Rekordowy rok polskiej transplantologii. 2404 uratowane życia w 2025 roku

Rok 2025 zapisał się w historii polskiej transplantologii jako absolutnie rekordowy. W skali kraju wykonano łącznie 2404 transplantacje narządów, co stanowi najwyższy wynik od początku prowadzenia krajowych statystyk w tym obszarze. Łączna liczba wykonanych w Polsce przeszczepień narządów przekroczyła już 40 tysięcy, potwierdzając trwały i wieloletni trend wzrostowy w medycynie transplantacyjnej.

Na ten wynik złożyło się 2298 przeszczepień narządów od dawców zmarłych oraz 106 transplantacji od dawców żyjących. Dodatkowo w 2025 roku wykonano 1650 przeszczepień tkanek oka, a także zrealizowano przeszczepienia narządów pozyskanych w ramach współpracy międzynarodowej – pobrano 59 narządów poza granicami kraju, z czego 55 zostało skutecznie przeszczepionych.

Tak wysoki poziom aktywności transplantacyjnej oznacza, że w 2025 roku transplantologia umożliwiła bezpośrednie uratowanie życia 2404 pacjentów.

Dynamiczny wzrost aktywności donacyjnej

Jednym z kluczowych czynników napędzających rozwój transplantologii w Polsce pozostaje systematyczny wzrost aktywności donacyjnej. W 2025 roku liczba potencjalnych dawców po raz pierwszy przekroczyła tysiąc, osiągając poziom 1021 osób. Równolegle liczba dawców rzeczywistych wzrosła do 782.

Analiza danych z ostatnich siedmiu lat wskazuje na wyraźne odbicie po okresie pandemicznym i konsekwentne zwiększanie zgłaszalności potencjalnych dawców przez szpitale posiadające potencjał donacyjny. W porównaniu do 2020 roku liczba dawców wzrosła o około 100%, co stanowi jeden z najbardziej spektakularnych wskaźników poprawy funkcjonowania systemu.

Jak podkreśla Minister Zdrowia, dr Jolanta Sobierańska – Grenda, osiągnięte rezultaty są efektem pracy zespołowej: koordynatorów donacyjnych i transplantacyjnych, lekarzy, pielęgniarek, personelu oddziałów intensywnej terapii oraz kierowników podmiotów leczniczych. Istotną rolę odgrywa także stała współpraca pomiędzy Ministerstwem Zdrowia a Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnym ds. Transplantacji „Poltransplant”.

Aktywność transplantacyjna według narządów

Dane dotyczące liczby przeszczepień poszczególnych narządów potwierdzają trwały trend wzrostowy, szczególnie widoczny w ostatnich trzech latach.

W 2025 roku wykonano:

• 1269 przeszczepień nerek, co oznacza wzrost o około 80% w porównaniu do 2021 roku,
• 684 przeszczepienia wątroby, czyli wzrost aż o 160% względem 2020 roku,
• 175 przeszczepień serca,
• 135 przeszczepień płuc, co stanowi wzrost o około 45% w odniesieniu do 2020 roku.

Szczególnie istotne znaczenie ma systematyczny rozwój transplantologii płuc oraz wątroby, które przez wiele lat pozostawały obszarami o ograniczonej dostępności procedur.

Dawcy żyjący – stabilny, ale wciąż niewykorzystany potencjał

Równolegle rozwija się program przeszczepień od dawców żyjących. W 2025 roku wykonano 69 przeszczepień nerek oraz 37 przeszczepień fragmentów wątroby od żywych dawców. Choć liczby te pozostają stabilne, eksperci podkreślają, że potencjał tej formy dawstwa w Polsce nadal nie jest w pełni wykorzystany, zwłaszcza w porównaniu z krajami Europy Zachodniej.

Dawstwo żywe, realizowane z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa, pozwala na skrócenie czasu oczekiwania na przeszczepienie i poprawę wyników leczenia, szczególnie u pacjentów z krańcową niewydolnością nerek.

Każdy dawca może uratować wiele istnień

Transplantologia pozostaje jedną z nielicznych dziedzin medycyny, w której decyzja jednego człowieka może bezpośrednio uratować życie nawet sześciu osób. Po śmierci możliwe jest pobranie nie tylko narządów takich jak nerki, wątroba, serce czy płuca, ale również rogówek oraz innych tkanek, w tym skóry, kości i zastawek serca.

Równie istotne jest dawstwo za życia – oddanie nerki lub fragmentu wątroby osobie bliskiej, a także anonimowe dawstwo komórek krwiotwórczych szpiku lub krwi obwodowej, które daje szansę na życie pacjentom na całym świecie.

Ramy prawne dawstwa narządów w Polsce

W Polsce obowiązuje zasada domniemanej zgody, co oznacza, że narządy i tkanki mogą zostać pobrane po śmierci od każdej osoby, która za życia nie wyraziła sprzeciwu. Sprzeciw może być zgłoszony poprzez wpis do Centralnego Rejestru Sprzeciwów, pisemne oświadczenie lub ustne oświadczenie złożone w obecności świadków.

Kluczowe znaczenie ma jednak rozmowa z bliskimi i jasne zakomunikowanie swojej woli. Świadomość decyzji zmarłego pozwala rodzinom uszanować ją w jednym z najtrudniejszych momentów życia.

Systemowe wsparcie państwa i rozwój technologii

Narodowy Program Transplantologii dysponuje corocznie budżetem w wysokości 100 mln zł, przeznaczonym na wsparcie infrastruktury, kadr oraz nowoczesnych technologii. W 2025 roku zawarto 56 umów na zakup sprzętu i aparatury, w tym 8 ze szpitalami pediatrycznymi, na łączną kwotę 17,5 mln zł.

Istotnym elementem rozwoju jest wdrażanie technologii perfuzji narządów, umożliwiających ich ocenę, poprawę jakości i wydłużenie czasu niedokrwienia. Program finansował perfuzję serca, płuc oraz wątroby, znacząco zwiększając dostępność przeszczepień.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia