Skuteczna terapia agresywnej białaczki T-ALL – obiecujące wyniki przedkliniczne
Ostra białaczka limfoblastyczna z linii T (T-ALL, T-cell Acute Lymphoblastic Leukaemia) to wysoce agresywna postać nowotworu krwi, która może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Choroba ta charakteryzuje się zaburzeniami dojrzewania limfocytów T – kluczowych komórek układu odpornościowego, które zamiast pełnić funkcję obronną przeciw infekcjom i nowotworom, zaczynają się niekontrolowanie namnażać w szpiku kostnym. Podczas gdy odsetek wyleczeń u dzieci przekracza 80%, u dorosłych utrzymuje się na poziomie około 40% i wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu po chemioterapii.
Postępy w dziedzinie immunoterapii, szczególnie terapie CAR-T, które przyniosły przełom w leczeniu innych nowotworów krwi, dotąd nie sprawdziły się w przypadku T-ALL. Wynika to z faktu, że komórki nowotworowe w T-ALL są tymi samymi, które stosuje się do konstrukcji CAR-T – czyli limfocytami T. Odszukanie markerów, które występują jedynie na powierzchni komórek nowotworowych, a nie na zdrowych limfocytach T, stanowiło dotychczas poważne wyzwanie ze względu na ryzyko „bratobójczego” ataku.
Tymczasem zespołowi dr. Pablo Menéndeza z Instytutu Badawczego Białaczki im. Josepa Carrerasa, we współpracy z dr. Diego Sánchezem z Aragońskiego Instytutu Badań nad Zdrowiem (ARAID) oraz firmą biotechnologiczną OneChain Immunotherapeutics (spin-off Josepa Carrerasa), udało się przezwyciężyć tę przeszkodę. W swoich badaniach naukowcy wykazali, że białka CD1a i CCR9 są obecne w komórkach nowotworowych u większości pacjentów z T-ALL, podczas gdy ich ekspresja w zdrowych komórkach T i innych tkankach organizmu jest znikoma.
Dzięki temu odkryciu, opisanemu w prestiżowym czasopiśmie Journal of Hematology and Oncology, zespół badawczy opracował i przetestował w warunkach laboratoryjnych pierwszą podwójną terapię CAR-T ukierunkowaną na T-ALL. Wyniki eksperymentów pokazują, że nowe limfocyty CAR-T skutecznie eliminują zarówno komórki wykazujące jednocześnie ekspresję CD1a i CCR9, jak i te, które posiadają tylko jeden z tych markerów. Terapia okazała się skuteczna zarówno w modelach in vitro, jak i in vivo.
Zdolność do jednoczesnego celowania w dwa antygeny znacząco zwiększa skuteczność terapii w porównaniu z podejściami jednowskaznikowymi. Dodatkowo, rozszerza to możliwość jej zastosowania u pacjentów z heterogenną postacią T-ALL, gdzie poziomy ekspresji CD1a i CCR9 mogą różnić się pomiędzy komórkami nowotworowymi.
Co istotne, w odróżnieniu od wcześniejszych prób, nowa podwójna terapia CAR-T nie uszkadza zdrowych limfocytów T ani samych komórek CAR-T, ani innych komórek szpiku kostnego, co przekłada się na bardzo korzystny profil bezpieczeństwa. Wyniki te, w połączeniu z wcześniejszymi danymi tego samego zespołu badawczego i innych grup na świecie, otwierają drogę do rozpoczęcia badań klinicznych nad pierwszą skuteczną terapią komórkową w leczeniu T-ALL w perspektywie średnioterminowej.
Projekt został sfinansowany przez rząd Hiszpanii (Agencja Badań Naukowych, Instytut Zdrowia Carlosa III, Ministerstwo Nauki, Innowacji i Uniwersytetów), rząd Katalonii, Unię Europejską, a także przez podmioty prywatne, takie jak Fundacja Josepa Carrerasa, Fundacja La Caixa, Hiszpańskie Stowarzyszenie Walki z Rakiem, organizacja Unoentrecienmil oraz Fundacja Mercka.
Źródło: Journal of Hematology & Oncology
