Zespół badaczy z Medizinische Fakultät der Universität Duisburg-Essen oraz Klinik für Kinderheilkunde II am Universitätsklinikum Essen po raz pierwszy wykazał, że nowe leczenie farmakologiczne może przynieść korzyści znacznie wykraczające poza redukcję masy ciała u osób z rzadkim zespołem Bardeta-Biedla (BBS). Lek setmelanotid, będący agonistą receptora melanokortyny-4 (MC4R), nie tylko pomagał pacjentom schudnąć, ale również znacząco poprawiał stan wątroby i nerek, nawet u tych osób, które straciły niewielką ilość kilogramów. Wyniki badań zostały opublikowane w Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (JCEM).
Zespół Bardeta-Biedla – choroba złożona i obciążająca wielonarządowo
Zespół Bardeta-Biedla (BBS) to rzadka, uwarunkowana genetycznie choroba, ujawniająca się zwykle już w dzieciństwie. Jej objawy obejmują ciężką otyłość, postępujące zaburzenia widzenia, deficyty poznawcze, stłuszczenie wątroby (MASLD – metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) oraz pogorszenie funkcji nerek. To właśnie te powikłania wielonarządowe stanowią główne źródło obciążenia zdrowotnego, prowadząc do zwiększonego ryzyka niewydolności serca i nerek. Dotychczas brakowało skutecznych terapii ukierunkowanych bezpośrednio na te uszkodzenia narządowe.
Setmelanotid – nowe podejście do leczenia BBS
W prospektywnej, sześciomiesięcznej obserwacji badacze z Essen objęli terapią 26 pacjentów w wieku od 6 do 52 lat z potwierdzonym zespołem Bardeta-Biedla. Wszyscy chorzy mieli stwierdzone stłuszczenie wątroby, a ponad połowa – jego ciężką postać. Dodatkowo 72% badanych wykazywało upośledzenie funkcji nerek. Wszyscy otrzymywali setmelanotid – lek aktywujący receptory MC4 w mózgu, co reguluje apetyt i poprawia bilans energetyczny organizmu.
Po sześciu miesiącach leczenia u 85% pacjentów odnotowano normalizację struktury wątroby lub istotną poprawę z redukcją stłuszczenia do postaci łagodnej. Równocześnie poprawie uległa funkcja nerek. Co istotne, efekty te nie były zależne od utraty masy ciała.
Jak podkreśla dr med. Metin Cetiner, Oberarzt w Klinik für Kinderheilkunde II am Universitätsklinikum Essen, „dotychczas uważano, że poprawa funkcji wątroby i nerek jest możliwa jedynie dzięki redukcji masy ciała. Tymczasem nasze dane pokazują, że setmelanotid działa bezpośrednio na te narządy. To zupełnie nowa perspektywa terapeutyczna.”
Znaczenie kliniczne i przyszłe kierunki badań
Leczenie BBS było dotychczas ograniczone głównie do działań objawowych – kontroli masy ciała, diety i aktywności fizycznej. Jednak ze względu na zaburzenia ośrodkowej regulacji apetytu i metabolizmu w tej chorobie, tradycyjne interwencje rzadko przynosiły trwałe rezultaty.
„Setmelanotid to nie tylko lek tłumiący apetyt. To również ochrona narządów wewnętrznych przed postępującym uszkodzeniem” – tłumaczy dr Tom Hühne, pierwszy autor badania i asystent w Kinderklinik II. „Zmniejszenie ryzyka włóknienia wątroby czy niewydolności nerek może realnie przełożyć się na poprawę jakości i długości życia pacjentów.”
Badanie z Essen stanowi ważny krok w kierunku nowego modelu terapii BBS, jednak wymaga dalszej weryfikacji w większych populacjach i dłuższej obserwacji. Naukowcy planują już kolejne badania, które pozwolą ocenić długoterminowe efekty setmelanotidu oraz jego potencjał w modyfikacji przyszłych wytycznych terapeutycznych dla BBS.
Projekt badawczy został wsparty przez Bundesministerium für Forschung, Technologie und Raumfahrt (BMFTR) oraz amerykańską firmę biotechnologiczną Rhythm Pharmaceuticals.
Źródło: Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism
DOI: 10.1210/clinem/dgaf483
Tytuł oryginalny: Impact of the melanocortin-4 receptor agonist setmelanotide on MASLD and kidney function in Bardet-Biedl syndrome
