Śmiertelność dzieci na świecie: postęp niewystarczający wobec celów ONZ

Nowe badanie analizujące globalny postęp w redukcji śmiertelności dzieci wskazuje, że przy obecnym tempie zmian świat nie osiągnie jednego z kluczowych celów zdrowotnych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) przed 2030 rokiem. Opóźnienie wyniesie co najmniej pięć lat, a największe obciążenie nadal spoczywa na krajach Afryki Subsaharyjskiej. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie PLOS One przez Min Liu z Peking University w Pekinie oraz współpracowników.

Założenia celu zrównoważonego rozwoju 3.2

Cel Zrównoważonego Rozwoju ONZ 3.2 zakłada, że do 2030 roku wszystkie kraje powinny obniżyć wskaźnik umieralności dzieci poniżej 5. roku życia do poziomu poniżej 25 zgonów na 1000 żywych urodzeń. W miarę zbliżania się tego terminu brakowało dotąd kompleksowej oceny stopnia realizacji tego celu w skali globalnej.

Zakres i metodologia badania

W analizie wykorzystano dane ONZ obejmujące lata 1990–2023 dla 200 krajów i terytoriów. Badacze ocenili zarówno roczną liczbę zgonów dzieci poniżej 5. roku życia, jak i wskaźniki umieralności, analizując tempo zmian w czasie. Na tej podstawie opracowano prognozy dotyczące momentu osiągnięcia celu SDG 3.2 przez poszczególne kraje, które nadal przekraczają docelowy próg.

Globalne trendy: istotna poprawa, ale niewystarczająca

W skali globalnej liczba zgonów dzieci poniżej 5. roku życia zmniejszyła się o 63% – z niemal 13 milionów w 1990 roku do 4,78 miliona w 2023 roku. Średni roczny spadek wskaźnika umieralności wyniósł 3,18%.

Pomimo tej znaczącej poprawy, obecny globalny wskaźnik nadal wynosi 36,72 zgonów na 1000 żywych urodzeń, co pozostaje wyraźnie powyżej celu ONZ. Według prognoz poziom docelowy zostanie osiągnięty dopiero około 2035 roku.

Zróżnicowanie regionalne i nierówności zdrowotne

Spośród analizowanych państw:

• 133 kraje już osiągnęły cel SDG 3.2,
• kolejne 9 krajów jest na dobrej drodze, by osiągnąć go do 2030 roku,
• 58 krajów nie zdąży w wyznaczonym terminie,
• w 25 krajach osiągnięcie celu przewidywane jest dopiero po 2050 roku,
• w Dominice odnotowano nawet wzrost liczby zgonów dzieci.

Ponad 80% wszystkich zgonów dzieci poniżej 5. roku życia koncentruje się w dwóch regionach:

• Afryce Subsaharyjskiej – gdzie wskaźnik wynosi 68,82 zgonów na 1000 żywych urodzeń i nie osiągnie celu przed 2055 rokiem,
• Azji Centralnej i Południowej.

Dane te podkreślają utrzymujące się głębokie nierówności w zakresie zdrowia dzieci na świecie.

Ograniczenia analizy

Autorzy wskazują na istotne ograniczenia badania. Kluczowym założeniem była kontynuacja dotychczasowych trendów z ostatnich dwóch dekad, co może nie odzwierciedlać przyszłych zmian politycznych, ekonomicznych czy epidemiologicznych.

Ponadto jakość danych była ograniczona w regionach dotkniętych konfliktami oraz w krajach o niskich dochodach – czyli tam, gdzie problem śmiertelności dzieci jest największy.

Implikacje dla polityki zdrowotnej

Aby osiągnąć cele ONZ, konieczne jest intensywne wdrażanie sprawdzonych interwencji zdrowotnych na poziomie populacyjnym. Autorzy wskazują na kluczowe działania, takie jak:

• zapewnienie wykwalifikowanej opieki okołoporodowej,
• rozwój opieki poporodowej,
• zwiększenie dostępności szczepień,
• poprawa stanu odżywienia dzieci,
• skuteczne leczenie najczęstszych chorób wieku dziecięcego.

Szczególny nacisk powinien zostać położony na kraje Afryki Subsaharyjskiej, gdzie luka względem celu SDG pozostaje największa.

Źródło: PLOS One, Tracking under-five mortality from 1990 to 2023: Global, regional, and national trends, inequities, and projections toward achieving SDG Target 3.2 by 2030
DOI: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0343745