W Universitätsklinikum Würzburg po raz pierwszy zastosowano koncepcję chirurgii fast-track podczas operacji raka nerki. Pacjentka skorzystała z niemal bezbolesnego przebiegu leczenia, szybkiej rekonwalescencji oraz znacząco skróconego czasu hospitalizacji.
Na czym polega chirurgia fast-track
Chirurgia fast-track (często określana również jako ERAS – Enhanced Recovery After Surgery) jest nowoczesnym modelem postępowania okołooperacyjnego. Jej celem jest możliwie szybkie przywrócenie równowagi fizjologicznej organizmu po zabiegu, ograniczenie powikłań pooperacyjnych oraz jak najszybsze odzyskanie przez pacjentów samodzielności.
Model ten opiera się na kompleksowym zestawie działań obejmujących m.in.:
- optymalizację żywienia przed i po operacji,
- wieloskładnikowe strategie leczenia bólu,
- wczesną mobilizację pacjenta,
- ścisłą współpracę zespołu chirurgicznego, anestezjologicznego i pielęgniarskiego,
- indywidualnie dostosowaną opiekę okołooperacyjną.
W wielu ośrodkach chirurgia fast-track znacząco skraca czas hospitalizacji i poprawia wyniki leczenia.
Sprawdzona koncepcja rozszerzona na operacje nerek
W Universitätsklinikum Würzburg koncepcja ta była dotychczas stosowana w chirurgii ogólnej oraz ginekologicznej. Klinika i Poliklinika Urologii oraz Urologii Dziecięcej od około roku wykorzystuje ją także w przypadku radykalnej cystektomii, czyli usunięcia pęcherza moczowego.
W styczniu bieżącego roku program rozszerzono również na operacje nerek. Pierwszą pacjentką objętą tym schematem leczenia była Petra Engelhardt, 72-letnia kobieta z guzem prawej nerki.
Zabieg przeprowadził Privatdozent dr Charis Kalogirou, zastępca kierownika oddziału w Klinice i Poliklinice Urologii oraz Urologii Dziecięcej UKW, wraz z zespołem. Operacja odbyła się 20 stycznia, a guz został usunięty przy jednoczesnym zachowaniu narządu.
Wypis ze szpitala już po trzech dniach
Zastosowanie modelu fast-track znacząco wpłynęło na przebieg rekonwalescencji.
Jak wyjaśnia dr Kalogirou:
„W przypadku standardowego postępowania pacjentka przebywałaby w naszym oddziale co najmniej sześć dni. Dzięki chirurgii fast-track mogliśmy wypisać ją już po trzech dniach i to w bardzo dobrym stanie ogólnym.”
Na tak korzystny wynik wpłynęło kilka elementów postępowania:
- małoinwazyjny zabieg z wykorzystaniem robota chirurgicznego da Vinci,
- nowoczesna technika regionalnego znieczulenia,
- intensywna mobilizacja pacjentki po operacji.
Szczególnie istotną rolę odegrało zastosowanie blokady mięśnia czworobocznego lędźwi (Quadratus-Lumborum Block). Jest to technika regionalnej analgezji polegająca na ultrasonograficznie kontrolowanym zablokowaniu nerwów odpowiedzialnych za przewodzenie bólu.
Jak podkreśla Privatdozent dr Maximilian Kippnich, starszy lekarz w Klinice i Poliklinice Anestezjologii, Intensywnej Terapii, Medycyny Ratunkowej i Leczenia Bólu:
„Ta nowoczesna metoda znieczulenia umożliwia znacznie wcześniejszą mobilizację pacjentów, zdecydowanie zmniejsza zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe – zwłaszcza opioidy – i w istotny sposób wpływa na wysoką jakość wyników leczenia.”
Dzięki temu rozwiązaniu można było również zrezygnować z drenażu pola operacyjnego, co dodatkowo poprawiło komfort chorej.
Przygotowanie do operacji zaczyna się wcześniej
Kluczowym elementem programu fast-track jest także odpowiednie przygotowanie pacjenta jeszcze przed zabiegiem.
Jak wyjaśnia pielęgniarka Verena Bolldorf, członkini zespołu Fast-Track w Klinice Urologii:
„Podczas rozmowy szczegółowo wyjaśniliśmy pacjentce, jak ważna jest jej aktywna współpraca w tym procesie.”
W okresie poprzedzającym operację pacjentka została poproszona o:
- stosowanie diety bogatej w węglowodany i białko,
- regularną aktywność fizyczną w postaci spacerów,
- wykonywanie ćwiczeń oddechowych oraz gimnastyki kończyn dolnych.
Takie postępowanie poprawia wydolność organizmu i przygotowuje go do stresu operacyjnego.
Wczesna mobilizacja i szybki powrót do normalnej aktywności
Po operacji szczególny nacisk położono na wczesną mobilizację. Już w dniu zabiegu pacjentka opuściła łóżko na około dwie godziny, a w kolejnych dniach czas ten stopniowo zwiększano aż do ośmiu godzin dziennie.
Cewnik pęcherzowy został usunięty już następnego dnia rano.
Równie istotnym elementem była szybka normalizacja żywienia. Jeszcze w dniu operacji pacjentka otrzymała stały posiłek bogaty w białko, który wspiera proces gojenia i zapobiega utracie masy mięśniowej.
Opieka także po wypisie ze szpitala
Podczas całego pobytu w szpitalu pacjentce towarzyszył zespół Fast-Track – pielęgniarki Verena Bolldorf i Cornelia Röth-Mais.
Opieka nie kończy się jednak w momencie wypisu ze szpitala. Jak podkreśla Cornelia Röth-Mais:
„W ciągu 30 dni od wypisu kontaktujemy się telefonicznie z pacjentami dwukrotnie, aby zapytać o ich samopoczucie i w razie potrzeby udzielić dodatkowych zaleceń.”
Takie monitorowanie stanu zdrowia pozwala szybko reagować na ewentualne problemy i dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo pacjentów.
Znaczenie programu fast-track w nowoczesnej urologii
Rozszerzenie programu fast-track na operacje nerek pokazuje rosnącą rolę kompleksowych protokołów okołooperacyjnych w chirurgii urologicznej.
Połączenie:
- małoinwazyjnych technik operacyjnych,
- nowoczesnych metod analgezji regionalnej,
- optymalizacji żywienia i mobilizacji pacjentów
może znacząco poprawić jakość leczenia, skrócić hospitalizację oraz ograniczyć ryzyko powikłań.
Przypadek pierwszej pacjentki leczonej według tego schematu w Universitätsklinikum Würzburg stanowi przykład praktycznego zastosowania tych założeń w chirurgii raka nerki.
Źródło: Universitätsklinikum Würzburg
