Szczepionka przeciw kandydozie i aspergilozie: nowa broń w walce z zakażeniami grzybiczymi
Zakażenia grzybicze coraz groźniejsze – nowa szczepionka może to zmienić
Szczepionka opracowana przez naukowców z Uniwersytetu Georgii skutecznie chroni przed grzybiczymi infekcjami pochwy oraz leczy je u myszy – wynika z najnowszych badań opublikowanych w czasopiśmie NPJ Vaccines.
To kolejne zastosowanie tej szczepionki, która wcześniej wykazała skuteczność w ochronie przed trzema najczęstszymi patogenami grzybiczymi w czterech modelach zwierzęcych, w tym u naczelnych. Te trzy gatunki grzybów odpowiadają za ponad 80% śmiertelnych zakażeń grzybiczych.
Ostatnie wyniki przybliżają możliwość rozpoczęcia badań klinicznych. Jeśli okażą się skuteczne, szczepionka będzie pierwszą, która zapobiega patogennym infekcjom grzybiczym – uznawanym przez Światową Organizację Zdrowia za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego.
„Nie możemy w nieskończoność próbować opracowywać nowych leków przeciwgrzybiczych, bo tę walkę przegramy.” – dr Karen Norris, College of Veterinary Medicine, Uniwersytet Georgii
Główną autorką badania jest dr Karen Norris – profesor immunologii i medycyny translacyjnej na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Georgii oraz założycielka i dyrektor generalna firmy NXT Biologics, odpowiedzialnej za rozwój szczepionki.
„To nie jest ostrzeżenie na przyszłość. Już teraz żyjemy w rzeczywistości rosnącej oporności na leki przeciwgrzybicze” – mówi Norris. „Nie możemy stale próbować opracowywać nowych leków przeciwgrzybiczych, bo grzyby wciąż się adaptują, by je pokonać.”
Szczepionka NXT-2: profilaktyka zamiast leczenia
Nowa szczepionka, nazwana NXT-2, ma na celu wypełnienie luki terapeutycznej – poprzez zapobieganie infekcjom grzybiczym, zanim do nich dojdzie, zmniejszając tym samym konieczność stosowania leków.
Pierwsze badania kliniczne: nawrotowe infekcje pochwy
Szczepionka zostanie najpierw przetestowana u kobiet z nawrotową kandydozą sromu i pochwy (RVVC). Schorzenie to, wywołane przez drożdżaki z rodzaju Candida, dotyka setek milionów kobiet na całym świecie i generuje wielomiliardowe koszty związane z opieką zdrowotną i utratą produktywności – tylko w samych Stanach Zjednoczonych.
„RVVC nie jest chorobą zagrażającą życiu, ale zdecydowanie wpływa na jego jakość” – podkreśla Norris. Nawet co dziesiąta kobieta może w ciągu życia doświadczyć trzech lub więcej infekcji rocznie.
Obecnie dostępne leczenie opiera się na jednej klasie leków, co zwiększa ryzyko rozwoju oporności. Leki te nie są również dopuszczone do stosowania w ciąży i nie zapobiegają nawrotom.
„Sądzę, że szczepionka przyniesie największe korzyści osobom z grupy wysokiego ryzyka ciężkich, zagrażających życiu infekcji.”
– dr Karen Norris
Kobiety z RVVC, z reguły młode i zdrowe, stanowią idealną populację do fazy I badań klinicznych. Na ich podstawie planowane są dalsze próby kliniczne w grupach pacjentów szczególnie podatnych na ciężkie zakażenia grzybicze – m.in. u biorców przeszczepów i pacjentów onkologicznych.
Dr Norris wspomina rozmowę z lekarzem, który powiedział: „Udało mi się przeprowadzić pacjenta przez przeszczep komórek krwiotwórczych w leczeniu nowotworu, a potem zachorował na aspergilozę. Często nie mam już skutecznego leczenia.” Aspergiloza płucna jest ciężkim powikłaniem leczenia i prowadzi do śmierci nawet u połowy pacjentów.
Zakażenia grzybicze – rosnące zagrożenie zdrowia publicznego
Zakażenia grzybicze najczęściej występują u osób z zaburzeniami odporności – np. w przebiegu niekontrolowanego HIV, leczenia immunosupresyjnego (chemioterapia, glikokortykosteroidy) lub chorób autoimmunologicznych.
Jednak wcześniejsze badania zespołu Norris – prowadzone we współpracy z Emily Rayens i dr José Cordero – wykazały, że grupa ryzyka gwałtownie się rozszerza. Do osób zagrożonych należą dziś także chorzy na cukrzycę, POChP oraz osoby z infekcjami współistniejącymi, jak COVID-19, gruźlica czy grypa.
Wobec rosnącej oporności na leczenie, profilaktyka infekcji grzybiczych staje się kluczowa. Szczepionka NXT-2 jako pierwsza wykazała szeroką, krzyżową odporność przeciwgrzybiczą w różnych modelach zwierzęcych, co daje nadzieję na sukces również w badaniach klinicznych.
Publikacja w NPJ Vaccines powstała we współpracy z naukowcami z University of Georgia Center for Vaccines and Immunology, w tym Danielem Wychrijem, Taylorem Chapmanem, Whitney Rabacal, Hubertine Willems i Kwadwo Oworae. Współautorami są także Emily Rayens (doktorantka z Wydziału Chorób Zakaźnych UGA) oraz Brian Peters z University of Tennessee.
Źródło: npj Vaccines
