Rola Candida albicans w przewlekłym zapaleniu i rozwoju raka płaskonabłonkowego jamy ustnej

Patogeneza nowotworów jamy ustnej jest w istotnym stopniu modulowana przez drożdżaki z rodzaju Candida, a w szczególności przez Candida albicans, które poprzez indukcję przewlekłego stanu zapalnego oraz zaburzenia regulacji komórkowej mogą sprzyjać transformacji nowotworowej. Badania epidemiologiczne wskazują na silną korelację pomiędzy utrzymującymi się zakażeniami Candida a procesem karcynogenezy w obrębie jamy ustnej. Dane eksperymentalne pozwoliły zidentyfikować kluczowe mechanizmy biomolekularne tego zjawiska, obejmujące tworzenie biofilmu, inwazję nabłonka oraz unikanie odpowiedzi immunologicznej gospodarza.

Przewlekły stan zapalny indukowany przez Candida sprzyja powstawaniu środowiska pro-nowotworowego, charakteryzującego się nasilonym stresem oksydacyjnym, zaburzeniami profilu cytokinowego oraz niestabilnością genomową. Modele zwierzęce zmian w jamie ustnej indukowanych przez Candida dostarczają istotnych informacji na temat stanów przednowotworowych, natomiast serie przypadków klinicznych dodatkowo potwierdzają związek pomiędzy zakażeniami grzybiczymi a rakiem jamy ustnej.

Niniejszy przegląd krytycznie analizuje rolę Candida, ze szczególnym uwzględnieniem C. albicans, w patogenezie raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (OSCC), opierając się na danych epidemiologicznych, eksperymentalnych oraz mechanistycznych. Autorzy podkreślają znaczenie wczesnego wykrywania kolonizacji Candida oraz wdrażania strategii terapeutycznych, w tym profilaktyki przeciwgrzybiczej, w celu kontroli zakażeń u pacjentów onkologicznych.

Kompleksowe przeszukiwanie piśmiennictwa obejmowało badania opublikowane w latach 2015–2025, zidentyfikowane w bazach PubMed, Scopus oraz Web of Science. Synteza kluczowych wyników umożliwiła lepsze zrozumienie zależności pomiędzy zakażeniami Candida a rozwojem OSCC. Utrzymujące się infekcje grzybicze prowadzą do powstania mikrośrodowiska sprzyjającego nowotworzeniu, które przyspiesza zmiany dysplastyczne oraz progresję złośliwą, szczególnie u osób z grup wysokiego ryzyka.

Chociaż bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pozostaje złożony, skumulowany wpływ Candida, palenia tytoniu, spożycia alkoholu oraz immunosupresji odgrywa istotną rolę w karcynogenezie jamy ustnej. Wczesna diagnostyka, leczenie przeciwgrzybicze oraz terapie spersonalizowane są kluczowe dla poprawy rokowania pacjentów. Autorzy podkreślają konieczność podejścia wielodyscyplinarnego, obejmującego onkologów, mikrobiologów i immunologów, w celu opracowania zintegrowanych strategii leczenia zarówno zakażeń Candida, jak i nowotworów. Przyszłe badania powinny koncentrować się na terapiach o podwójnym działaniu, ukierunkowanych jednocześnie na zapalenie indukowane przez Candida oraz progresję nowotworu.

Źródło: Cancer Pathogenesis and Therapy, Role of Candida albicans in chronic inflammation and the development of oral squamous cell carcinoma
DOI: https://doi.org/10.1016/j.cpt.2025.03.002