Styl życia może wpływać na nasilenie objawów endometriozy

Zgodnie z najnowszym przeglądem przeprowadzonym przez badaczy z Semmelweis University, opublikowanym w czasopiśmie Nutrients, zmiany stylu życia oraz diety mogą wspierać osoby żyjące z endometriozą. Analiza obejmująca ponad 100 międzynarodowych publikacji wykazała, że takie czynniki jak zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, skuteczne zarządzanie stresem, odpowiednia jakość snu oraz właściwa podaż mikroskładników mogą przyczyniać się do redukcji bólu i poprawy jakości życia.

Zespół badawczy z Semmelweis University przeanalizował dostępne dane naukowe, aby lepiej zrozumieć znaczenie czynników stylu życia w leczeniu endometriozy.

Endometrioza jest przewlekłą, estrogenozależną chorobą zapalną, dotykającą około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Charakteryzuje się obecnością tkanki podobnej do endometrium poza jamą macicy. Zmiany te reagują na cykl menstruacyjny, co prowadzi do bólu, stanu zapalnego oraz krwawień. Objawy obejmują często silne bóle miesiączkowe, przewlekły ból w obrębie miednicy, zmęczenie oraz niepłodność. Rozpoznanie choroby bywa opóźnione, a jej przebieg istotnie obniża jakość życia.

Jednym z kluczowych wniosków analizy jest znaczenie regularnej aktywności fizycznej – zgodnie z ogólnymi zaleceniami co najmniej 150 minut tygodniowo, rozłożone na co najmniej trzy sesje. Aktywność fizyczna może wpływać na równowagę hormonalną oraz modulować percepcję bólu.

Badania kliniczne wskazują, że takie formy ruchu jak joga, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające, treningi aerobowe oraz oporowe, a także techniki relaksacyjne – w tym progresywna relaksacja mięśni – mogą zmniejszać dolegliwości bólowe związane z endometriozą i poprawiać jakość życia.

„Aktywność fizyczna i inne elementy stylu życia nie zastępują leczenia farmakologicznego, ale mogą je wspierać” – podkreśla Dóra Boroncsok, doktorantka w Semmelweis University i pierwsza autorka pracy.

Badacze zwracają również uwagę na korzyści wynikające ze stosowania diety śródziemnomorskiej, bogatej w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ryby oraz oliwę z oliwek, przy jednoczesnym ograniczeniu spożycia czerwonego i przetworzonego mięsa. Taki model żywienia wiąże się ze zmniejszeniem nasilenia bólu oraz poprawą niektórych objawów ze strony przewodu pokarmowego. Z kolei dieta prozapalna, szczególnie bogata w czerwone mięso, może zwiększać ryzyko rozwoju choroby.

W przeglądzie omówiono także potencjalną rolę wybranych mikroskładników i suplementów diety, takich jak witaminy C, D i E, kwasy tłuszczowe omega-3, magnez, cynk oraz związki o działaniu antyoksydacyjnym. Autorzy podkreślają jednak konieczność dalszych badań klinicznych w celu potwierdzenia ich skuteczności.

Do istotnych elementów stylu życia zaliczono również odpowiednią higienę snu, skuteczne zarządzanie stresem, ograniczenie spożycia alkoholu oraz redukcję ekspozycji na substancje chemiczne, takie jak BPA, DEHP czy DES, które mogą działać jako disruptory endokrynne i zaburzać funkcjonowanie układu hormonalnego.

„Kluczowym przesłaniem jest to, że pacjentki mogą aktywnie uczestniczyć w poprawie swojego stanu zdrowia. Codzienne wybory – od aktywności fizycznej po dietę i kontrolę stresu – mogą zmniejszać objawy. Zmiana stylu życia nie jest leczeniem przyczynowym, ale daje realną możliwość przejęcia kontroli nad własnym zdrowiem” – dodaje dr Gábor Sobel z Department of Obstetrics and Gynecology at Semmelweis University.

Publikacja przedstawia również nowe podejście dietetyczne będące obecnie w fazie badań – tzw. dietę imitującą post (fasting-mimicking diet, FMD). Jest to krótkoterminowy, zazwyczaj pięciodniowy program żywieniowy oparty na produktach roślinnych o niskiej kaloryczności, zaprojektowany w celu wywołania efektów podobnych do postu bez konieczności całkowitego powstrzymania się od jedzenia.

W badaniach klinicznych dotyczących innych przewlekłych chorób zapalnych i metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2 czy zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe, wykazano, że FMD może zmniejszać stan zapalny, wspierać równowagę hormonalną i metaboliczną oraz aktywować procesy naprawy komórkowej.

Na podstawie tych efektów biologicznych dieta FMD wydaje się obiecująca, jednak nie była dotąd badana w chorobach ginekologicznych. Zespół z Semmelweis University opracował protokół badania klinicznego, które będzie pierwszym na świecie projektem analizującym zastosowanie FMD w schorzeniach ginekologicznych, w tym w endometriozie.

Źródło: Nutrients, The Role of Lifestyle and Diet in the Treatment of Endometriosis: A Review
DOI: http://dx.doi.org/10.3390/nu18010142