Stosowanie paracetamolu w ciąży nie zwiększa ryzyka autyzmu, ADHD ani niepełnosprawności intelektualnej
Paracetamol w ciąży a rozwój neurologiczny dzieci – wyniki metaanalizy
Przyjmowanie paracetamolu w czasie ciąży nie zwiększa ryzyka wystąpienia autyzmu, zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) ani niepełnosprawności intelektualnej u dzieci. Takie wnioski płyną z najbardziej rygorystycznej jak dotąd analizy dostępnych dowodów naukowych, opublikowanej w czasopiśmie The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women’s Health. Badanie zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z City St George’s, University of London.
Cel i zakres analizy
Naukowcy przeprowadzili systematyczny przegląd literatury oraz metaanalizę 43 wcześniejszych badań, aby jednoznacznie ocenić bezpieczeństwo stosowania paracetamolu w ciąży. Analiza była odpowiedzią na narastające obawy społeczne, które pojawiły się we wrześniu 2025 roku, kiedy to sugerowano, że paracetamol przyjmowany przez kobiety ciężarne może negatywnie wpływać na rozwój neurologiczny dzieci i zwiększać ryzyko zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu.
Ograniczenia wcześniejszych doniesień
Autorzy przypominają, że wcześniejsze badania wskazujące na niewielkie związki między stosowaniem paracetamolu w ciąży a ryzykiem autyzmu były często obarczone istotnymi ograniczeniami metodologicznymi. Dotyczyły one między innymi podatności na błędy systematyczne, ograniczonego zakresu danych oraz braku analiz porównawczych pomiędzy rodzeństwem, co jest kluczowe dla uwzględnienia wspólnych czynników genetycznych i środowiskowych.
Analizy porównań rodzeństwa
W omawianej metaanalizie szczególną uwagę poświęcono badaniom o najwyższej jakości metodologicznej, w tym analizom porównującym rodzeństwo urodzone przez tę samą matkę. W takich projektach jedna ciąża była związana z ekspozycją na paracetamol, a druga nie, co pozwala na kontrolę czynników takich jak wspólna pula genetyczna, środowisko rodzinne oraz długoterminowe cechy rodzicielskie.
Łącznie w analizach porównań rodzeństwa uwzględniono dane dotyczące 262 852 dzieci ocenianych pod kątem autyzmu, 335 255 pod kątem ADHD oraz 406 681 w odniesieniu do niepełnosprawności intelektualnej. Wyniki jednoznacznie wykazały, że stosowanie paracetamolu w ciąży nie było związane ze zwiększonym ryzykiem żadnego z tych zaburzeń w porównaniu z ciążami bez ekspozycji na ten lek.
Interpretacja wyników klinicznych
Profesor Asma Khalil, profesor położnictwa i medycyny matczyno-płodowej w City St George’s, University of London oraz konsultantka położnictwa, podkreśliła, że wcześniej opisywane zależności najprawdopodobniej wynikały z predyspozycji genetycznych lub innych czynników matczynych, takich jak gorączka czy choroby przebiegające z bólem, a nie z bezpośredniego działania paracetamolu.
Jak zaznaczyła, paracetamol pozostaje bezpiecznym lekiem w ciąży, o ile jest stosowany zgodnie z zaleceniami. Ma to szczególne znaczenie kliniczne, ponieważ jest to lek pierwszego wyboru u kobiet ciężarnych z bólem lub gorączką, a nieleczona gorączka matczyna wiąże się z dobrze udokumentowanym ryzykiem zarówno dla matki, jak i płodu.
Jakość dowodów i ograniczenia badania
Wszystkie uwzględnione prace oceniono pod kątem jakości metodologicznej przy użyciu narzędzia Quality In Prognosis Studies (QUIPS), które służy do oceny ryzyka błędu systematycznego. Brak związku między ekspozycją prenatalną na paracetamol a zaburzeniami neurorozwojowymi utrzymywał się również w analizach obejmujących wyłącznie badania o niskim ryzyku biasu oraz w tych z okresem obserwacji przekraczającym pięć lat.
Autorzy zwracają uwagę na pewne ograniczenia metaanalizy. Nie było możliwe przeprowadzenie szczegółowych analiz w mniejszych podgrupach dotyczących trymestru ciąży, w którym stosowano paracetamol, płci dziecka ani częstości przyjmowania leku, ze względu na niewystarczającą liczbę badań raportujących takie dane.
Znaczenie dla praktyki klinicznej
Całokształt wyników potwierdza aktualne rekomendacje głównych organizacji medycznych na świecie. Autorzy wyrażają nadzieję, że ta metaanaliza o najwyższym standardzie metodologicznym zakończy spekulacje dotyczące bezpieczeństwa paracetamolu w ciąży i zapobiegnie nieuzasadnionemu unikaniu leczenia bólu lub gorączki u kobiet ciężarnych.
Źródło: The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women’s Health, Prenatal paracetamol exposure and child neurodevelopment: a systematic review and meta-analysis
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/S3050-5038(25)00211-0
