u pacjentów z chorobą Crohna, zwłaszcza wobec flageliny bakterii z rodziny Lachnospiraceae.
W najnowszym badaniu oceniono 381 zdrowych krewnych pierwszego stopnia, z których 77 zachorowało w trakcie obserwacji. U 28 osób, czyli u ponad jednej trzeciej, stwierdzono podwyższony poziom przeciwciał. Najsilniejsze reakcje obserwowano u rodzeństwa, co potwierdza znaczenie wspólnych czynników środowiskowych.
Odpowiedź immunologiczna wobec flageliny bakterii Lachnospiraceae była związana z obecnością zapalenia jelit oraz zaburzeń bariery jelitowej. Średni czas od pobrania próbki krwi do rozpoznania choroby wynosił niemal 2,5 roku.
Jak podkreśla dr Sun-Ho Lee, odpowiedź immunologiczna była skierowana przeciwko konserwatywnej domenie białka flageliny. Otwiera to potencjalną możliwość opracowania szczepionki ukierunkowanej na flagellinę u wybranych osób z grupy wysokiego ryzyka. Trwają dalsze badania walidacyjne i mechanistyczne.
Źródło: Clinical Gastroenterology and Hepatology
Tytuł pracy: Serum IgG response to a Conserved Domain of Commensal Flagellins Predicts Future Risk of Crohn’s Disease in First-Degree Relatives
