Regionalne różnice w kodowaniu ARI: Problemy z klasyfikacją ICD-10
Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób (ICD) opracowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) ma na celu tworzenie porównywalnych danych zdrowotnych na poziomie międzynarodowym. Kodowanie chorób jest jednak procesem wymagającym wysokiej precyzji, szczególnie w przypadku infekcji układu oddechowego, gdzie wiele kodów może być używanych do opisu klinicznie podobnych stanów. Badanie prof. Walkowiaka i współpracowników (2025) analizuje regionalne różnice w przydziale kodów ICD-10 dla ostrych infekcji układu oddechowego (ARI) w Polsce, wskazując na potencjalne niejednoznaczności w klasyfikacji.
Metodyka badania
Badanie objęło dane dotyczące tygodniowych diagnoz ARI (kody ICD-10: J00-J22) z lat 2010–2019, pochodzące z 380 regionów administracyjnych Polski. Analizą objęto 292 miliony konsultacji, a dane podzielono na grupy wiekowe. W celu oceny regionalnych różnic zastosowano współczynniki korelacji Kendalla tau między udziałami poszczególnych diagnoz.
Wyniki
Wyniki badania ujawniły znaczne różnice regionalne w przydziale kodów ICD-10 dla ARI. Główne obserwacje obejmują:
- Najbardziej problematyczne kody: Kod J06 (ostre zakażenie górnych dróg oddechowych o umiejscowieniu mnogim nieokreślonym) był używany wymiennie z innymi kodami, szczególnie z J00 (ostre zapalenie nosa i gardła – przeziębienie) i J20 (zapalenie oskrzeli).
- Silnie negatywne korelacje: Wiele par kodów wykazało silne negatywne korelacje, co sugeruje niejednoznaczności w klasyfikacji tych samych stanów klinicznych.
- Brak spójnych wzorców regionalnych: Analiza wykazała, że różnice nie wynikają z odmiennego poziomu dostępu do opieki zdrowotnej czy większego doświadczenia diagnostycznego w dużych miastach.
Autorzy podkreślają, że zaobserwowane różnice w przydziale kodów ICD-10 mogą wynikać z ich klinicznych niejednoznaczności. Wyraźna zmienność regionalna rodzi pytania o wiarygodność tych danych w generowaniu porównywalnych informacji epidemiologicznych i ich przydatność w planowaniu zdrowotnym.
Potencjalne przyczyny różnic:
- Różnice w podejściu diagnostycznym: Niektóre regiony mogły stosować bardziej szczegółowe protokoły diagnostyczne, co prowadziło do preferencji dla określonych kodów.
- Systemy zachęt i regulacje: Polskie przepisy wymagające zwrotu nieuzasadnionych refundacji mogą wpływać na wybór mniej precyzyjnych kodów.
- Brak testów diagnostycznych: Brak powszechnego stosowania testów diagnostycznych (np. na grypę) utrudniał precyzyjne kodowanie.
Ograniczenia klasyfikacji ICD
Badanie sugeruje, że ICD-10, mimo swojej powszechności, napotyka istotne wyzwania w przypadkach ARI. Wprowadzenie ICD-11, które zawiera jeszcze więcej kodów, może nie rozwiązać tych problemów, a wręcz je pogłębić.
Wnioski
Zmienność regionalna w kodowaniu ARI w Polsce wskazuje na istotne trudności w osiągnięciu celu ICD jako narzędzia do generowania porównywalnych danych zdrowotnych. Wyniki badania sugerują potrzebę:
- Rewizji kodów ICD: W celu zmniejszenia niejednoznaczności i poprawy ich przydatności klinicznej.
- Szerszego wykorzystania testów diagnostycznych: Co mogłoby zwiększyć precyzję diagnoz i kodowania.
- Dalszych badań: Powinny one objąć inne kraje, aby ocenić, czy podobne problemy występują w różnych systemach ochrony zdrowia.
Implikacje praktyczne
Choć obserwowane różnice w kodowaniu rzadko wpływają na leczenie, mają znaczący wpływ na dane epidemiologiczne oraz planowanie polityki zdrowotnej. Decydenci i klinicyści powinni uwzględniać te ograniczenia przy analizie danych opartych na kodach ICD.
Źródło: American Academy of Family Physicians
DOI: doi.org/10.1370/afm.3192
