Sukces w leczeniu autoimmunologicznej postaci hemofilii

Terapie komórkowe i genowe stają się fundamentem współczesnej biomedycyny, szczególnie w przypadkach trudnych do leczenia nowotworów i rzadkich chorób, takich jak hemofilia. Klinika Hematologii, Hemostazy, Onkologii i Transplantacji Komórek Macierzystych w Hannoverze (Medizinische Hochschule Hannover, MHH) właśnie odnotowała przełomowy sukces – po raz pierwszy z powodzeniem zastosowano terapię CAR-T u pacjenta z nabytą hemofilią A.

39-letni pacjent przez wiele miesięcy cierpiał na ciężkie krwawienia. Tradycyjne terapie okazały się nieskuteczne. Ostatecznie, w ramach indywidualnego eksperymentu leczniczego, zdecydowano się na terapię CAR-T, w której limfocyty T pacjenta zostały genetycznie zmodyfikowane, by eliminować patologicznie aktywowane komórki odpornościowe atakujące czynnik VIII. Wyniki tego leczenia opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma „Leukemia”.

Mechanizm choroby i terapia CAR-T

Hemofilia A może mieć charakter dziedziczny (brak czynnika VIII) lub nabyty – w wyniku autoimmunizacji, gdy układ odpornościowy uznaje czynnik krzepnięcia za obcy i go niszczy. W Niemczech ok. 6000 osób cierpi na wrodzoną postać choroby, a około 500 osób rocznie zapada na jej postać nabytą.

Pacjenci z ciężką hemofilią doświadczają spontanicznych krwawień do mięśni, skóry i narządów wewnętrznych. Klasyczne leczenie polega na podawaniu brakującego czynnika, jednak w przypadku choroby autoimmunologicznej terapie te często zawodzą. Wówczas stosuje się immunosupresję lub emicizumab – przeciwciało, które naśladuje działanie czynnika VIII. W omawianym przypadku żadna z tych metod nie była skuteczna.

Terapia CAR-T polega na pobraniu limfocytów T, ich modyfikacji genetycznej w celu ekspresji chimerycznego receptora antygenowego (CAR) oraz ponownym podaniu pacjentowi. Celem były komórki B-CD19, które produkowały autoprzeciwciała przeciw czynnikowi VIII. Terapia doprowadziła do remisji objawów – po dwóch miesiącach poziom czynnika VIII wrócił do normy, a krwawienia ustały.

Produkcja CAR-T na miejscu w Hannoverze

Szczególną zaletą terapii była produkcja CAR-T bezpośrednio w ośrodku MHH, w warunkach czystych pomieszczeń Centrum Terapii Komórkowej (CTC), co umożliwiło szybką interwencję bez potrzeby korzystania z usług komercyjnych producentów.

Ten sposób produkcji – „point-of-care” – dostępny jest w zaledwie kilku ośrodkach w Niemczech, ale odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu dostępności nowoczesnych terapii komórkowych i genowych w ramach nowo utworzonego Centrum Terapii Komórkowej i Genowej w MHH. Klinika rozwija także zastosowania CAR-T w immunologii, neurologii i nefrologii.

Potrzeba dalszych badań i rejestrów

Choć leczenie uratowało życie pacjenta, naukowcy podkreślają, że był to indywidualny eksperyment medyczny. Wdrożenie terapii CAR-T jako standardu w leczeniu nabytej hemofilii A wymaga dalszych badań klinicznych.

Aby lepiej ocenić skuteczność tych terapii, niemiecki Federalny Komitet Wspólny (G-BA) planuje integrację istniejących rejestrów pod wspólnym parasolem krajowego rejestru terapii komórkowych i genowych. W prace te zaangażowany jest także prof. Tiede z MHH.

Źródło: Medizinische Hochschule Hannover